Çekişmeli Boşanma Davası Dilekçesi Örneği (TMK 166/1)

Eşler boşanmanın kendisinde, kusurda, nafakada ya da çocukların kiminle kalacağında anlaşamadığında dava çekişmeli yürür. Uygulamada en sık başvurulan dayanak, Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesinin birinci fıkrasındaki “evlilik birliğinin temelinden sarsılması” sebebidir. Bu davada sonucu çoğu zaman dilekçede hangi olayların, hangi tarih aralığıyla ve hangi delille anlatıldığı belirler; çünkü affedilmiş eski olaylar ve dava açıldıktan sonra yaşananlar kusur hesabına girmez. Bu yazıda davanın görüleceği mahkeme, kusur değerlendirmesinde dikkate alınan ve alınmayan olaylar, Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin yaklaşımı ve çekişmeli boşanma davası dilekçesi örneği yer alıyor.
🏛️ Dava Hangi Mahkemede Açılır?
Boşanma davalarında görevli mahkeme aile mahkemesidir; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde dava asliye hukuk mahkemesinde aile mahkemesi sıfatıyla görülür. Yetki TMK m.168’de düzenlenmiştir: eşlerden birinin yerleşim yeri ya da davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesi. Eşlerden biri Kadıköy, Ataşehir veya Üsküdar’da oturuyorsa dava İstanbul Anadolu Adliyesindeki aile mahkemelerinde açılabilir.
Çekişmeli dava ile anlaşmalı dava arasındaki temel fark ispat yüküdür. Anlaşmalı boşanmada (TMK m.166/3) taraflar protokolle sonuçları belirler ve hâkim tarafları dinler; çekişmeli davada ise davacı, davalının kusurlu davranışlarını ve birliğin temelinden sarsıldığını delillerle ispat etmek zorundadır. Anlaşma sağlanırsa çekişmeli dava sürerken de anlaşmalıya dönüşebilir; protokol örneği için anlaşmalı boşanma dilekçesi ve protokol örneği yazımıza bakılabilir. Çekişmeli boşanmanın genel işleyişi çekişmeli boşanma davası sayfamızda anlatılıyor.
🧩 Kusur Hesabına Giren ve Girmeyen Olaylar
TMK m.166/1’e dayalı davada mahkeme önce birliğin temelinden sarsılıp sarsılmadığını, sonra bu sonuca hangi eşin hangi davranışlarıyla yol açtığını belirler. Kusur oranı; maddi ve manevi tazminat (TMK m.174) ile yoksulluk nafakası (TMK m.175) taleplerinin kaderini doğrudan etkiler. Bu nedenle dilekçede anlatılan olayların niteliği kadar zamanlaması da önemlidir.
| Olay türü | Kusur hesabına girer mi? | Dilekçedeki karşılığı |
|---|---|---|
| Dava tarihinden önce, birlikte yaşanan son dönemde gerçekleşen davranışlar | Evet, ispatlanırsa | Tarih aralığı ve delille birlikte somut olarak anlatılır. |
| Barışma ve birlikte yaşamaya devamla affedilen ya da hoşgörüyle karşılanan eski olaylar | Kural olarak hayır | Arka plan olarak yer alabilir; tek başına dayanak yapılmaz. |
| Dava açıldıktan sonra yaşanan olaylar | Hayır (ancak ayrı bir davanın konusu olabilir) | Bu davanın kusur gerekçesine eklenmez. |
| Dilekçeler teatisi aşamasında ileri sürülmeyen vakıalar | Hayır (iddianın genişletilmesi yasağı) | Dayanılan tüm vakıalar baştan dilekçeye yazılır. |
Affedilen olaylar konusundaki yakın tarihli bir uygulama affedilen hakaret kusur sayılmaz (Yargıtay 2. HD 2026/6897) yazımızda, dava sonrasındaki olaylar ise dava sonrası olay kusur sayılmaz (Yargıtay 2. HD 2026/8016) yazımızda ele alınmıştır. Kusur ve ispatın tazminat ile nafakaya etkisi için boşanmada kusur ve ispat sayfamıza bakılabilir.
⚖️ Yargıtay 2. HD 2024/4674: Son Dönemdeki Kusurun İspatı
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 24.06.2024 tarihli, E.2023/8653 K.2024/4674 sayılı kararına konu dosyada kadın, uzun süreli evlilikte eşinin zaman zaman şiddet uyguladığını ileri sürerek TMK m.166/1’e dayalı dava açmıştı. Dosyadaki darp raporları birkaç yıl öncesine aitti; taraflar son şiddet olayından sonra barışmış ve yıllarca aynı evde yaşamaya devam etmişti. Dinlenen tanıklar, tarafların birlikte yaşadığı son döneme ilişkin bir olaya tanık olmadıklarını belirtti.
İlk derece mahkemesi, eski olayların affedildiğini, son dönemde davalıya yüklenebilecek bir kusurun ispatlanamadığını ve salt ayrı yaşamanın tek başına boşanma sebebi olmadığını kabul ederek davayı reddetti; Bölge Adliye Mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetti, Yargıtay da kararı oy birliğiyle onadı. Karardan çıkan pratik sonuç şudur: davanın sonucunu, dilekçede barışmadan sonraki dönemde ve dava tarihinden önce gerçekleşen olayların ve bunları gösterecek delillerin ayrıca yer alıp almadığı belirler.
📄 Çekişmeli Boşanma Davası Dilekçesi Örneği
Köşeli parantez içindeki alanlar dosyaya göre doldurulur; vekil bilgileri büromuza aittir. Örnek, ortak bir çocuğu bulunan ve eşinin son dönemdeki davranışları nedeniyle ortak konutu terk etmek zorunda kalan bir davacı adına kurulmuştur. Dilekçe içinde olaylar dönem dönem bir kronoloji çizelgesinde, talepler ise geçici ve kesin talepler olarak ayrı ayrı gösterilmiştir.
Büromuzun hazırladığı çekişmeli boşanma dilekçeleri; olayların tarih sırası ve affetme riski, her vakıa için gösterilecek tanık ve belge, geçici önlem talepleri, velayet ve kişisel ilişki düzenlemesi ile tazminat, nafaka ve mal rejimi taleplerinin hangi davada ileri sürüleceği birlikte değerlendirilerek dosyaya özel olarak yazılır. Bu nedenle dosyanız için hazırlanacak dilekçe, buradaki örnekten çok daha kapsamlı ve ayrıntılı olacaktır. Dosyanıza özel dilekçe ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
İSTANBUL ANADOLU NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ’NE
DAVACI: [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [ ], Adres: [ ]
VEKİLİ: Av. Veli Savun, İstanbul Barosu Sicil No: 75235
Ekşioğlu, Alya Life Residence, Fikirtepe Mah. Barış Sk. No:1 K:3 D:50, Kadıköy / İstanbul
Tel: 0216 504 60 34 – E-posta: [email protected]
DAVALI: [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [ ], Adres: [ ]
KONU: TMK m.166/1 uyarınca evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebiyle tarafların boşanmalarına; dava süresince geçici önlemlere, velayet, nafaka ve tazminata karar verilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR:
1. Taraflar [gg.aa.yyyy] tarihinde evlenmiş olup bu evlilikten [yyyy] doğumlu ortak çocuk [Ad] dünyaya gelmiştir. Taraflar dava tarihinden önceki son altı ayı da kapsayacak şekilde [ilçe] adresinde birlikte yaşamış; müvekkil [gg.aa.yyyy] tarihinde ortak konuttan ayrılarak [ilçe]’deki ailesinin yanına yerleşmiştir. Mahkemeniz TMK m.168 uyarınca yetkilidir.
2. Evlilik birliğini temelinden sarsan olaylar, özellikle tarafların birlikte yaşadığı son dönemde yoğunlaşmıştır. Barışma ve birlikte yaşamaya devam ile geride kalan eski olaylar yalnızca evliliğin seyrini göstermek amacıyla anılmakta olup asıl dayanak, aşağıdaki çizelgede gösterilen ve dava tarihinden önce gerçekleşen son dönem olaylarıdır:
| Dönem | Davalının davranışı | Delil |
| [aa.yyyy – aa.yyyy] | [Ortak konutun giderlerine katılmama, ekonomik baskı] | [Banka kayıtları, kira ve fatura ödemeleri], tanık [1] |
| [aa.yyyy – aa.yyyy] | [Müvekkile yönelik aşağılayıcı sözler, aile bireylerinin önünde hakaret] | Tanık [2] (görgüye dayalı), müvekkile gönderilen mesajlar |
| [gg.aa.yyyy] | [Son olay: tartışma sonrası müvekkilin konuttan çıkarılması] | [Kolluk tutanağı / sağlık kaydı], tanık [3] |
3. Son olaydan sonra taraflar bir araya gelmemiş, müvekkil davalının davranışlarını affettiğine ilişkin bir beyanda veya davranışta bulunmamıştır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 24.06.2024 tarihli, E.2023/8653 K.2024/4674 sayılı kararında da vurgulandığı üzere boşanmaya esas alınacak kusur, tarafların birlikte yaşadığı son dönemde gerçekleşen ve affedilmemiş olaylardır; yukarıdaki olaylar bu niteliktedir.
4. Açıklanan davranışlar nedeniyle evlilik birliği, ortak hayatın sürdürülmesi müvekkilden beklenemeyecek derecede temelinden sarsılmış olup boşanmaya yol açan olaylarda davalı tam kusurludur; müvekkile yüklenebilecek bir kusur bulunmamaktadır.
5. Ortak çocuk doğumundan bu yana fiilen müvekkilin bakımındadır ve halen müvekkil ile birlikte yaşamaktadır; velayetin müvekkile verilmesi çocuğun üstün yararına uygundur. Müvekkilin [düzenli geliri bulunmamaktadır / geliri sınırlıdır] ve boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecektir. Davalının kusurlu davranışları müvekkilin mevcut ve beklenen menfaatlerini zedelemiş, kişilik haklarına saldırı oluşturmuştur.
HUKUKİ NEDENLER: 4721 sayılı TMK m.166/1, 168, 169, 174, 175, 182; 6100 sayılı HMK ve ilgili mevzuat.
DELİLLER: Nüfus kayıtları, tanık beyanları, müvekkile gönderilen mesajlar, [kolluk tutanağı / sağlık kayıtları], banka ve ödeme kayıtları, tarafların sosyal ve ekonomik durum araştırması, gerektiğinde uzman (pedagog / sosyal çalışmacı) raporu, her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle;
Dava süresince (TMK m.169):
1. Ortak çocuğun geçici velayetinin müvekkile verilmesine ve davalı ile çocuk arasında uygun bir geçici kişisel ilişki kurulmasına,
2. Müvekkil için aylık [ ] TL, ortak çocuk için aylık [ ] TL tedbir nafakasına,
Hüküm ile:
3. Tarafların TMK m.166/1 uyarınca boşanmalarına,
4. Ortak çocuğun velayetinin müvekkile verilmesine, çocuk için aylık [ ] TL iştirak nafakasına (TMK m.182), müvekkil için aylık [ ] TL yoksulluk nafakasına (TMK m.175),
5. TMK m.174 uyarınca müvekkil lehine [ ] TL maddi ve [ ] TL manevi tazminatın kararın kesinleşmesinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalıdan tahsiline,
6. Yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygılarımla vekâleten arz ve talep ederim. [Tarih]
EKLER: 1- Nüfus kayıt örneği, 2- Mesaj çıktıları, 3- [Kolluk tutanağı / sağlık kaydı], 4- Banka ve ödeme kayıtları, 5- Vekâletname
Davacı Vekili
Av. Veli Savun
İstanbul Barosu – 75235
🧭 Dilekçedeki Bölümler Neden Önemli?
Dönemli olay çizelgesi. Çekişmeli davalarda en sık ret sebebi, olayların ya çok eski ya da soyut kalmasıdır. Her davranışın tarih aralığı ve deliliyle birlikte gösterilmesi, mahkemenin son dönemdeki kusuru ayrı ayrı tartışmasını kolaylaştırır ve tanıkların hangi olay için dinleneceğini belirler.
Affetme ve barışma açıklaması. Eski olaylardan sonra birlikte yaşamaya devam edilmişse bu olaylar kural olarak kusur sayılmaz. Dilekçede asıl dayanağın son dönem olayları olduğunun ve son olaydan sonra bir araya gelinmediğinin belirtilmesi, davalının “barıştık, affedildi” savunmasına karşı dosyayı baştan netleştirir.
Geçici ve kesin taleplerin ayrılması. Tedbir nafakası ve geçici velayet dava sürecindeki ihtiyaçlar için istenir; iştirak ve yoksulluk nafakası ile tazminat ise hükümle birlikte değerlendirilir. Taleplerin ayrı başlıklarda yazılması, mahkemenin her biri hakkında ayrı hüküm kurmasını kolaylaştırır. Nafakanın sonradan artırılması veya kaldırılması için nafakanın kaldırılması davası dilekçesi yazımıza bakılabilir.
Somut tazminat ve nafaka gerekçesi. TMK m.174 ve m.175, talep edenin kusursuz ya da daha az kusurlu olmasına bağlıdır. Gelir durumunun ve zedelenen menfaatlerin dilekçede yer alması, ekonomik durum araştırmasının yönünü belirler. Karşı tarafın açtığı davaya verilecek yanıt için ise boşanma davasına cevap dilekçesi örneği hazırlanmıştır.
📎 Dilekçeye Eklenecek Belgeler
- Tarafların ve ortak çocuğun nüfus kayıt örneği.
- Son dönem olaylarını gösteren yazışmalar (davacıya doğrudan gönderilmiş olanlar).
- Varsa kolluk tutanağı, sağlık kaydı veya koruma kararı.
- Ortak konutun giderlerine ilişkin banka, kira ve fatura kayıtları.
- Davacının gelir durumunu gösteren belgeler; çocuğun okul ve sağlık bilgileri.
- Tanık listesi (olay bazında, ön inceleme aşamasında sunulmak üzere).
- Vekâletname.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Çekişmeli boşanma davası hangi mahkemede açılır?
Dava aile mahkemesinde açılır. TMK m.168’e göre eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesi yetkilidir.
Yıllar önce yaşanan olaylar boşanma sebebi yapılabilir mi?
Eski olaylardan sonra taraflar barışıp birlikte yaşamaya devam etmişse bu olaylar affedilmiş veya hoşgörüyle karşılanmış sayılır ve kural olarak kusur hesabına girmez. Yargıtay 2. HD E.2023/8653 K.2024/4674 sayılı kararında, son dönemde kusur ispatlanamadığı için yalnız eski olaylara dayanan dava reddedilmiştir.
Sadece ayrı yaşamak boşanma için yeterli mi?
TMK m.166/1’e dayalı davada salt fiili ayrılık tek başına yeterli görülmez; ayrılığa yol açan kusurlu davranışların ispatı gerekir. Boşanma davası reddedilip kesinleştikten sonra bir yıl içinde ortak hayat yeniden kurulamamışsa TMK m.166/4’teki ayrı bir sebep gündeme gelir.
Çekişmeli boşanmada nafaka ve tazminat aynı davada istenebilir mi?
Evet. Tedbir nafakası dava süresince, iştirak ve yoksulluk nafakası ile maddi ve manevi tazminat hükümle birlikte değerlendirilir (TMK m.169, 174, 175, 182). Ziynet eşyası ve mal rejimi talepleri ise genellikle ayrı davalarda ileri sürülür; ziynet için ziynet eşyası alacağı davası dilekçesi yazımıza bakılabilir. Dosyanıza ilişkin değerlendirme için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu dilekçe örneği genel bilgilendirme amacı taşır; her boşanma dosyasında olayların zamanlaması, deliller, çocukların durumu ve tarafların ekonomik koşulları farklıdır ve metin buna göre düzenlenir. Örnek kullanılarak yapılan başvurulardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.




