Tespit İlamıyla Pay Devri Olmaz – Yargıtay 12. HD 2025/2972
Bir anonim şirketteki payların bir ortağa değil başka bir kişiye ait olduğunu tespit ettiren davacı, kararın hayata geçmesi için en hızlı yolun icra dairesi olduğunu düşünür. İlamlı takip başlatır; takip talebine yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin yanında, payın iptali ve kendisine ait olduğunun tespiti kısmını da ekler. Borçlular para kalemlerini ödeyince icra müdürlüğü dosyayı infazen kapatır. Alacaklı ise pay kısmı için şirkete, ticaret siciline ve Merkezi Kayıt Kuruluşuna icra emri gönderilmesini ister. Soru basittir: Bir tespit hükmü icra dairesi eliyle uygulatılabilir mi?
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 09.04.2025 tarihli ve E.2025/2150, K.2025/2972 sayılı kararıyla, alacaklının şikâyetini kabul eden Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 32. Hukuk Dairesi kararını oy birliğiyle bozmuştur. Daireye göre eda hükmü içermeyen bir tespit ilamının pay iptaline ilişkin kısmı icra yoluyla infaz edilemez; şikâyet reddedilmelidir.
📂 Pay tespiti ilamıyla başlatılan takip
Takibin dayanağı, Polatlı 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 11.10.2023 tarihli, 2023/94 E. – 2023/538 K. sayılı kararıdır. Mahkeme davayı kabul ederek, davalı ortağın davalı anonim şirketteki hissesinin 2.400.000/10.000.000 kısmının iptaline, bu payın davacıya ait olduğunun tespitine ve hüküm özetinin Polatlı Ticaret Sicil Müdürlüğüne bildirilmesine karar vermiştir.
Davacı, bu ilama dayanarak hem payı kaybeden ortak hem de şirket aleyhine ilamlı icra takibi başlatmıştır. Takip talebinde şu kalemler yer almıştır:
- İlam vekâlet ücreti, yargılama giderleri ve bunların işlemiş faizleri,
- Borçlu ortak adına kayıtlı paylardan 2.400.000/10.000.000 oranındaki payın iptali ve alacaklıya ait olduğunun tespitine ilişkin hüküm kısmının infazı.
Borçlular para kalemlerini ödemiş, icra müdürlüğü yaptığı dosya hesabı sonucunda alacağın tahsil edildiği gerekçesiyle 19.03.2024 tarihinde takip dosyasını infazen kapatmıştır.
Alacaklı bu işleme karşı icra mahkemesine şikâyette bulunmuştur. Ona göre takip talebinde parayla ölçülemeyen pay iptali ve tespit kısmının infazı da istenmiştir; bu kısmın yerine getirilmesi için borçlu şirkete, ilgili ticaret sicil müdürlüğüne ve Merkezi Kayıt Kuruluşuna icra emri gönderilmesi gerekirken dosyanın kapatılması usule aykırıdır.
⚖️ İki derece, iki farklı gerekçe
İlk derece mahkemesi şikâyeti reddetmiştir. Gerekçesi, ilamın henüz kesinleşmemiş olmasıdır. Asliye hukuk mahkemesinin tescil için ticaret sicil müdürlüğüne yazdığı müzekkereye verilen cevapta, tescil yapılabilmesi için ilamın kesinleşmesi gerektiği bildirilmiştir.
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 32. Hukuk Dairesi (2024/900 E., 2025/178 K., 06.02.2025) ise alacaklının istinaf başvurusunu kabul etmiştir. İlk derece kararını kaldırmış, yeniden hüküm kurarak şikâyeti kabul etmiş ve takip dayanağı ilamdaki payın kısmen iptali ile davacıya ait olduğunun tespitine ilişkin kısmın icrası için icra müdürlüğüne İİK m.17 uyarınca emir verilmesine karar vermiştir.
Böylece ortada iki soru kalmıştır: İlamın kesinleşmemiş olması mı belirleyicidir, yoksa ilamın niteliği mi? Borçlular kararı temyiz etmiştir.
🏛️ Yargıtay: eda hükmü yoksa ilamlı icra yok
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi incelemesine, ilamlı icranın kanuni çerçevesini hatırlatarak başlamıştır:
- Para ve teminat verilmesine ilişkin ilamların icrası İİK m.32 ve devamında düzenlenmiştir; bu ilamlar icra dairesine verilince icra müdürü borçluya icra emri tebliğ eder.
- İİK m.38, mahkeme huzurunda yapılan sulh ve kabuller, para borcu ikrarını içeren düzenleme şeklindeki noter senetleri, temyiz kefaletnameleri ve icra dairesindeki kefaletleri ilam niteliğinde sayar.
- Bazı özel kanunlar da ilamlı takibe dayanak olabilecek belgeleri ayrıca belirler.
Daireye göre bütün bu düzenlemelerde ortak nokta, ilamın icrası yorum gerektirmeyecek açık bir tahsil hükmü, yani eda hükmü taşımasıdır. Bu nedenle eda hükmü içermeyen “tespite” ilişkin ilamlar icra takibine konu edilemez. Bunun tek istisnası, kesinleşme şartıyla bu ilamlarda yer alan vekâlet ücreti ve yargılama gideri gibi likit para kalemleridir.
Somut dosyada Polatlı 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin hüküm fıkrası, payın iptaline ve davacıya ait olduğunun tespitine ilişkindir; borçluya belirli bir işi yapmasını emreden bir eda hükmü kurulmamıştır. Daire bu noktayı açıkça vurgulamıştır: Bir işin yapılmasına ilişkin eda hükmü içeren kararlar ilamlı icraya konu edilebilir, ancak takip dayanağı ilamda böyle bir hüküm oluşturulmamıştır.
Sonuç olarak ilam kesinleştiğinde yargılama giderleri ve vekâlet ücreti icra yoluyla istenebilir; ancak ilamın tespite ilişkin kısmının icra yoluyla infazı mümkün değildir. Dolayısıyla ne şirkete ne ticaret siciline ne de Merkezi Kayıt Kuruluşuna icra emri gönderilmesi gerekir.
📌 Bozma ve sonucu
Yargıtay, ilk derece mahkemesinin “ilam kesinleşmedi” gerekçesini de yerinde bulmamıştır. Mesele kesinleşme değil, ilamın niteliğidir: Kesinleşse bile tespit hükmü icra dairesi eliyle infaz edilemez.
Bu nedenle Daireye göre bölge adliye mahkemesinin yapması gereken, ilk derece kararını kaldırıp yeniden hüküm kurarak ve bu kez doğru gerekçeyle şikâyetin reddine karar vermekti. Şikâyetin kabulü yönünde hüküm kurulması isabetsiz bulunmuştur.
Daire, borçluların temyiz itirazlarını kabul ederek Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 32. Hukuk Dairesinin kararını, 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK m.364/2 göndermesiyle uygulanan HMK m.373/2 uyarınca BOZMUŞ, dosyayı kararı veren bölge adliye mahkemesine göndermiştir. Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde iadesine karar verilmiştir. Karar 09.04.2025 tarihinde oy birliğiyle verilmiştir.
🧩 Pay uyuşmazlığında hükmün kurgusu
Karar, pay sahipliğine ilişkin davalarda hükmün nasıl kurulduğunun infaz aşamasını doğrudan belirlediğini göstermektedir. Kararın ortaya koyduğu ayrımlar şöyle özetlenebilir:
- Tespit ile eda farkı: “Pay davacıya aittir” hükmü bir hukuki durumu belirler; borçluya bir şey yapma emri vermez. İcra dairesi bu tür bir hükmü uygulatacak bir araç kullanamaz.
- Para kalemleri ayrıdır: Aynı ilamdaki vekâlet ücreti ve yargılama giderleri, ilam kesinleştiğinde ilamlı takiple tahsil edilebilir. Bu dosyada da bu kalemler ödenmiş ve dosya bu yönden kapanmıştır.
- Sicil ve kayıt işlemleri: Hüküm özetinin ticaret siciline bildirilmesine bizzat mahkeme karar vermiştir. Tescil için sicil müdürlüğü kesinleşmeyi aramıştır; bu süreç icra emri yoluyla değil, mahkemenin bildirimi üzerinden işler.
- Kesinleşme tek başına yetmez: İlk derece mahkemesinin kesinleşme gerekçesi Yargıtay tarafından yeterli görülmemiştir; kesinleşmiş bir tespit ilamı da icra emrine dayanak olamaz.
İlamın kesinleşmesi ile icra edilebilirliği arasındaki farklı bir görünüm için çıkma payı ilamında kesinleşme kararına; pay sahipliğinin tespiti ve Merkezi Kayıt Kuruluşuna bildirim konusunda hamiline payda tek ortak davası kararına bakılabilir. Bu dosyanın ayırt edici yönü, pay tespitinin icra dairesi aracılığıyla uygulatılmak istenmesi ve Yargıtay’ın bunu ilamın niteliği üzerinden reddetmesidir.
💬 Sık sorulan sorular
Payın bana ait olduğunu tespit eden kararla icra takibi yapılabilir mi?
İlam kesinleşseydi sonuç değişir miydi?
İcra müdürlüğü dosyayı neden infazen kapattı?
Merkezi Kayıt Kuruluşuna icra emri gönderilmesi istenebilir mi?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında yer almaktadır; icra takibi ve pay sahipliği uyuşmazlıklarına ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasından izlenebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan bozma kararından derlenmiştir. Karar, belirli bir asliye hukuk mahkemesi ilamının hüküm fıkrasına ve o dosyadaki takip talebine dayanır; bozma sonrası bölge adliye mahkemesinin vereceği karar bu yazıda yer almamaktadır. Benzer görünen bir uyuşmazlıkta sonuç; dayanak ilamın hüküm fıkrasının nasıl kurulduğuna, eda hükmü bulunup bulunmadığına ve kesinleşme durumuna göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
