Beraate Rağmen Güven Feshi – AYM 2020/7753

İş hukukunda “şüphe feshi”, işverenin işçiden duyduğu ciddi şüphe nedeniyle güven ilişkisinin sarsıldığını ileri sürerek iş sözleşmesini sona erdirmesidir. İspat değil, şüphe yeterlidir; ama her şüphe değil. Peki fesihten yıllar sonra işçi aynı iddia nedeniyle yargılandığı ceza davasından beraat ederse, iş mahkemesinin feshi haklı bulan kararı Anayasa’ya aykırı hâle gelir mi? Anayasa Mahkemesi, olağanüstü hâl döneminde özel sektörde çalışan bir işçinin iş sözleşmesinin feshine ilişkin bireysel başvuruda bu tabloyu özel hayata saygı hakkı açısından incelemiştir.
Anayasa Mahkemesi Birinci Bölümü, 16.09.2026 tarihli ve 2020/7753 başvuru numaralı kararıyla, işveren ile güven ilişkisinin bozulduğu gerekçesiyle yapılan feshin ve bu feshi onaylayan yargılama sürecinin özel hayata saygı hakkını ihlal etmediğine oybirliğiyle karar vermiştir. Karar, 30.10.2026 tarihli ve 33415 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
🗓️ Fesihten bireysel başvuruya: tarihler
Kararın olgular bölümü, uyuşmazlığın neredeyse on yıla yayılan seyrini gösterir:
- 10.07.2012: Başvurucu, özel bir anonim şirkette yönetici pozisyonunda çalışmaya başlar.
- 13.06.2017: İşveren iş sözleşmesini fesheder. Fesih yazısında ByLock kullanımı ve örgütle irtibat nedeniyle 673 sayılı KHK’nın 7. maddesi ile İş Kanunu’nun 25. maddesinin (II) numaralı fıkrası kapsamında güven ilişkisinin bozulduğu belirtilir.
- 18.06.2017: Başvurucu, feshin geçersizliğinin tespiti ve işe iade talebiyle iş mahkemesinde dava açar.
- 30.01.2018: İş mahkemesi, iş ilişkisinin çekilmez hâle geldiği gerekçesiyle davayı reddeder.
- 26.12.2019: Bölge adliye mahkemesi, ilgili kurumlardan gelen cevabi yazılardan başvurucunun ByLock kullanıcısı olduğunun anlaşıldığını belirterek istinaf başvurusunu esastan ve kesin olarak reddeder.
- 24.02.2020: Karar 25.01.2020’de tebliğ edildikten sonra bireysel başvuru yapılır.
- 12.09.2023: Ağır ceza mahkemesi, başvurucunun ByLock kullanıp kullanmadığı konusunda kesin bir yargıya varılamadığı, mahkûmiyete yeter kesin ve yeterli delil bulunmadığı gerekçesiyle beraat kararı verir. Karar 17.06.2025’te kesinleşir.
Başvurucu, “pasif ByLock kullanıcısı” olarak nitelendirildiğini, uygulamayı telefonuna yüklemediğini ve hakkında bir soruşturma veya kovuşturma bulunmadığını ileri sürerek özel hayata saygı hakkı ile adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini iddia etmiştir.
🔎 Bir iş davası neden özel hayat hakkıyla incelendi?
Başvurucu hem özel hayata saygı hakkına hem de adil yargılanma hakkına dayanmıştı. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan hukuki nitelendirmesiyle bağlı olmadığını hatırlatarak iddiaların tamamını Anayasa’nın 20. maddesindeki özel hayata saygı hakkı kapsamında incelemiştir.
Mahkemeye göre iş sözleşmesinin feshi, özel hayata saygı hakkını kendiliğinden devreye sokmaz. Ancak mesleki hayata yönelik müdahale kişinin özel hayatını ciddi biçimde etkiliyor ve bu etki belirli bir ağırlık düzeyine ulaşıyorsa hak uygulanabilir hâle gelir. Somut olayda bu eşiğin aşıldığı kabul edilmiş ve başvuru kabul edilebilir bulunmuştur. Böylece incelemenin odağı, iş mahkemesi kararının “doğru” olup olmadığından çok, feshin ve yargısal denetimin keyfî olup olmadığına kaymıştır.
⚖️ Anayasa’nın 15. maddesi ve olağanüstü hâl ölçütü
Fesih 673 sayılı KHK’ya dayandığı için Mahkeme, olağanüstü yönetim usullerinin uygulandığı dönemlerde alınan tedbirlere ilişkin Anayasa’nın 15. maddesindeki güvence rejimini esas almıştır. Bu inceleme dört aşamalıdır: müdahalenin çekirdek haklara dokunup dokunmadığı, 15. maddenin ikinci fıkrasında sayılan haklarla ilgisi, milletlerarası hukuktan doğan yükümlülüklere uygunluğu ve durumun gerektirdiği ölçüde olup olmadığı.
Özel hayata saygı hakkı, 15. maddenin ikinci fıkrasında dokunulması yasaklanan çekirdek haklar arasında yer almamaktadır; milletlerarası hukuka aykırılık da saptanmamıştır. Bu nedenle değerlendirme, tedbirin durumun gerektirdiği ölçüde olup olmadığına, bunun ilk koşulu olarak da keyfî olmamasına odaklanmıştır.
🧩 Şüphe feshinin anayasal sınırları
Kararın en çok alıntılanacak paragrafları, şüphe feshine ilişkin genel ilkelerdir. Mahkeme, önceki genel kurul kararlarına atıfla şu ölçütleri sıralamıştır:
- Sadakat yükümlülüğünün ihlal edildiği gerekçesiyle alınacak tedbirlerde basit bir şüphe yeterli değildir; şüphe somut olgularla desteklenmelidir.
- İşverenin ve yargı organlarının açıkladığı nedenler, güven ilişkisinin zedelendiğini ortaya koyacak ve ikna edecek yeterlilikte olmalıdır.
- Şüphe feshinde ispat beklenmez; ancak şüphe işçinin kişiliğinden kaynaklanan bir sebebe dayanmalı ve bu sebep ciddi, önemli ve somut nitelikte objektif olay ve vakıalarla desteklenmelidir.
- Örgütle irtibat şüphesinin ciddi, güçlü ve objektif olduğuna dair ikna edici gerekçe gösterilmezse tedbir, olağanüstü hâl koşullarında dahi Anayasa’nın 15. maddesine uygun sayılmayabilir.
- Güven ilişkisinin ortadan kalktığını söylemek için şüphenin mutlak kesinliğe ulaşması şart değildir.
Mahkeme bu ölçütleri somut olaya uyguladığında, feshin gerekçesinin başvurucunun ByLock kullandığı tespitine dayandırıldığını, mahkemelerce açıklanan bilgiler dikkate alındığında şüphenin ciddi, güçlü ve objektif nitelikte olduğunu kabul etmiştir. Başvurucu özelinde bireyselleştirme yapıldığı, işverenin takdir yetkisinin sınırlarının aşılmadığı ve müdahalenin keyfîlik içermediği sonucuna varılmıştır.
Yargıtay’ın sadakat borcu ile ceza yargılaması arasındaki ilişkiyi ele aldığı farklı bir olay için Beraat Eden İşçiye Haklı Fesih – Yargıtay 9. HD 2026/2479 yazısı da incelenebilir.
🏢 Ölçülülük: özel sektörde çalışma imkânı
Meşru amaç bakımından Mahkeme, millî güvenliğin ve kamu düzeninin korunması amacının açık olduğunu kabul etmiş; ancak tedbirin bu amaçla ölçülü olması gerektiğini vurgulamıştır. Ölçülülük değerlendirmesinde başvurucunun mesleğinin niteliği, başka bir işte çalışma imkânı ve kendisine düşen fedakârlığın ağırlığı birlikte ele alınmıştır.
Belirleyici olgu şudur: Başvurucu, bir kariyer mesleği niteliğindeki faaliyetten alıkonulmamış, özel sektörde çalışmasını engelleyen ilave bir kısıtlamaya tabi tutulmamıştır. Ayrıca fesihten doğan uyuşmazlığın çözümüne imkân veren yasal düzenlemeler mevcuttur; başvurucu yargılama sırasında delillerini sunmuş, iddia ve savunma haklarını engellenmeden kullanmıştır. Bu nedenle kamu menfaati ile kişisel menfaat arasında adil dengenin kurulduğu ve usul güvencelerinin sağlandığı kabul edilmiştir.
Bu yaklaşım, kamu görevinden çıkarma gibi meslekten süresiz uzaklaştırma sonucunu doğuran tedbirlerle özel sektördeki bir iş sözleşmesinin feshi arasındaki farkı da dolaylı olarak ortaya koymaktadır. Tedbirin süresi, kapsamı ve ağırlığı, ölçülülük denetiminin merkezinde yer almaktadır.
📌 Sonradan gelen beraat ne anlama geliyor?
Kararın dikkat çeken yanı, beraat kararının olgular arasında açıkça yer almasıdır. Ağır ceza mahkemesi, başvurucunun ByLock kullanıp kullanmadığı hakkında kesin bir yargıya varılamadığını belirterek beraat kararı vermiş ve bu karar kesinleşmiştir. Buna rağmen Anayasa Mahkemesi, değerlendirmesini iş mahkemesi ve bölge adliye mahkemesinin önündeki bilgiler ile bu mercilerin açıkladığı gerekçeler üzerine kurmuştur.
Karar gerekçesinde beraat kararının iş davasına etkisi ayrıca tartışılmamıştır. Gerekçeden çıkan sonuç, şüphe feshinin anayasal denetiminde ölçütün ceza mahkûmiyeti değil, fesih tarihinde ve yargılama sırasında açıklanan şüphenin ciddi, güçlü ve objektif olup olmadığı olduğudur. Ceza yargılamasındaki ispat standardı ile iş ilişkisindeki güven standardı birbirinden ayrı değerlendirilmiştir.
Benzer bir eksende, güvenlik soruşturması ve HAGB kararlarının iş ilişkisine etkisini ele alan özel güvenlik kartı iptali ve işe iade yazısı da karşılaştırma için yararlıdır.
❓ Sık sorulan sorular
Şüphe feshi için işverenin suçu ispatlaması gerekir mi?
Ceza davasında beraat, iş sözleşmesinin feshini otomatik olarak hukuka aykırı yapar mı?
Bir iş davası neden özel hayata saygı hakkı kapsamında incelendi?
Ölçülülük değerlendirmesinde hangi unsur belirleyici oldu?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında; iş hukukuna ve Anayasa Mahkemesi bireysel başvurularına ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Anayasa Mahkemesi Birinci Bölümünün Kararlar Bilgi Bankasında ve Resmî Gazete’de yayımlanan bireysel başvuru kararından derlenmiştir. Başvurucu, işveren şirket, görev unvanı, mahkeme yerleri ile heyet ve raportör bilgileri yazıya ve PDF’e alınmamıştır. Karar, olağanüstü hâl döneminde 673 sayılı KHK’ya dayanılarak yapılan bir feshe ilişkindir; farklı dönem, farklı delil durumu veya kamu görevinden çıkarma gibi başka tedbirlerde sonuç değişebilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
Bulunduğunuz il için: İl il iş hukuku avukatı sayfaları




