Tahliyede Kırılan Fayans – Yargıtay 2. CD 2022/1652
Kira süresi biter, kiracı anahtarı bırakır ve iş yerinden ayrılır. Kiraya veren içeri girdiğinde ise yerinden sökülmüş taşlar, kırılmış tuvalet fayansları, parçalanmış dekor taşları ve üst kısmı kırılmış bir ara duvarla karşılaşır. Kiracının cevabı çoğu zaman aynıdır: “Kendi taktığımızı söktük, zarar vermedik; ne olduysa kullanımdan oldu.” Bu noktada uyuşmazlık yalnız bir depozito ya da tazminat hesabı olmaktan çıkar; mala zarar verme suçu gündeme gelir ve ceza mahkemesi, tahliye sonrası görüntünün “sökme” mi, “aşınma” mı, yoksa kasıtlı bir tahribat mı olduğuna karar vermek zorunda kalır.
Yargıtay 2. Ceza Dairesi, 08.02.2022 tarihli ve E.2020/24168, K.2022/1652 sayılı kararıyla, iş yerini tahliye eden kiracılar hakkında asliye ceza mahkemesince verilen beraat hükümlerini, Cumhuriyet savcısının temyizi üzerine oy birliğiyle bozmuştur. Daire, tespit tutanağı ve fotoğraflardaki hasarın sökme ya da aşırı kullanmayla açıklanmasını hayatın olağan akışına aykırı bulmuş; ayrıca suçun uzlaştırma kapsamında olduğunu hatırlatmıştır.
🔑 Peşin ödenen iki yıllık kira ve tahliye
Karar metnine göre katılan ile sanıklar arasında, suça konu iş yeri için iki yıllık ve kirası peşin olarak ödenmiş bir kiracı-kiraya veren ilişkisi kurulmuştur. Kira süresi sona erdiğinde sanıklar iş yerini boşaltmıştır.
Tahliyenin ardından, 11.07.2014 tarihinde bir görgü ve tespit tutanağı düzenlenmiş, iş yerinin durumu ayrıca fotoğraflanarak bir CD içinde dosyaya konulmuştur. Yargıtay’ın aktardığı kadarıyla bu belgelerde görülen tablo şöyledir:
- İş yerinin içinde bulunan taşlar sökülmüş, parçaları yere bırakılmıştır.
- Tuvalet bölümündeki yer fayansları kırılmış, parçaları yerde kalmıştır.
- İş yerinin değişik noktalarındaki dekor taşları kırılmıştır.
- Mutfak kısmını ayıran bölmenin (duvarın) üst kısmı kırılmıştır.
Kiraya veren, katılan sıfatıyla ceza yargılamasına dahil olmuş; sanıklar hakkında mala zarar verme suçundan asliye ceza mahkemesinde kamu davası görülmüştür.
🗣️ Kiracıların savunması ve beraat hükmü
Sanıkların savunması kısa ve nettir: Sözleşme süresi bitince kendilerine ait eşyaları söküp götürmüşler, iş yerine zarar vermemişlerdir. Bu savunmaya göre ortaya çıkan görüntü, ya kiracıya ait tesisatın sökülmesinin doğal bir sonucudur ya da iki yıllık kullanımın yol açtığı yıpranmadır.
Asliye ceza mahkemesi bu savunmayı kabul ederek sanıkların beraatine karar vermiştir. Karar metninden anlaşıldığı üzere ilk derece mahkemesi, tespit edilen hasarın sökme işlemiyle ya da aşırı kullanmayla oluşmuş olabileceğini kabul etmiş; dolayısıyla kasten zarar verme unsurunun ispatlanamadığı sonucuna varmıştır. Hükmü Cumhuriyet savcısı temyiz etmiştir.
⚖️ Yargıtay’ın iki bozma gerekçesi
Yargıtay 2. Ceza Dairesi, savcının temyiz itirazlarını yerinde görmüş ve hükümleri iki ayrı gerekçeyle bozmuştur.
Birinci gerekçe – delillerin takdirinde yanılgı: Daire, tutanak ve fotoğraflar birlikte incelendiğinde hasarın “sökme işlemi ile ya da aşırı kullanma ile oluşan zarar olduğuna yönelik kabulün hayatın olağan akışına aykırı” olduğunu belirtmiştir. Bu nedenle sanıkların üzerlerine atılı mala zarar verme suçunu işlediklerinin sabit olduğu gözetilmeden, mahkûmiyetleri yerine beraatlerine karar verilmesini hukuka aykırı bulmuştur.
İkinci gerekçe – uzlaştırma: 02.12.2016 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanun’un 34. maddesiyle CMK m.253 yeniden düzenlenmiş, m.253/3’te yer alan “etkin pişmanlık hükümlerine yer verilen suçlar ile” ibaresi metinden çıkarılmıştır. Daire, bu değişiklikle TCK m.151/1’deki suçun uzlaşma kapsamına alındığını, bu nedenle birinci bozma doğrultusunda uzlaştırma işlemi yapılıp sonucuna göre sanığın hukuki durumunun değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir.
Sonuç olarak hükümler, istem gibi BOZULMUŞ; karar 08.02.2022 tarihinde oy birliğiyle verilmiştir.
📸 Tutanak ve fotoğraf neden belirleyici oldu?
Kararın ağırlık merkezi, kasıt unsurunun doğrudan değil, hasarın niteliğinden çıkarılmasıdır. Kiracının kendi taktığı bir eşyayı sökmesi tek başına suç oluşturmaz; söküm sırasında doğal olarak oluşan küçük izler de olağan kabul edilebilir. Ancak bu dosyada fotoğraflar, taşların sökülüp parçalarının yerde bırakıldığını, fayansların kırıldığını ve bir ara duvarın üst kısmının kırıldığını göstermektedir.
Daire’nin değerlendirmesinden şu ayrım çıkarılabilir:
- Söküm: Kiracıya ait bir eşyanın yerinden alınması, kural olarak taşınmazın kendisine ait unsurların kırılmasını gerektirmez.
- Kullanım yıpranması: Zamanla ortaya çıkan aşınma, kırılıp parçaları yerde bırakılmış fayans ve taş görüntüsüyle bağdaşmaz.
- Kasıtlı tahribat: Birden fazla noktada, farklı malzemelerde ve tahliyeyle eş zamanlı görülen kırıklar, hayatın olağan akışı içinde başka bir açıklamaya elverişli değildir.
Burada dikkat çeken husus, tutanağın tahliyeden sonra düzenlenmiş olması ve fotoğraflarla desteklenmesidir. Yargıtay, ilk derece mahkemesinin bu iki delili sanık savunması karşısında yeterince tartmadığı sonucuna ulaşmıştır. Ceza muhakemesinde delillerin takdiri hâkime aittir; ancak bu takdirin akla, mantığa ve hayatın olağan akışına uygun olması gerekir. Daire’nin “delillerin takdirinde yanılgıya düşülerek” ifadesi, tam da bu denetimin sonucudur.
🧱 TCK 151’in unsurları ve kira ilişkisi
TCK m.151/1’e göre başkasının taşınır veya taşınmaz malını kısmen veya tamamen yıkan, tahrip eden, yok eden, bozan, kullanılamaz hâle getiren veya kirleten kişi, mağdurun şikâyeti üzerine dört aydan üç yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır. Maddenin ikinci fıkrası 7332 sayılı Kanun’la yürürlükten kaldırılmıştır.
Kira ilişkisi açısından suçun unsurları şu şekilde okunabilir:
- Başkasının malı: Kiralanan taşınmaz ve ona bütünleyici parça olarak bağlı fayans, taş ve bölme duvar kiraya verene aittir; kiracının yalnız kullanma hakkı vardır.
- Hareket: Kırma, sökerek parçalama ve bölmeyi kısmen yıkma, maddede sayılan “tahrip etme” ve “bozma” seçimlik hareketleri kapsamında değerlendirilebilir.
- Kast: Suç ancak kasten işlenebilir. Kullanım sonucu oluşan aşınma ya da dikkatsizlik bu suçu oluşturmaz; bu nedenle hasarın niteliği, kastın ispatında belirleyici hâle gelir.
- Şikâyet: Suç şikâyete bağlıdır; bu dosyada kiraya veren katılan sıfatıyla yargılamada yer almıştır.
Aynı olay hukuk yargılamasında da karşılık bulabilir. Kiracının kiralananı teslim aldığı durumda geri verme borcu ve olağan kullanım dışındaki hasardan sorumluluğu, Türk Borçlar Kanunu’nun kira hükümleri çerçevesinde ayrıca değerlendirilir. Ceza ve hukuk yargılamaları birbirinden bağımsız yürür; ancak tahliye anındaki durumu gösteren tutanak ve fotoğraflar her iki yargılamada da temel delil olarak öne çıkar. Hukuk boyutuna ilişkin bir örnek için tahliye sonrası hasar bildirimi ve TBK 335 kararına bakılabilir.
Kiraya verenin şikâyet sürecine ilişkin biçimsel unsurlar, mala zarar verme şikâyet dilekçesi örneği yazısında ayrıca ele alınmıştır.
🤝 Uzlaştırma şartı: bozmanın ikinci ayağı
Bozma kararı yalnız mahkûmiyet yönünde bir yönlendirme içermez; aynı zamanda usule ilişkin bir zorunluluğu hatırlatır. Daire’ye göre ilk derece mahkemesi, birinci bozma doğrultusunda yeniden hüküm kurmadan önce uzlaştırma işlemini yapmalı ve sanığın hukuki durumunu bu işlemin sonucuna göre değerlendirmelidir.
Bu ifade, uygulamada şu anlama gelir: Mala zarar verme suçunda taraflar uzlaştırmacı aracılığıyla bir araya getirilir. Uzlaşma sağlanır ve edim yerine getirilirse ceza yargılaması bu doğrultuda sona erebilir; uzlaşma sağlanamazsa yargılama kaldığı yerden devam eder. Kiraya veren ile eski kiracı arasında zaten bir sözleşme ilişkisinin bulunması, zararın giderilmesi yönünde bir uzlaşmanın gündeme gelmesini kolaylaştırabilecek bir durumdur. Uzlaştırmanın kapsamı ve usulü sonraki yıllarda da çeşitli kanun değişikliklerine konu olduğundan, somut bir dosyada karar tarihindeki CMK m.253 ve 254 metni esas alınır.
Bozma kararı, yeniden yapılacak yargılamanın sonucunu belirlemez. Yargıtay, delil değerlendirmesindeki hatayı ve uzlaştırma zorunluluğunu tespit etmiş; sonucu yerel mahkemenin uzlaştırma ve yeniden değerlendirme sürecine bırakmıştır.
💬 Sık sorulan sorular
Kiracı kendi taktığı malzemeyi sökerken iz kalırsa suç oluşur mu?
Tahliye sonrası tutulan tutanak ceza davasında delil olur mu?
Mala zarar verme suçunda uzlaştırma zorunlu mu?
Ceza davası sürerken hasar için ayrıca tazminat istenebilir mi?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında yer almaktadır; kira ilişkisinden doğan ceza ve hukuk uyuşmazlıklarına ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasından izlenebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 2. Ceza Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan bozma kararından derlenmiştir. Karar 2014 yılında yaşanan bir tahliyeye ve karar tarihindeki CMK düzenlemesine dayanır; bozma sonrası yerel mahkemece verilen nihai hüküm bu yazının kapsamı dışındadır. Benzer görünen bir olayda sonuç; hasarın niteliğine, tespitin zamanına ve biçimine, kiracıya ait eşyaların kapsamına, uzlaştırma sürecine ve dosyadaki diğer delillere göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
