BAM Duruşmasız Beraat Veremez – Yargıtay 11. CD 2026/7988

İlk derece mahkemesinden mahkûmiyet kararı çıkan bir sanık için istinaf aşaması çoğu zaman ikinci bir şans olarak görülür. Bölge adliye mahkemesi dosyayı inceler, delilleri yeniden tartar ve gerekirse sonucu tamamen değiştirebilir. Peki bu değişiklik, taraflar hiç dinlenmeden, yalnızca dosyadaki evraka bakılarak yapılabilir mi? Mahkûmiyeti beraate çeviren bir istinaf kararı, duruşma açılmadan verildiğinde geçerli midir? Yargıtay 11. Ceza Dairesi, özel belgede sahtecilik suçlamasıyla görülen bir dosyada bu soruya oy çokluğuyla “hayır” cevabını verdi.
Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 16.09.2026 tarihli ve E.2023/4260, K.2026/7988 sayılı kararıyla, bölge adliye mahkemesinin duruşma açmaksızın, delilleri yeniden değerlendirerek verdiği beraat kararını bozmuştur. Kararda bir üyenin karşı oyu bulunmaktadır; Tebliğname ise onama yönündedir.
🧭 Dosyanın üç mahkemedeki yolculuğu
Karar metni, olayın ayrıntılarına değil yargılamanın usulüne odaklanmaktadır. Suçlamanın konusu, bir özel belgenin sahte olarak düzenlenmesi veya kullanılmasıdır; TCK’nın 207. maddesinin birinci fıkrası bu fiili bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile yaptırıma bağlar. Kararda belgenin niteliğine ilişkin ayrıntı yer almadığından, bu yazı da yalnızca kararda yazan bilgilerle sınırlı tutulmuştur.
Yargılamanın aşamaları şöyledir:
- İlk derece: Bodrum 6. Asliye Ceza Mahkemesi, 28.12.2021 tarihli ve 2019/605 Esas, 2021/756 Karar sayılı kararıyla sanığı TCK 207/1 ve 62. maddeleri uyarınca 1 yıl 8 ay hapis cezasına çarptırmış, hak yoksunluğuna hükmetmiştir.
- İstinaf: İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 22. Ceza Dairesi, 22.11.2022 tarihli ve 2022/856 Esas, 2022/3036 Karar sayılı kararıyla mahkûmiyet hükmünü kaldırmış, sanığın CMK 223/2-e uyarınca beraatine karar vermiştir. Bu karar, CMK 303/1 ve 280/1-a hükümlerine dayanılarak “hükmün düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddi” biçiminde kurulmuştur.
- Temyiz: Katılan vekili, sanığın ikrarının ve delillerin bulunduğunu, suçun maddi ve manevi unsurlarıyla sabit olduğunu ileri sürerek kararı temyiz etmiştir.
- Yargıtay: 11. Ceza Dairesi, 16.09.2026 tarihinde Tebliğnameye aykırı olarak ve oy çokluğuyla bölge adliye mahkemesi kararını bozmuş, dosyayı İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 22. Ceza Dairesine göndermiştir.
Dikkat çeken nokta, istinaf incelemesinin 2022’de yapılmış, temyiz kararının ise 2026 sonbaharında verilmiş olmasıdır. Yargıtay bozmasıyla dosya, yaklaşık dört yıl sonra yeniden istinaf aşamasına dönmüştür.
⚙️ Uyuşmazlığın çekirdeği: düzeltme mi, yeniden yargılama mı?
Ceza Muhakemesi Kanunu, bölge adliye mahkemelerine iki farklı çalışma yolu tanır. İlki, dosya üzerinden yapılan incelemede tespit edilen bazı hukuka aykırılıkların duruşma açılmadan düzeltilmesidir. CMK 280/1-a, bu düzeltmeyi CMK 303. maddesinin birinci fıkrasında sayılan hâllere bağlar. İkincisi ise CMK 280/1-g’de düzenlenen yoldur: diğer hâllerde bölge adliye mahkemesi davanın yeniden görülmesine ve duruşma hazırlığı işlemlerine başlanmasına karar verir; duruşma sonunda ya başvuruyu esastan reddeder ya da ilk derece hükmünü kaldırarak yeni hüküm kurar.
CMK 303/1-a’nın metni şöyledir: “Olayın daha ziyade aydınlanması gerekmeden beraate veya davanın düşmesine ya da alt ve üst sınırı olmayan sabit bir cezaya hükmolunması gerekirse.” Bölge adliye mahkemesi, kararını bu bende dayandırmış; yani olayın daha fazla aydınlatılmasına gerek olmadığını, dosyadaki bilgilerle beraat kararı verilebileceğini kabul etmiştir.
Yargıtay’ın önündeki soru, bu bendin kapsamının ne kadar geniş olduğudur: “Olayın daha ziyade aydınlanması gerekmeden” ifadesi, ilk derece mahkemesinin kabul ettiği olayları tersine çeviren bir delil değerlendirmesini de kapsar mı?
🏛️ Çoğunluğun gerekçesi
Daire çoğunluğu, bölge adliye mahkemesinin yaptığı işin bir “düzeltme” olmadığı görüşündedir. Gerekçeye göre bölge adliye mahkemesi, mevcut delilleri yeniden değerlendirmiş ve bu değerlendirme sonucunda ilk derece mahkemesinin olaya ilişkin kabulünden farklı olarak yeni bir hüküm kurmuştur. Böyle bir işlem CMK 303/1-a kapsamına girmez.
Çoğunluk, bu tür bir değerlendirmenin ancak CMK 280/1-g’ye göre duruşma açılarak ve tarafların da çağrılarak delillerin değerlendirilmesinden sonra, aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca yeniden hüküm kurulması yoluyla yapılabileceğini belirtmiştir. Duruşma açılmaksızın dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda beraat kararı verilmesi bu nedenle hukuka aykırı bulunmuş, diğer temyiz sebepleri incelenmeden karar bozulmuştur.
Bu yaklaşımın arka planında, istinafın bir “olay mahkemesi” olarak kurgulanması yatmaktadır. İlk derece mahkemesi sanığı dinlemiş, delilleri doğrudan görmüş ve mahkûmiyet yönünde kanaat oluşturmuştur. Bu kanaatin tersine çevrilmesi, aynı doğrudanlık güvencesiyle, yani duruşmada yapılmalıdır. Aksi hâlde katılan taraf, delillerin kendi aleyhine yeniden yorumlandığı bir aşamada söz alma imkânı bulamamış olur.
🗣️ Karşı oyun itirazları
Kararı değerli kılan unsurlardan biri, uzun ve gerekçeli karşı oydur. Azınlıkta kalan üye, çoğunluk görüşüne şu nedenlerle katılmamıştır:
- Kanun metni açıktır: CMK 303/1-a, olayın daha fazla aydınlatılması gerekmeden beraat için herhangi bir ek koşul öngörmemiştir. Metinde delil değerlendirmesine engel bir ibare yoktur.
- Bölge adliye mahkemesinin takdiri: Ceza daireleri, ilk derecede toplanan delillerde eksiklik bulunmadığını ve başka bir araştırmaya gerek olmadığını tespit ettikten sonra, dosya üzerinden CMK 280/1-a ve 303/1-a uyarınca beraat kararı verebilmelidir.
- “Derhal beraat” ile sınırlama yapılamaz: Karşı oya göre bendi yalnızca derhal beraat hâlleriyle sınırlı okumak kanun koyucunun iradesine aykırıdır.
- Makul süre ve yargılama gideri: Beraat sanık lehinedir; gereksiz duruşmalar hem kişinin bir an önce beraat etme hakkını geciktirir hem de gereksiz yargılama gideri doğurur. Karşı oy, Anayasa’nın 141. maddesinin dördüncü fıkrasındaki davaların en az giderle ve süratle sonuçlandırılması ilkesine dayanmıştır.
- Uygulamadaki tablo: Karşı oya göre yalnızca duruşma açılmadığı gerekçesiyle bozulan dosyalarda bölge adliye mahkemeleri çoğu zaman başka hiçbir araştırma yapmadan aynı yönde karar vermektedir.
Karşı oyda verilen örnekler de dikkat çekicidir: sahtecilik suçunun konusu olan belgenin yalnızca fotokopi olduğunun ve aslının ele geçmediğinin dosyadan açıkça anlaşıldığı hâller ya da ruhsatsız silah suçlamasında teknik rapora göre silahın 6136 sayılı Kanun kapsamında olmadığının belirlendiği hâller gibi durumlarda, duruşma açan bölge adliye mahkemesinin neyi araştıracağı sorusu sorulmuştur.
📋 Hangi durumda dosya üzerinden karar, hangi durumda duruşma?
Kararın çoğunluk görüşü esas alındığında, istinaf aşamasındaki ayrım kabaca şöyle özetlenebilir:
- Dosya üzerinden düzeltme: Hükme esas alınan olaylar aynen kabul edilip yalnızca bunlara uygulanan hukukta hata varsa ve hata CMK 303/1’de sayılan hâllerden birine giriyorsa (örneğin madde numarasının yanlış yazılması, indirimlerde maddi hata, yargılama gideri ve vekâlet ücretine ilişkin aykırılık).
- Duruşma açılarak yeni hüküm: Bölge adliye mahkemesi, delilleri ilk derece mahkemesinden farklı değerlendirip olayın sübutuna ilişkin farklı bir kanaate ulaşıyorsa; mahkûmiyeti beraate, beraati mahkûmiyete çevirmek bu kapsamdadır.
- Bozma: Bölge adliye mahkemesinin bozma yetkisi CMK 280/1-e ve f ile sınırlıdır; bu sınırın dışına çıkan bozma kararları sitemizdeki BAM bozma yetkisi yazısında ele alınmıştır.
İstinaf aşamasının usul güvenceleriyle ilgili diğer kararlar için Ceza Genel Kurulunun duruşma açmadan direnme kararı verilemeyeceğine ve zorunlu müdafi bulunmayan dosyalarda istinafın bozma yetkisine ilişkin kararlarına da bakılabilir. Bu kararlar birlikte okunduğunda, Yargıtay’ın istinaf mahkemelerinin hangi işlemi duruşmalı, hangisini dosya üzerinden yapabileceği konusunda sınırları giderek netleştirdiği görülmektedir.
🔍 Sanık ve katılan bakımından sonuçlar
Kararın pratik etkisi iki yönlüdür. Katılan ya da mağdur bakımından karar, istinaf aşamasında sonucun aleyhine değişmesi ihtimali karşısında duruşmada dinlenme imkânını güvence altına almaktadır. Katılan vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü ikrar ve delil iddiaları, Yargıtay tarafından esastan incelenmemiş; karar yalnızca usul yönünden bozulmuştur. Bu nedenle sanığın suçu işleyip işlemediği konusunda Yargıtay’ın bir değerlendirmesi bulunmamaktadır.
Sanık bakımından ise karar, beraat kararının kesinleşmemesi ve yargılamanın uzaması anlamına gelir. Dosya İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 22. Ceza Dairesine dönecek; bu daire duruşma açarak delilleri yeniden değerlendirecek ve yeni bir hüküm kuracaktır. Duruşma sonunda yeniden beraat kararı verilmesi de mümkündür; çoğunluk görüşü beraat kararının içeriğine değil, kurulma biçimine itiraz etmektedir.
Kararın oy çokluğuyla verilmiş olması ve Tebliğnamenin onama yönünde görüş bildirmesi, meselenin Yargıtay içinde de tartışmalı olduğunu göstermektedir. Benzer dosyalarda farklı dairelerin farklı sonuçlara ulaşması ihtimali, konunun ileride Ceza Genel Kurulu önüne gelmesine yol açabilir.
💬 Sorular ve cevaplar
Bölge adliye mahkemesi mahkûmiyeti hiç duruşma yapmadan beraate çevirebilir mi?
CMK 303/1-a hangi hâlleri düzenler?
Yargıtay sanığın suçlu olduğuna karar verdi mi?
Tebliğname onama yönündeyken Yargıtay bozabilir mi?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında; ceza muhakemesine ilişkin diğer güncel kararlar Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 11. Ceza Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan bozma kararından derlenmiştir. Karar metninde sanık ve katılanın adları yer almamaktadır; karşı oy sahibi üyenin adı da metinde anonimleştirilmiştir. Karar usule ilişkin olup sanığın suçu işleyip işlemediğine dair bir değerlendirme içermez. Benzer görünen bir dosyada sonuç; istinaf kararının dayanağına, delil durumuna ve mahkemenin değerlendirmesine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
Bulunduğunuz il için: İl il ceza avukatı sayfaları




