Çift Evlilikte İyiniyetli Eş – Yargıtay 2. HD 2026/7261

Yabancı bir ülkede idari yoldan boşanıp aynı yıl yeniden evlenen bir Türk vatandaşı, yıllar sonra Cumhuriyet savcısının açtığı bir davayla karşılaşabilir. Türkiye’de tanınmayan idari boşanma belgesi, hukuken ilk evliliğin hâlâ sürdüğü anlamına gelir; dolayısıyla ikinci evlilik “evliyken evlenme” niteliği taşır. Ancak ilk evlilik daha sonra Türk mahkemesi kararıyla sona ermişse ve ikinci eş evlenirken bu durumu bilmiyorsa, ikinci evlilik yine de iptal edilebilir mi? Türk Medeni Kanunu bu soruya özel bir cevap verir ve Yargıtay 2. Hukuk Dairesi bu cevabın ispat yükü boyutunu açıklığa kavuşturmuştur.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 25.06.2026 tarihli ve E.2026/3868, K.2026/7261 sayılı kararıyla, ikinci evliliğin mutlak butlan sebebiyle iptaline ilişkin ilk derece kararını ve istinaf başvurusunu esastan reddeden bölge adliye mahkemesi kararını oy birliğiyle bozmuştur. Daireye göre TMK 147/3’ün iki şartı birlikte gerçekleşmiştir ve evliliğin butlanına karar verilemez.
🗓️ İki evlilik, iki ülke: dosyanın kronolojisi
Uyuşmazlık, büyük ölçüde tarihlerin sıralamasına dayandığı için kararda yer alan olguları zaman çizelgesi hâlinde görmek yararlıdır:
- 2005: Davalı erkek, yabancı uyruklu ilk eşiyle Türkiye’de evlenmiştir.
- 05.05.2009: Yabancı ülkenin yetkili nüfus makamından alınan belgeye göre taraflar idari yoldan boşanmıştır.
- 25.09.2009: Davalı erkek, yine yabancı uyruklu ikinci eşiyle o ülkede evlenmiş; evlilik Büyükelçilik tarafından tescil edilmiştir.
- 06.11.2012: İdari boşanmanın Türkiye’de tanınması için açılan dava, boşanmanın mahkeme kararı değil idari karar olduğu gerekçesiyle reddedilmiş ve bu karar Yargıtay denetiminden geçerek kesinleşmiştir.
- 05.09.2014: Davalı erkek, ilk eşine karşı Türkiye’de boşanma davası açmıştır.
- 15.05.2019: Boşanma kararı kesinleşmiştir.
- 03.06.2021: Cumhuriyet Başsavcılığı, ikinci evliliğin mutlak butlanla iptali için dava açmıştır.
Bu tablo, sorunun özünü ortaya koyar: İkinci evlilik yapıldığında Türk hukuku bakımından ilk evlilik sona ermemişti. Ancak butlan davası açıldığında ilk evlilik, Türk mahkemesinin kesinleşmiş boşanma kararıyla çoktan sona ermişti.
🏛️ Savcılığın davası ve derece mahkemeleri
Savcılık, davalı erkeğin ilk evliliği devam ederken ikinci kez evlendiğini, bu evliliğin TMK 145/1 uyarınca mutlak butlanla sakat olduğunu ileri sürmüştür. TMK 145/1, eşlerden birinin evlenme sırasında evli olmasını mutlak butlan sebepleri arasında sayar.
Bursa 2. Aile Mahkemesi, 2021/323 Esas ve 2024/497 Karar sayılı kararıyla davayı kabul ederek davalıların evliliğinin mutlak butlan sebebiyle iptaline hükmetmiştir. Davalılardan birinin istinaf başvurusu üzerine Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi, 2026/159 Esas ve 2026/434 Karar sayılı kararıyla istinaf isteminin esastan reddine karar vermiştir. Karar bu kez temyiz edilmiştir.
Butlan konusunun başka bir görünümü, yani yabancı hukuka göre yapılmış çok eşli bir evlilikte boşanma davasının akıbeti için Yargıtay 2. HD 2026/4435 yazısına bakılabilir.
⚖️ TMK 147/3: butlanı engelleyen iki şart
TMK 147’nin üçüncü fıkrası şöyledir: “Evliyken yeniden evlenen bir kimsenin önceki evliliği mutlak butlan kararı verilmeden önce sona ermişse ve ikinci evlenmede diğer eş iyiniyetli ise, bu evlenmenin butlanına karar verilemez.”
Yargıtay’a göre kanun koyucu bu hükümle, iki şartın birlikte gerçekleşmesi hâlinde ikinci evliliğin baştan itibaren geçerli bir evlilik hâline geleceğini kabul etmiştir. Amaç, aile birliğini ve dürüst davranan sonraki eşi korumaktır. Kararda şartlar şöyle değerlendirilmiştir:
- Önceki evliliğin sona ermesi: İlk evlilik, butlan davasının açıldığı 03.06.2021’den önce, 15.05.2019’da kesinleşen boşanma kararıyla sona ermiştir. Daireye göre dava tarihi itibarıyla kamu düzenini ihlal eden bir çift evlilik durumu da kalmamıştır.
- İkinci eşin iyiniyeti: İkinci eş, kendi ülkesindeki resmî makamlar önünde, idari yoldan boşanma belgesi almış bir kişiyle evlenmiştir. Dosyada iyiniyetli olmadığına ilişkin herhangi bir iddia ve kanıt bulunmamaktadır.
Bu iki şart birlikte gerçekleştiğinden Daire, davanın reddi gerekirken yasanın emredici hükmüne aykırı biçimde evliliğin iptaline karar verilmesini bozma sebebi saymıştır.
Aynı maddenin uygulandığı, ancak evliliklerin sona erme tarihlerinin araştırılmadığı bir miras uyuşmazlığına ilişkin farklı bir dosya için ölümle biten evlilikte butlan (2. HD 2026/1618) yazısı incelenebilir. O dosyada mesele eksik araştırmaydı; bu kararda ise ağırlık iyiniyetin ispatındadır.
🔎 İyiniyet karinesi ve ispat yükü
Kararın en öğretici bölümü, iyiniyetin kim tarafından ve nasıl ispat edileceğine ilişkindir. Daire şu tespitlerde bulunmuştur:
- Belirleyici an: TMK 147/3 bakımından iyiniyet, evlenme sözleşmesinin yapıldığı ana göre belirlenir.
- Asıl olan iyiniyettir: Kararda, kanunun iyiniyete hukuki sonuç bağladığı durumlarda iyiniyetin varlığının asıl olduğu vurgulanmıştır. Bu ilke, resmî makam belgelerinin yarattığı güvene dayanarak evlenen eşin dürüstlük kuralı çerçevesinde iyiniyetli sayılması biçiminde uygulanmıştır.
- İspat yükü davacıdadır: İkinci eşin evlenme anında evlendiği kişinin evli olduğunu bildiğini veya koşullar gereği bilmesi gerektiğini ispat yükü, butlanı ileri süren davacıya, yani bu dosyada savcılığa aittir.
- Sessiz kalmak kötü niyet değildir: Davalının davaya cevap vermemesi veya yargılamaya katılmaması, yasal iyiniyet karinesini ortadan kaldırmaz ve onu kendiliğinden kötü niyetli kılmaz.
Bu son tespit, uygulamada sık karşılaşılan bir duruma dokunur. Yabancı uyruklu eşin Türkiye’deki davadan haberdar olmaması ya da yargılamaya katılmaması, derece mahkemelerinde zaman zaman onun aleyhine yorumlanabilmektedir. Daire, bu tutumun tek başına iyiniyet karinesini çürütmeyeceğini açıkça belirtmiştir.
Kararda bu ilke için TMK 6’ya atıf yapılmıştır. İyiniyetin varlığının asıl olduğu kuralı Medeni Kanun’un 3. maddesinde de yer alır; TMK 6 ise ispat yüküne ilişkin genel kuraldır. Her iki hüküm birlikte okunduğunda, butlanı iddia edenin karşı tarafın kötü niyetini ispat etmesi gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.
🗂️ Nüfus müdürlüğü bu davada taraf mıdır?
Bozmanın ikinci gerekçesi usule ilişkindir. Derece mahkemeleri nüfus müdürlüğünü de davada taraf olarak görmüş ve hakkında ayrı bir karar kurmamıştır. Daire bu yaklaşımı da hatalı bulmuştur:
Savcının re’sen açtığı çift evlilik iddiasına dayalı mutlak butlan davası, bir nüfus kaydının düzeltilmesi davası değildir. Evliliğin iptaline karar verilirse bu kararın nüfusa tescil edilecek olması, nüfus idaresinin “hasım” olmasını gerektirmez. Bu nedenle mutlak butlan davalarında nüfus müdürlüğü taraf değildir ve nüfus müdürlüğü hakkındaki davanın husumet yönünden reddine karar verilmesi gerekir. Daire bu görüşünü önceki tarihli kendi kararlarıyla da desteklemiştir.
📌 Kararın uygulamadaki karşılığı
Karar, özellikle yurt dışında evlenen ve boşanan kişiler bakımından önem taşır. Bazı ülkelerde boşanma mahkeme yerine idari makamlarca gerçekleştirilebilmektedir. Böyle bir boşanmanın Türkiye’de tanınması mümkün olmadığında, Türk hukuku bakımından ilk evlilik devam ediyor sayılır ve sonradan yapılan evlilik çift evlilik görünümü kazanır.
Bu kararla netleşen tablo şudur: İlk evlilik, butlan kararı verilmeden önce Türk mahkemesi kararıyla sona erdirilmişse ve ikinci eşin kötü niyeti ispat edilemiyorsa, ikinci evlilik geçerli kabul edilir. Butlan sebebi kamu düzenine ilişkin olsa da kanun koyucu, sonradan ortadan kalkan bir engel ile dürüst davranan eşin korunmasını öne çıkarmıştır.
Öte yandan TMK 147/1, sona ermiş bir evliliğin mutlak butlanının Cumhuriyet savcısı tarafından re’sen dava edilemeyeceğini düzenler. Bu dosyada butlanı istenen ikinci evlilik hâlâ devam ettiğinden savcılık davayı açabilmiş; ancak 147/3’teki şartlar nedeniyle dava reddedilmesi gereken bir dava hâline gelmiştir. Evlenmenin butlanına ilişkin genel çerçeve için evlenmenin butlanı yazısına bakılabilir.
❓ Okuyucuların sorabileceği sorular
Yurt dışında idari yoldan alınan boşanma Türkiye'de geçerli midir?
İkinci evlilik yapıldığında ilk evlilik sürüyorsa, ikinci evlilik mutlaka iptal edilir mi?
İkinci eşin kötü niyetli olduğunu kim ispat etmelidir?
Nüfus müdürlüğü butlan davasında davalı gösterilmeli midir?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında; aile hukukuna ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan bozma kararından derlenmiştir. Karar metnindeki taraf adları yayımlanan PDF’ten çıkarılmıştır. Kararın sonucu, somut dosyadaki boşanma ve evlenme tarihlerine, yabancı ülkede alınan belgelerin niteliğine ve ikinci eşin iyiniyetine ilişkin delil durumuna dayanır; benzer görünen bir dosyada sonuç, bu olguların farklılığına göre değişebilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.




