Başıboş Köpek Kazasında Husumet – Yargıtay 4. HD 2026/3663
Şehirlerarası bir yolda aniden önüne çıkan bir köpek yüzünden kaza yapan sürücü için ilk soru genellikle “kim ödeyecek?” olur. Karşıda bir sürücü ya da sigortacı yoktur; tutanakta sürücünün kusursuz olduğu yazılıdır ve akla ilk gelen, sahipsiz hayvanlardan sorumlu belediyedir. Ancak tazminat davasında doğru davalının seçilmesi, kusurun kimde olduğu kadar önemlidir. Yargıtay’ın onadığı bir değer kaybı davası, kazanın devlet yolunda gerçekleşmesinin bu seçimi nasıl değiştirdiğini göstermektedir.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 06.04.2026 tarihli ve E.2025/1206, K.2026/3663 sayılı kararıyla, başıboş köpeğin yola çıkması sonucu devlet yolunda meydana gelen kazada araç sahibinin belediyelere karşı açtığı değer kaybı davasının pasif husumet yokluğundan reddine ilişkin kararı oy birliğiyle onamıştır.
🐕 Kaza ve davacının iddiası
Davacıya ait araç, iki il arasındaki karayolunda seyrederken yola aniden çıkan başıboş bir köpek nedeniyle kazaya karışmıştır. Kaza yalnız maddi hasarlıdır. Davacı vekiline göre kaza tespit tutanağında ruhsat sahibinin de sürücünün de kusuru bulunmadığı belirtilmiştir.
Davacı tarafın sorumluluk kurgusu idare hukukundaki hizmet kusuru kavramına dayanmaktadır. Dava dilekçesinde şu görüşlere yer verilmiştir:
- Danıştay’ın yerleşik içtihatlarına göre sahipsiz hayvanların, özellikle köpeklerin korunması, bakımı ve gözetimi, saldırgan olanların eğitilmesi ve sahiplendirilmesi, bakımevlerinin kurulması gibi görevler valiliklere, büyükşehir ve ilçe belediyelerine aittir.
- İdare, yürütmekle yükümlü olduğu hizmeti yalnız ifa etmekle kalmaz, işleyişini denetlemek ve gerekli önlemleri almakla da yükümlüdür.
- Hizmetin kötü, geç ya da gereği gibi işlememesi sonucu doğan zarar, idareye tazmin sorumluluğu yükler.
- Aracın marka, model, donanım ve kilometresi dikkate alındığında ikinci el piyasasında ciddi bir değer kaybı oluşmuştur.
Davadan önce davalılara yazılı başvuru yapılmış, uzlaşma sağlanamamıştır. Davacı, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 17.831,00 TL değer kaybının kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini istemiştir. Davalılar davanın reddini savunmuştur.
Belediyelerin sahipsiz hayvanlar bakımından yükümlülükleri yasal dayanaktan yoksun değildir. 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nun 6. maddesi, sahipsiz hayvanların en hızlı şekilde yerel yönetimlerce kurulan veya izin verilen bakımevlerine götürülmesini zorunlu tutmakta, yerel yönetimlerin yetki ve sorumluluklarının yönetmelikle belirleneceğini öngörmektedir. Davanın sonucunu belirleyen ise bu yükümlülüğün varlığı değil, kazanın gerçekleştiği yolun kime ait olduğu olmuştur.
🧭 Önce idare mahkemesi, sonra adli yargı
Davacı, hizmet kusuru iddiasına uygun olarak ilk başta bir idare mahkemesinde tam yargı davası açmıştır. İdare mahkemesi, 2023/467 esas ve 2023/564 karar sayılı dosyada, uyuşmazlığın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu gereğince adli yargıda çözülmesi gerektiğini belirterek davayı görev yönünden kesin olarak reddetmiştir.
Böylece aynı olay için iki ayrı yargı kolu devreye girmiştir. İdari yargı, trafik kazasından doğan zararı kendi görev alanı dışında görmüş; adli yargı ise davayı görev yönünden değil, davalıların sıfatı yönünden sonuçlandırmıştır. Kararın pratik ağırlığı bu iki aşamanın birlikte okunmasından gelmektedir: davacı, belediyelere karşı ne idari yargıda ne de adli yargıda esastan bir inceleme elde edebilmiştir.
📋 İlk derece mahkemesinin husumet tespiti
İlk derece mahkemesi uyuşmazlığa kazanın yeri üzerinden yaklaşmıştır. Gerekçede şu tespitler yer almıştır:
- Kaza, bir devlet yolunun 27. kilometresinde meydana gelmiştir.
- Karayolları Trafik Kanunu’nun amacını düzenleyen 1. maddesi gereğince karayolunda başıboş köpek bulunmaması gerektiği tartışmasızdır.
- Karayolları Trafik Kanunu ile Karayolları Genel Müdürlüğünün teşkilat ve görevlerini düzenleyen kanunda tanımlandığı üzere, yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında can ve mal güvenliği için gerekli düzenleme ve işaretlemeleri yapmak, önlemleri almak ve aldırmak dava dışı Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluğundadır.
Mahkeme bu nedenle belediyelere karşı açılan davayı, HMK’nın 114/1-d ve 115/2. maddelerine dayanarak dava şartı (pasif husumet ehliyeti) yokluğundan usulden reddetmiştir. Değer kaybının miktarı, köpeğin sahipsiz olup olmadığı veya kazanın oluş biçimi esastan tartışılmamıştır; dava, davalıların doğru taraf olmadığı gerekçesiyle sonuçlanmıştır.
🏛️ Bölge adliye mahkemesi ve Yargıtay
Davacının istinaf başvurusu bölge adliye mahkemesinin 35. Hukuk Dairesince incelenmiştir. Daire, kazanın meydana geldiği yolun devlet karayolu olduğunu ve davalı belediyelerin sorumluluğunda bulunmadığını tespit ederek ilk derece kararında isabetsizlik görmemiş, başvuruyu esastan reddetmiştir.
Temyizde davacı vekili, sahipsiz ve başıboş sokak hayvanlarının bakım ve gözetim görevinin belediyelere ait olduğunu, davalıların bu yükümlülüğü yerine getirmemesi nedeniyle kazanın gerçekleştiğini yeniden ileri sürmüştür.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi uyuşmazlığı, davacıya ait aracın başıboş köpeğin aniden yola çıkması sonucu yaptığı kazada hasara uğraması nedeniyle hasar ve değer kaybı bedeli talebi olarak tanımlamıştır. Daire, bölge adliye mahkemesi kararının tarafların iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uygulanacak hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılama ve ispat kurallarına ve gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olduğunu belirtmiştir. Temyiz itirazları reddedilmiş, karar ONANMIŞ, temyiz harcı davacıya yükletilmiştir. Karar 06.04.2026 tarihinde oy birliğiyle verilmiştir.
🛣️ Yolun türü neden belirleyici oldu?
Davacının dayandığı sorumluluk sebebi ile mahkemelerin esas aldığı sorumluluk sebebi farklı düzlemlerdedir. Davacı, zararı sahipsiz hayvan hizmetindeki aksaklığa bağlamıştır. Mahkemeler ise zararı yol güvenliğine ilişkin bir mesele olarak görmüş ve yolun yapım ile bakımından sorumlu kuruluşu aramıştır.
Bu yaklaşımda yolun hukuki niteliği ön plana çıkmaktadır. Devlet yolunda can ve mal güvenliği için düzenleme, işaretleme ve önlem alma görevi Karayolları Genel Müdürlüğüne aittir. Mahkemeler, karayolunda başıboş köpek bulunmaması gerektiğini kabul etmiş, ancak bu yükümlülüğün muhatabını yolun sorumlusu olarak belirlemiştir. Belediyelerin sahipsiz hayvanlara ilişkin genel görevleri, devlet yolunda meydana gelen bir kazanın tazmini bakımından onları davalı sıfatına taşımaya yeterli görülmemiştir.
Kararın neyi söylemediği de önemlidir. Yargıtay, Karayolları Genel Müdürlüğünün bu kazadan sorumlu olup olmadığını incelememiştir; kurum davada taraf değildir. Ayrıca kazanın belediye sınırları içindeki bir şehir içi yolda gerçekleşmesi hâlinde nasıl bir sonuca varılacağı da bu dosyada tartışılmamıştır. Onama gerekçesi kısadır ve somut olarak kazanın devlet yolunda gerçekleştiği tespitine dayanmaktadır.
Sahipsiz köpeklerle ilgili idari sorumluluğun başka bir görünümü için saldırgan köpeğin sahiplendirilmesi ve belediyenin kusur oranı kararına; yola çıkan hayvanlar nedeniyle oluşan kazalarda sorumluluğun genel çerçevesi için bu yazıya bakılabilir. Değer kaybının sigorta teminatı yönü ise İMM poliçesinde değer kaybı kararında ele alınmıştır.
📌 Karardan çıkan sonuçlar
Kararın ortaya koyduğu tablo şu noktalarda özetlenebilir:
- Husumet esastan önce gelir: Davacının kusursuzluğu ve değer kaybının varlığı tartışılmadan dava sonuçlanmıştır. Davalı sıfatı bulunmayan kişiye karşı açılan dava, zararın gerçekliğinden bağımsız olarak reddedilebilmektedir.
- Kazanın yeri sorumlu kurumu belirler: Mahkemeler sorumluluğu sahipsiz hayvan hizmetinden değil, yolun yapım ve bakım sorumluluğundan hareketle değerlendirmiştir.
- Görev ve husumet birlikte ele alınır: Aynı olay için idari yargı görevsizlik, adli yargı husumet yokluğu kararı vermiştir. Yargı yolu ile davalı seçimi ayrı ayrı sonuç doğurmuştur.
- Onama kararının kapsamı sınırlıdır: Yargıtay ayrı bir ilke cümlesi kurmamış, bölge adliye mahkemesinin gerekçesini usul ve kanuna uygun bulmuştur.
Karar, dava açılmadan önce sorumluluk zincirinin ve yolun idari statüsünün belirlenmesinin önemini somut bir örnekle göstermektedir. Kurumlar arası görev paylaşımı her yol türü için farklı olabileceğinden, aynı olgunun başka bir yolda farklı bir davalıyı gündeme getirmesi mümkündür.
💬 Merak edilenler
Başıboş köpek nedeniyle kazada belediyeye dava açılabilir mi?
Bu tür kazada dava idare mahkemesinde mi görülür?
Tutanakta sürücünün kusursuz olması sonucu değiştirdi mi?
Yargıtay Karayolları Genel Müdürlüğünü sorumlu tuttu mu?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında yer almaktadır; trafik kazası ve tazminata ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasından takip edilebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan onama kararından derlenmiştir. Karar, bir devlet yolunda meydana gelen maddi hasarlı kazaya, belediyelere karşı açılan değer kaybı davasına ve bu dosyadaki husumet tespitine dayanır. Kazanın yeri, yolun idari statüsü, davalı olarak gösterilen kurum ve görevli yargı yeri farklı olduğunda sonuç da farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
