Yetki Tespitinde Farklı İşkolu – Yargıtay 9. HD 2026/8523

Toplu iş sözleşmesi masasına oturabilmek için bir işçi sendikasının önce bir sayı oyununu kazanması gerekir: Başvuru tarihinde işyerinde ya da işletmede çalışan işçilerin belirli bir oranı sendikaya üye olmalıdır. Bu nedenle yetki uyuşmazlıklarında işverenlerin en sık başvurduğu itiraz, paydanın, yani işçi sayısının eksik hesaplandığıdır. Payda büyüdükçe sendikanın oranı küçülür. Peki işveren, aynı adreste ya da aynı organizasyon içinde görünen ama başka işverenlere ait ve başka işkolunda tescilli birimleri de hesaba katarak sendikanın çoğunluğunu düşürebilir mi? Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, metal işkolunda verilen olumlu bir yetki tespitine karşı açılan davada bu soruya kesin bir cevap verdi.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 05.10.2026 tarihli ve E.2026/13576, K.2026/8523 sayılı kararıyla, yetki tespitini iptal eden ilk derece ve bölge adliye mahkemesi kararlarını bozarak ortadan kaldırmış, işverenin itiraz davasını oy birliğiyle ve kesin olarak reddetmiştir.
🏭 Bakanlığın yetki tespiti ve işverenin itirazı
Davalı işçi sendikası, metal işkolunda faaliyet gösteren davacı işverenin işyerleri için toplu iş sözleşmesi yapmak amacıyla 10.07.2024 tarihinde Bakanlığa başvurmuştur. Bakanlık, işverene ait iki birimde başvuru tarihi itibarıyla toplam 198 işçi çalıştığını ve sendikanın 111 üyesi bulunduğunu belirleyerek 18.07.2024 tarihli yazısıyla sendikanın işletme toplu iş sözleşmesi yapmak için gerekli çoğunluğu sağladığını tespit etmiştir. Yazı işverene 23.07.2024 tarihinde tebliğ edilmiştir.
İşveren, yetki tespitine itiraz ederek dava açmıştır. İşverene göre Bakanlık işçi sayısını hatalı belirlemiştir; yetki tespitinin işletme düzeyinde yapılması doğru değildir ve aynı iş organizasyonu kapsamında tek bir işyeri niteliğinde olan beş birimin tamamı dikkate alınmamıştır.
Davalılar bu iddialara iki ayrı açıdan karşı çıkmıştır:
- Sendika: İşverenin işaret ettiği üç birimin inşaat işkolunda tescilli olduğunu ve bu üç birimde yaklaşık 30 işçi çalıştığını, farklı işkolundaki işçilerin metal işkolundaki yetki hesabına katılmasının yasal dayanağı bulunmadığını savunmuştur.
- Bakanlık: Yetki tespit başvurularında işverenlerin Sosyal Güvenlik Kurumuna yaptığı işyeri tescil ve işçi bildirimlerinin esas alındığını, sistemin SGK kayıtlarından otomasyonla beslendiğini ve sendikanın yüzde kırk üye şartını sağladığını belirtmiştir.
🏛️ İlk derece ve bölge adliye mahkemesi ne dedi?
İlk derece mahkemesi, bilirkişi raporuna dayanarak beş birimin tamamının aynı iş organizasyonu kapsamında tek bir işyeri niteliğinde olduğunu kabul etmiştir. Mahkemeye göre başvuru tarihinde bu birimlerde toplam 228 işçi çalışmakta ve bunlardan 102’si sendika üyesidir. Sendika, işyeri toplu iş sözleşmesi için gereken yarıdan fazla çoğunluğa sahip olmadığından dava kabul edilmiş ve yetki tespiti iptal edilmiştir.
Sendika ve Bakanlığın istinaf başvuruları bölge adliye mahkemesince esastan reddedilmiştir. Temyiz aşamasında sendika, farklı işverenler adına farklı işkolunda kayıtlı üç birimin yetki tespitine dahil edilemeyeceğini, aksi düşünülse bile bu birimlerin tek işyeri sayılamayacağını ileri sürmüştür. Bakanlık da aynı yönde, tespitte yer almayan birimlerin başka işkolunda ve başka işverenler adına kayıtlı olduğunu vurgulamıştır.
📜 Yetki sisteminin yasal çerçevesi
Daire, uyuşmazlığı Anayasa’nın 53. maddesinde güvence altına alınan toplu iş sözleşmesi hakkından başlayarak 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun yetkiye ilişkin hükümleri çerçevesinde incelemiştir:
- 6356 sayılı Kanun m.34/2: Bir gerçek veya tüzel kişiye ya da bir kamu kurum ve kuruluşuna ait aynı işkolunda birden çok işyeri bulunan hâllerde toplu iş sözleşmesi ancak işletme düzeyinde yapılabilir.
- 6356 sayılı Kanun m.41/1: Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde birinin üyesi bulunan işçi sendikası, başvuru tarihinde işyerinde çalışan işçilerin yarıdan fazlasının, işletmede ise yüzde kırkının kendi üyesi bulunması hâlinde toplu iş sözleşmesi yapmaya yetkilidir.
- 6356 sayılı Kanun m.42: Yetki tespiti Bakanlığa başvuruyla istenir; Bakanlık kendi kayıtlarına göre tespit yapar. SGK’ya yasal süresi içinde yapılmayan sigortalılık başlangıç ve sona erme bildirimleri yetki tespitinde dikkate alınmaz.
- 6356 sayılı Kanun m.43: Tespit yazısını alan taraf, tebliğden itibaren altı iş günü içinde nedenlerini göstererek mahkemeye itiraz edebilir. Duruşmalı incelenen itirazlarda istinaf ve temyiz aşamalarında kısa karar süreleri öngörülmüş, Yargıtay’ın kararı kesin kılınmıştır. İtiraz, karar kesinleşinceye kadar yetki işlemlerini durdurur.
Bu sistemde Bakanlığın tespiti, SGK kayıtlarına dayanan bir başlangıç noktasıdır. İtiraz eden taraf, bu kayıtların gerçeği yansıtmadığını somut delillerle ortaya koymak durumundadır. Uyuşmazlığın çözümü de çoğu zaman paydanın, yani yetki hesabına girecek işçilerin doğru belirlenmesine bağlıdır.
🔍 Başka işverene ait, başka işkolundaki birim
Kararın merkezindeki tespit kısa ve nettir. Daire, ilk derece mahkemesinin yetki hesabına dahil ettiği üç birimin, İşkolları Yönetmeliği’nin 13 sıra numaralı inşaat işkolunda kurulu olduğunu ve dava dışı başka işverenlere ait bulunduğunu belirtmiştir. Bu durum SGK kayıtlarından da açıkça anlaşılmaktadır.
Bu iki olgu birlikte değerlendirildiğinde sonuç kaçınılmazdır: Davacı işverene ait olmayan ve sendikanın kurulu bulunduğu metal işkolu dışında kalan birimlerin, metal işkolundaki bir sendikanın yetkisini belirlerken hesaba katılması mümkün değildir. Yetki, belirli bir işverenin belirli bir işkolundaki işyerleri veya işletmesi için tespit edilir; başka işverenin başka işkolundaki işçileri, bilirkişi raporunda aynı organizasyonun parçası gibi görünse bile bu paydanın içine giremez.
Bu yaklaşım, toplu iş sözleşmesinin işkolu esasına dayanan yapısıyla da uyumludur. 6356 sayılı Kanun’a göre bir toplu iş sözleşmesi aynı işkolundaki bir veya birden çok işyerini kapsayabilir. Farklı işkolundaki bir birimin işçileri, metal işkolunda yapılacak sözleşmenin kapsamına zaten girmeyecektir; bu işçilerin yetki hesabına katılması, sözleşmeden yararlanmayacak kişilerin çoğunluk hesabını belirlemesi sonucunu doğururdu.
🧮 “Tek işyeri” tartışmasına neden girilmedi?
İlk derece mahkemesi, uyuşmazlığı “beş birim tek işyeri midir?” sorusu üzerinden çözmüştü. Yargıtay ise bu soruyu cevaplamaya gerek görmemiştir. Daireye göre inşaat işkolundaki üç birim hesaptan çıkarıldığında, yetki tespitine esas alınan iki birimde çalışan toplam işçi sayısı 198, başvuru tarihindeki sendika üye sayısı ise 111‘dir. Bu durumda sendika, iki birimde yarıdan fazla çoğunluğa zaten sahiptir.
Dolayısıyla iki birimin tek bir işyeri mi yoksa bir işletmenin iki ayrı işyeri mi olduğu sonucu değiştirmemektedir: Yarıdan fazla çoğunluk hem işyeri düzeyindeki hem de yüzde kırk aranan işletme düzeyindeki eşiği karşılar. Daire, bu nedenle birimlerin tek işyeri niteliğinde olup olmadığının araştırılmasına gerek bulunmadığını ve sendikanın işletme toplu iş sözleşmesi yapabilmek için gereken çoğunluğu sağladığının tartışmasız olduğunu belirtmiştir.
Daire ayrıca davacı işverenin, yetki tespitinin iptalini gerektirecek başka bir olguyu da kanıtlayamadığını tespit etmiştir. İlk derece mahkemesinin davayı reddetmesi gerekirken eksik inceleme ile kabul kararı vermesi ve bölge adliye mahkemesinin istinaf başvurularını esastan reddetmesi isabetsiz bulunmuştur. Karar, 6356 sayılı Kanun’un 43/3 hükmü uyarınca bozularak ortadan kaldırılmış ve Yargıtay davanın reddine kendisi hükmetmiştir. Bu sonuçla birlikte davacı işveren aleyhine harç, yargılama giderleri ve karar tarihindeki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’ne göre 45.000,00 TL vekâlet ücreti hükmedilmiştir.
📌 Karar uygulamada neyi değiştirir?
Yetki itirazı davaları, sendikal sürecin en kritik eşiğidir; itiraz kesinleşinceye kadar yetki işlemleri durur ve bu süre toplu pazarlığı aylarca erteleyebilir. Karar bu bağlamda üç noktayı belirginleştirmektedir:
- İşveren kimliği: Yetki hesabına yalnızca tespit konusu işverene ait birimlerdeki işçiler girer; dava dışı başka işverenlere ait birimler, bilirkişi raporunda aynı organizasyon içinde gösterilse bile paydaya eklenmemiştir.
- İşkolu: Sendikanın kurulu bulunduğu işkolu dışında tescilli birimlerin işçileri hesaba katılmaz; SGK ve işkolu kayıtları bu noktada belirleyici delildir.
- Usul ekonomisi: Sonucu etkilemeyen bir hukuki nitelendirme (tek işyeri mi, işletme mi) için ayrıca araştırma yapılmaz; asıl hesap doğruysa itiraz reddedilir.
Yetki itirazlarında sendika üyelik kayıtlarının delil değeri ve kişisel verilerin korunması boyutu için yetki itirazında sendika üyelik kaydı yazısına, yetki davalarının uzun sürmesinin sendika hakkına etkisi için yetki tespiti davasının uzun sürmesi yazısına bakılabilir.
❓ Sık sorulan sorular
İşçi sendikası hangi çoğunlukla toplu iş sözleşmesi yapmaya yetkili olur?
Bakanlık yetki tespitinde hangi kayıtları esas alır?
Başka işkolunda tescilli bir birimin işçileri yetki hesabına katılabilir mi?
Yetki itirazı davasında Yargıtay kararı kesin midir?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında; iş hukukuna ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan kararından derlenmiştir. Karar metninde işveren, sendika ve işyeri sicil bilgileri anonimleştirilmiştir. İşçi ve üye sayıları karar metninde yer aldığı şekliyle aktarılmıştır. Benzer görünen bir dosyada sonuç; SGK ve işkolu kayıtlarına, işyerlerinin aidiyetine ve mahkemenin değerlendirmesine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
Bulunduğunuz il için: İl il iş hukuku avukatı sayfaları




