Aracı Kurumda Dış Kaynak Cezası – Danıştay 13. D 2026/27

Sermaye piyasası mevzuatı, aracı kurumlardan faaliyet izni için “gerekli bilgi işlem altyapısının oluşturulmuş olması” şartını arar. İlk bakışta açık bir kural gibi görünür. Peki bilgi teknolojileri biriminde tek personel çalıştıran ve işlemlerini büyük ölçüde dışarıdan hizmet aldığı bir şirketin çalışanlarıyla yürüten bir aracı kurum, bu şartı ihlal etmiş sayılır mı? Danıştay 13. Dairesi, 12.01.2026 tarihli ve E.2023/2522, K.2026/27 sayılı kararıyla, Sermaye Piyasası Kurulunun bu gerekçeyle verdiği 478.846,00 TL idari para cezasının iptalini gerekçesini değiştirerek onamış ve kuralın, asgari personel sayısı ya da dış kaynak kullanımının sınırı konusunda somut bir ölçü içermediğini tespit etmiştir.

Karar, sermaye piyasası idari yaptırımlarında iki soruyu birbirinden ayırması bakımından önemlidir: delil ne kadar güçlü olmalıdır ve fiil, dayanak alınan kuralın kapsamına gerçekten giriyor mu?

🔎 Yerinde inceleme: dört dış personel, bir işlem platformu

Olay, SPK’nın aracı kurum olarak faaliyet gösteren davacı şirket nezdinde yaptığı yerinde inceleme ile başlamıştır. İncelemede, davacı ile dava dışı bir iletişim hizmetleri şirketi arasında 01.01.2016 tarihinde bir “Dışarıdan Hizmet Alım Sözleşmesi” ve bir “Bilişim Hizmetleri Sözleşmesi” imzalandığı; bu sözleşmeler kapsamında aracı kurumun personeli olmayan dört şirket çalışanının Meta Trader 4 işlem platformunda yetkilendirildiği tespit edilmiştir.

Kurul, dışarıdan hizmet alımına ilişkin gerekliliklerin yerine getirilip getirilmediğini netleştirmek için davacıdan açıklama istemiş, ardından savunmasını almıştır. Davacı savunmasında özetle şunları ileri sürmüştür:

• Hizmet alım sözleşmesi ilgili Tebliğ’e uygundur.
• Hizmet alınan şirket yalnızca grup şirketlerine hizmet vermekte olup üçüncü taraflara bağımlılığı azaltmak amacıyla kurulmuştur.
• Yetkilendirilen kişiler davacının eski personelidir ve Şubat 2020’de bu dört kişiden üçü davacının bilgi işlem biriminde istihdam edilmiştir.

Bu süreçte 07.12.2020 tarihinde hizmet sağlayıcıyla yeni bir sözleşme imzalanmış, davacı 22.02.2021 tarihinde ek bilgi ve belgeleri idareye iletmiştir.

🏛️ Kurul kararı ve azami tutarda ceza

Kurul, yaptığı değerlendirme sonucunda üç tespite ulaşmıştır:

• 01.01.2016 tarihli dışarıdan hizmet alım sözleşmesinin kapsamı açık ve anlaşılır biçimde belirlenmemiştir.
• Sözleşmeye konu bazı hizmetler, Kuruldan izin alınmasını gerektiren yatırım hizmet ve faaliyetleri kapsamındadır.
• Davacı, bilgi işlem altyapısını Tebliğ’in 9. maddesine uygun oluşturmamıştır ve bu durum 01.01.2016’dan 07.12.2020’ye kadar sürmüştür.

Bu tespitlere dayanarak davacının Tebliğ’in 9/1-(f) bendindeki yükümlülüğü yerine getirmediği kabul edilmiş ve 6362 sayılı Kanun’un 103. maddesi uyarınca 2019 yılı için azami tutar olan 478.846,00 TL idari para cezası verilmiştir. SPKn m.103/1, Kanuna dayanılarak yapılan düzenlemelere, standartlara ve Kurul kararlarına aykırı hareket edenlere idari para cezası verilmesini öngören genel hükümdür; kararda aktarılan metindeki tutar sınırları her yıl yeniden değerleme ile güncellenmektedir.

📑 İlk derece ve istinaf: “ihtimale dayalı ceza olmaz”

İdare Mahkemesi, işlemi iptal ederken şu gerekçelere dayanmıştır:

• Sözleşmenin hangi kısımlarının açık ve anlaşılır olmadığı somut olarak ortaya konulmamış; bu belirsiz maddelerin izne tabi yatırım hizmeti olduğu yönündeki yoruma dayanılarak ceza verilmiştir.
• Bilgi işlem altyapısına ilişkin herhangi bir bilimsel veya teknik inceleme yapılmamış, altyapıya ilişkin somut bir sorundan söz edilmemiş; ilgili dönemde yatırımcıların zarara uğrayıp uğramadığı ya da sistemde aksaklık yaşanıp yaşanmadığı araştırılmamıştır.
• Altyapının neredeyse tamamen dışarıdan hizmet alımıyla sağlanmasının risk oluşturduğu belirtilmiş, ancak mevzuatta bunu yasaklayan bir düzenleme bulunmadığı gibi risklerin neler olduğu da somutlaştırılmamıştır.

Mahkeme, fiilin “her türlü şüpheden uzak, kesin, somut ve inandırıcı delillerle” ortaya konulamadığını, faraziye ve ihtimale dayalı ceza verilmesinin hukuk devleti ve masumiyet karinesiyle bağdaşmadığını belirtmiştir. Bölge İdare Mahkemesi de İYUK m.45/3 uyarınca istinaf başvurusunu reddetmiştir.

SPK temyizde; masumiyet karinesinin idari para cezalarında bu denli geniş yorumlanamayacağını, VII-128.9 sayılı Bilgi Sistemleri Yönetimi Tebliği’nde altyapının tamamen dışarıdan alınmasını engelleyen hükümler bulunduğunu, bilgi teknolojileri biriminde tek personel çalıştırılmasının yönetim ve denetim sorumluluğunu zayıflattığını ileri sürmüştür.

📘 Tebliğ 9/1-(f) ve 49. madde: neye izin var, neye yok?

Danıştay’ın aktardığı düzenlemeler, aracı kurumların dış kaynak kullanımının çerçevesini çizer:

• III-39.1 sayılı Tebliğ m.9/1-(f): Aracı kurumların faaliyet izni alabilmesi için “faaliyetlerin sağlıklı şekilde yürütülmesini teminen gerekli bilgi işlem altyapısının oluşturulmuş olması” gerekir.
• Tebliğ m.49/1: Aracı kurumlar, sermaye piyasası mevzuatından kaynaklanan yükümlülüklerin sağlanmasına yardımcı nitelikteki hizmetleri, 52. maddede koşulları belirlenen bir sözleşmeyle başka bir hizmet sağlayıcıdan satın alabilir.
• Tebliğ m.49/2-(b): Kuruldan izin alınmasını gerektiren yatırım hizmet ve faaliyetleri ile bunların pazarlanmasına yönelik faaliyetler dışarıdan hizmet alımına konu olamaz.

Daire bu hükümlerden şu sonucu çıkarmıştır: aracı kurumlar, hizmetin niteliğine uygun ve sağlıklı işleyişi sağlayacak bilgi işlem altyapısını oluşturmakla yükümlüdür; yardımcı nitelikteki bazı hizmetler belirli usullerle dışarıdan temin edilebilir; ancak izne tabi yatırım hizmetleri üçüncü kişilere devredilemez. Yani dış kaynak kullanımı kendiliğinden yasak değildir, sınırı ise izne tabi çekirdek faaliyettir.

🎯 Dairenin ilk tespiti: ispat standardı düzeltiliyor

Kararın dikkat çeken ilk yönü, Dairenin ilk derece mahkemesinin gerekçesini bu noktada benimsememesidir. Daire’ye göre, davalı idarenin yetkileri ve delil elde etme yöntemleri gözetildiğinde, ihlal türü ve somut olayın özellikleri birlikte ele alınarak “makul şüphenin ötesinde” ispat standardı esas alınır. Ceza yargılamasındaki gibi “her türlü şüpheden uzak, kesin, somut ve inandırıcı delillerle tam vicdani kanaat” aranmaz.

Ancak Daire, delil standardı yönünden incelemeye geçmeden önce uyuşmazlığın tipiklik unsuru yönünden ele alınması gerektiğini belirtmiştir. Bir başka deyişle, önce isnat edilen fiilin dayanak kuralın kapsamına girip girmediği sorulmalıdır; bu soruya olumsuz cevap veriliyorsa delillerin gücü tartışmasına gerek kalmaz. Sermaye piyasası cezalarında ispat meselesine ilişkin farklı bir örnek için serideki piyasa bozucu eylemde ispat kararı, Kurul kararlarında gerekçe zorunluluğu için ise SPK idari para cezasında gerekçe kararı incelenebilir.

🧩 Asıl gerekçe: belirlilik ve tipiklik

Daire, Anayasa m.2’deki hukuk devleti ilkesinin temel öğelerinden olan belirlilik ilkesini hatırlatmıştır: düzenlemeler hem kişiler hem idare bakımından tereddüde yer vermeyecek şekilde açık, anlaşılır ve uygulanabilir olmalı; kişiler hangi somut fiile hangi yaptırımın bağlandığını öngörebilmelidir.

Anayasa m.38’deki suç ve cezaların kanuniliği ilkesi idari yaptırımlar için de geçerlidir; ancak ekonomik ve teknik hayatın hızla değişen koşulları nedeniyle idari yaptırım gerektiren fiillerin belirlenmesinde daha esnek uygulanabilir. Nitekim 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.4, kanunun çizdiği çerçevenin idarenin düzenleyici işlemleriyle doldurulabileceğini kabul eder. Daire’ye göre bu esneklik sınırsız değildir: fiili kabahat olarak belirleyen düzenleyici işlem de bireylerin hangi somut fiile yaptırım bağlandığını belirli bir açıklık ve kesinlikte öngörebilmesine imkân vermelidir.

Somut olayda davacıya isnat edilen fiil, “bilgi teknolojileri biriminde yalnızca tek bir personelin istihdam edilmesi ve işlemlerin büyük ölçüde dışarıdan hizmet alınan şirket personeli eliyle yürütülmesi”dir. Oysa Tebliğ’in 9/1-(f) bendinde:

• İlgili birimde asgari kaç personel istihdam edileceği,
• Bu personelin ne kadarının şirketin kendi personeli olması gerektiği,
• Dış kaynak kullanımının azami sınırının ne olduğu

konusunda açık, net ve öngörülebilir bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu nedenle Daire, söz konusu fiilin idarece yorum yoluyla genişletilerek “bilgi işlem altyapısını sağlıklı oluşturmama” ihlali sayılmasıyla, somut fiilin soyut hukuk kuralına uygunluğunu ifade eden tipiklik unsurunun oluşmadığı sonucuna varmıştır.

Sonuç olarak iptal kararına yönelik istinaf başvurusunun reddinde “sonucu itibarıyla” hukuki isabetsizlik görülmemiş, temyiz istemi reddedilmiş ve Bölge İdare Mahkemesi kararı İYUK m.49 kapsamında gerekçeyle onanmıştır. Karar 12.01.2026 tarihinde kesin olarak ve oybirliğiyle verilmiştir.

💼 Kararın aracı kurumlar için anlamı

Karar, forex ve kaldıraçlı işlem platformları işleten aracı kurumlar başta olmak üzere, bilgi işlem hizmetlerini grup şirketleri veya dış tedarikçilerle yürüten kuruluşlar bakımından birkaç sonuç ortaya koymaktadır:

• Genel bir izin şartı, tek başına ceza normu işlevi görmeyebilir. Faaliyet izni için aranan soyut bir koşul, somut bir personel veya dış kaynak ölçütü içermiyorsa, idarenin yorumla genişlettiği bir fiil bu koşulun ihlali sayılamaz.
• İspat standardı ile tipiklik ayrı sorulardır. Daire, idari yaptırımlarda ceza yargılamasının ispat ölçüsünün aranmayacağını açıkça söylemiştir; dolayısıyla idare lehine bir ilke de ortaya koymuştur. İptalin gerekçesi delil yetersizliği değil, kuralın belirsizliğidir.
• Dış kaynak kullanımının sınırı Tebliğ’in 49. maddesindedir. Yardımcı nitelikteki hizmetler dışarıdan alınabilirken izne tabi yatırım hizmetleri devredilemez. Kurul kararında sözleşmeye konu bazı hizmetlerin izne tabi olduğu da tespit edilmişti; ancak ceza, Tebliğ’in 9/1-(f) bendine dayandırıldığından Daire’nin değerlendirmesi bu bent üzerinden yapılmıştır.

Karar, SPK’nın aracı kurum izinlerine ilişkin diğer uygulamalarıyla birlikte okunduğunda da anlam kazanır; faaliyet izni iptaline ilişkin bir örnek için serideki kıymetli maden aracı kurum izni kararı incelenebilir.

Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında, serideki diğer kararlar ise Emsal Kararlar bölümünde yer almaktadır.

❓ Sıkça Sorulan Sorular