Değer Kaybında Belirsiz Alacak – Hakem K. 2025/İHK-90838
Bir trafik kazasından sonra araç sahibinin önündeki ilk soru çoğu zaman şudur: Aracın değeri ne kadar düştü? Bu sorunun cevabı kaza günü belli değildir; ekspertiz, piyasa araştırması ve çoğu zaman bilirkişi hesabı gerekir. Buna karşılık bazı başvuru dilekçelerinde, talep “şimdilik” küçük bir tutarla gösterilirken metnin içinde iddia edilen zarar için yüksek bir rakam da yazılır. Sigorta Tahkim Komisyonu önündeki bu dosyada uyuşmazlık hakemi, dilekçedeki bu rakamı “alacak zaten belirli” demenin gerekçesi yapmış ve başvuruyu esasa girmeden reddetmiştir. İtiraz Hakem Heyeti ise aynı dosyada farklı bir sonuca ulaşmıştır.
Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyeti, 20.10.2025 tarihli ve 2025/İHK-90838 sayılı kararıyla, değer kaybı başvurusunu “belirsiz alacak davası açılmasında hukuki yarar yok” gerekçesiyle usulden reddeden uyuşmazlık hakemi kararını kaldırmış, dosyada bilirkişi incelemesi yaptırarak 25.000,00 TL değer kaybı tazminatına hükmetmiştir. Karar, Hakem Karar Dergisinin 64. sayısında yayımlanmıştır.
🚗 Uyuşmazlığın düğüm noktası
Olayın maddi yönü sade: Davalı sigorta şirketi nezdinde Zorunlu Mali Mesuliyet (trafik) poliçesiyle sigortalı bir araç, 21.03.2025 tarihinde başvurana ait araca çarpmış; başvuran, aracında meydana gelen değer kaybı için Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurmuştur. Başvurudaki talep tutarı 5.000,00 TL olarak gösterilmiştir.
Uyuşmazlığı ilginç kılan, tazminatın varlığı ya da miktarı değil, başvurunun hangi dava türü olarak görülebileceğidir. Karara konu soru şöyle özetlenebilir:
- Değer kaybı zararının miktarı başvuru anında başvuran tarafından belirlenebilir mi?
- Dilekçede zarara ilişkin bir rakamın yazılmış olması, alacağın “belirli” olduğu anlamına gelir mi?
- Bu durumda belirsiz alacak davası şeklinde yapılan başvuru, hukuki yarar yokluğundan reddedilebilir mi?
⚖️ Uyuşmazlık hakeminin usulden ret gerekçesi
Uyuşmazlık hakemi, 25.07.2025 tarihli kararında başvuruyu esastan incelememiştir. Karar metninde aktarıldığı üzere hakem, değer kaybı bedelinin belirlenmesinin mümkün olduğunu, hatta başvuru dilekçesinde “Müvekkilin aracında oluşan… 250.000,00-TL Değer kaybı” şeklinde bir beyan bulunduğunu, bu nedenle alacak miktarının belirlenmiş olduğunun kabul edildiğini değerlendirmiştir.
Bu tespitten hareketle hakem, belirsiz alacak davası şeklinde başvuru yapılmasında hukuki yarar bulunmadığı sonucuna ulaşmış ve HMK 114/1-h ile 115/2 hükümlerine dayanarak başvuruyu usulden reddetmiştir. Ret kararıyla birlikte başvuranın masrafları kendi üzerinde bırakılmış, vekille temsil edilen sigorta şirketi lehine AAÜT’nin 13 ve 17/2. maddeleri uyarınca 1.000,00 TL vekâlet ücretine hükmedilmiştir.
Kısacası başvuran, zararının ne olduğu hiç tartışılmadan, üstelik karşı tarafa vekâlet ücreti ödemekle yükümlü kılınarak dosyayı kaybetmiştir. Başvuran vekili, taleplerin kabul edilmesi gerektiğini ileri sürerek bu karara itiraz etmiştir.
🔍 İtiraz Hakem Heyetinin yaklaşımı
İtiraz Hakem Heyeti önce inceleme sınırını belirlemiştir: 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.30/12 uyarınca itiraz, itiraz sebepleriyle bağlı kalınarak incelenmiştir. Ardından heyet, uyuşmazlık hakeminin bilirkişi incelemesi yaptırmaksızın hukuki yarar yokluğundan ret kararı verdiğini tespit etmiş ve bu yaklaşımı benimsememiştir.
Heyetin gerekçesi üç adımda okunabilir:
- Belirlenebilirlik ölçütü: Alacağın miktarının belirlenmesi; tahkikat aşamasında delillerin incelenmesine, bilirkişi incelemesine veya keşif gibi işlemlere bağlı ise belirsiz alacak davası açılabileceği kabul edilmelidir.
- Tazminatın varlığı ve miktarı tahkimde belirlenir: Tazminat hakkının bulunup bulunmadığı ve varsa miktarı, Sigorta Tahkim Komisyonu nezdinde yapılan inceleme sonucunda ortaya çıkacaktır.
- Kısmi dava yolu da açıktır: Değer kaybı zararı için belirsiz alacak davası veya fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak kısmi dava yoluna gidilmesinde sakınca yoktur. Heyet ayrıca, “talep konusunun miktarı tartışmasız veya açıkça belirli ise kısmi dava açılamaz” şeklindeki HMK 109/2 hükmünün 01.04.2015 tarihinde yürürlükten kaldırıldığını hatırlatmıştır.
Bu değerlendirme sonucunda heyet, başvurunun usulden reddini uygun görmemiş ve dosyanın esasına girmiştir. Dikkat çeken nokta, heyetin dilekçedeki 250.000,00 TL’lik beyana ayrıca bir sonuç bağlamamasıdır. Heyetin bakış açısında belirleyici olan, değer kaybının miktarının teknik bir hesaba bağlı olmasıdır; dilekçede yazılan bir rakam, bu hesabın yerini tutmamaktadır.
🧮 Esasa girildi: bilirkişi, ıslah ve faiz
Heyet, HMK 266 uyarınca uyuşmazlığın çözümünün özel ve teknik bilgi gerektirdiği kanaatine vararak ara kararla bilirkişi görevlendirmiştir. Bilirkişi ücreti başvuran tarafından süresinde yatırılmış ve dosya bilirkişiye teslim edilmiştir.
Sonraki adımlar karar metninde şöyle sıralanmaktadır:
- Bilirkişi raporunda başvurana ait araçta 25.000,00 TL değer kaybı zararı oluştuğu tespit edilmiş, rapor taraflara tebliğ edilmiştir.
- Başvuran, sigorta şirketince daha önce ödenen 10.000,00 TL’nin şirkete iade edildiğini gösteren dekontu sunmuş, talebini 25.000,00 TL olarak artırmış ve 800,00 TL ıslah harcının ödendiğine ilişkin dekontu dosyaya koymuştur.
- Heyet, raporu denetime açık ve hükme elverişli bularak 25.000,00 TL talebin kabulüne karar vermiştir.
Faiz yönünden başvuran avans faizi istemiştir. Heyet, 2918 sayılı KTK m.99/1 uyarınca sigortacının başvurudan itibaren sekiz iş günü sonra temerrüde düşeceğini; başvuranın 27.05.2025 tarihinde sigorta şirketine başvurduğunu ve şirketin 07.06.2025 tarihinde temerrüde düştüğünü kabul etmiştir. Faiz türü bakımından ise zarara yol açan aracın niteliği esas alınmış, sigortalı araç hususi araç olduğundan yasal faiz uygulanmıştır. Avans faizi istemi bu yönüyle karşılık bulmamıştır.
Hüküm fıkrasında ayrıca 400,00 TL başvuru ücreti, 400,00 TL itiraz ücreti, iki kalem 55,00 TL tebligat gideri, 1.445,00 TL bilirkişi ücreti ve 800,00 TL ıslah harcından oluşan 3.155,00 TL yargılama gideri ile AAÜT’ye göre belirlenen 25.000,00 TL vekâlet ücreti sigorta şirketine yükletilmiştir. Karar, ihtilaf konusu miktarın Sigortacılık Kanunu m.30/12’deki 300.000,00 TL kesinlik sınırının altında kalması nedeniyle kesin olarak ve oy birliğiyle verilmiştir.
🆕 7589 sayılı Kanun sonrası tablo
Karar, HMK 107’nin yürürlükte olduğu dönemde verilmiştir. Bugün itibarıyla mevzuat görünümü değişmiştir:
- HMK 107 (belirsiz alacak davası), 16.07.2026 tarihli 7589 sayılı Kanunun 19. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır.
- Aynı Kanunun 20. maddesiyle HMK 109’a dördüncü fıkra eklenmiştir. Buna göre alacağın yalnız bir kısmının dava edildiği durumlarda talep konusu, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir; zamanaşımı artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır.
- HMK 109/2’nin 2015’te yürürlükten kaldırılmış olması, heyetin de vurguladığı gibi, miktarı belirli görünen alacaklarda da kısmi dava yolunu açık tutmaktadır.
Bu nedenle kararın “belirsiz alacak” kavramına dayanan kısmı, yeni başvurularda artık doğrudan HMK 107 üzerinden kurulamaz. Buna karşılık heyetin asıl ölçütü, yani miktarın bilirkişi incelemesine bağlı olduğu bir zarar talebinin hukuki yarar yokluğundan esasa girilmeden reddedilmemesi gerektiği düşüncesi, kısmi dava ve bir defalık artırım imkânıyla birlikte güncelliğini korumaktadır. 7589 sayılı Kanun öncesinde açılmış dosyalara hangi hükmün uygulanacağı ise geçiş hükümleri çerçevesinde ayrıca değerlendirilir.
📌 Kararın gösterdikleri
Kararın sigorta tahkimi uygulaması açısından öne çıkan yönleri şöyle sıralanabilir:
- Dilekçedeki rakam her zaman “belirli alacak” değildir. Değer kaybı gibi teknik hesaba dayanan bir zararda, başvuranın bir tahmin ya da iddia olarak yazdığı tutar, alacağı belirli hâle getirmez.
- Usulden ret ağır bir sonuçtur. Uyuşmazlık hakemi kararıyla başvuran hem esas incelemeden yoksun kalmış hem de karşı tarafa vekâlet ücreti ödemekle yükümlü tutulmuştu. İtiraz aşamasında bu tablo tümüyle değişmiştir.
- Daha önce yapılan ödeme ve iadesi dosyanın seyrini etkiler. Başvuranın, sigortacının ödediği 10.000,00 TL’yi iade ettiğini belgelemesi ve talebini bilirkişi raporundaki tutara yükseltmesi, hükmün 25.000,00 TL üzerinden kurulmasını sağlamıştır.
- Faiz türü sorumlu aracın niteliğine göre belirlenir. Hususi araçta yasal faiz uygulanmış, temerrüt KTK m.99/1’deki sekiz iş günlük süreye göre hesaplanmıştır.
Değer kaybının hesaplanma yöntemine ilişkin olarak trafik sigortasında reel değer kaybı kararı, kısmi başvurudan sonra kalan alacağın akıbeti için kısmi davadan sonra bakiye hasar kararı ve belirsiz alacak davasının sınırları hakkında Yargıtay’ın yaklaşımı için kıdemde belirsiz alacak davası yazısı birlikte okunabilir.
❓ Merak edilenler
Uyuşmazlık hakemi başvuruyu neden esasa girmeden reddetmişti?
İtiraz Hakem Heyeti hangi ölçütle sonucu değiştirdi?
Başvuranın sigortacıdan daha önce aldığı ödeme ne oldu?
HMK 107 kaldırıldığına göre bu karar bugün nasıl okunmalı?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında yer almaktadır; sigorta tahkimine ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasından izlenebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Sigorta Tahkim Komisyonunun Hakem Karar Dergisi 64. sayısında yayımlanan İtiraz Hakem Heyeti kararından derlenmiştir. Karar metninde taraf, araç ve sigorta şirketi bilgileri anonimleştirilmiştir. Hakem kararları yalnız ilgili dosya bakımından bağlayıcıdır; benzer görünen bir uyuşmazlıkta sonuç, başvuru dilekçesinin içeriğine, bilirkişi raporuna, sigortacıya yapılan başvurunun tarihine, daha önce yapılmış ödemelere ve uygulanacak mevzuata göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru ve davalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
