Boşanma kararıyla bağlanan yoksulluk nafakası, kesinleştiği gün sabitlenmiş bir yükümlülük değildir. Nafaka alacaklısının yeniden evlenmeden biriyle evli gibi yaşamaya başlaması, düzenli bir gelire kavuşarak yoksulluktan çıkması ya da tarafların ekonomik durumunun belirgin biçimde değişmesi hâlinde nafaka yükümlüsü, nafakanın kaldırılmasını veya en azından indirilmesini mahkemeden isteyebilir. Bu davada sonucu belirleyen, boşanmadan sonra neyin değiştiğinin somut delillerle ortaya konmasıdır. Aşağıda yoksulluk nafakasının kaldırılması için açılan bir dava dilekçesinin örneği ve bölümlerinin işlevi yer alıyor.
⚖️ Nafaka Hangi Sebeplerle Kaldırılır?
TMK m.176/3, irat biçiminde ödenmesine karar verilen nafakanın sona erme sebeplerini iki gruba ayırır. Birinci gruptakiler kendiliğinden sonuç doğurur; ikinci gruptakiler için dava açılması ve hâkimin kararı gerekir. Dilekçe, olaya uyan sebebe göre kurulur:
| Sebep | Sonuç | Dilekçede karşılığı |
|---|---|---|
| Alacaklının yeniden evlenmesi | Kendiliğinden kalkar | Nüfus kaydı; uyuşmazlık çoğunlukla icra aşamasında çıkar |
| Taraflardan birinin ölümü | Kendiliğinden kalkar | Ölüm kaydı, mirasçılık belgesi |
| Evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşama | Mahkeme kararıyla kalkar | Ortak konut, birlikte yaşamın süreklilik ve kamuya açıklığı, tanık ve belge |
| Yoksulluğun ortadan kalkması | Mahkeme kararıyla kalkar | SGK hizmet dökümü, gelir ve mal varlığı kayıtları, miras |
| Haysiyetsiz hayat sürme | Mahkeme kararıyla kalkar | Somut ve ispatlanabilir olgular; genel nitelemeler yeterli değildir |
| Mali durumların değişmesi, hakkaniyet | Azaltma (TMK m.176/4) | Yükümlünün gelir kaybı, emeklilik, yeni bakım yükümlülükleri |
Fiilen evliymiş gibi yaşama iddiasında aranan, ara sıra görüşme veya birlikte seyahat değil, evlilik benzeri ortak bir hayatın kurulmasıdır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 19.09.2024 tarihli, E.2024/4819, K.2024/6122 sayılı kararıyla sonuçlanan dosyada bölge adliye mahkemesi, kaldırma için “aynen evlilik gibi ortak bir hayat kurularak fiilen birlikte yaşamak” gerektiğini, otel konaklama kayıtları ve basına yansıyan haberlerin bu yönde somut ve inandırıcı delil sayılmayacağını belirterek talebi reddetmiştir. Konunun genel çerçevesi için nafaka azaltma ve kaldırma davası ve yeniden evlenmenin nafakaya etkisi yazılarımıza bakabilirsiniz.
Süresiz nafaka konusundaki gelişme: Anayasa Mahkemesi 04.06.2026 tarihli, E.2025/156, K.2026/131 sayılı kararıyla TMK m.175’teki “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiştir. İptal kararları kural olarak geriye yürümediğinden, önceden bağlanmış nafakalar bu kararla kendiliğinden sona ermez; mevcut bir nafakanın kaldırılması veya azaltılması yine TMK m.176’daki sebeplere dayanan bir davayla istenir. Kararın yürürlük takvimi ve etkileri süresiz nafaka ve AYM kararı yazımızda ele alınmıştır.
🏛️ Dava Hangi Mahkemede Açılır?
Nafakanın kaldırılması veya azaltılması davası, aile hukukundan doğan bir uyuşmazlık olduğundan aile mahkemesinde görülür; aile mahkemesi kurulmamış yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar. Dava, nafakaya hükmeden mahkemede açılmak zorunda değildir; genel yetki kuralı gereği davalının (nafaka alacaklısının) yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir (HMK m.6). Dava açılması, mahkeme aksine bir karar vermedikçe mevcut nafaka hükmünün icrasını kendiliğinden durdurmaz.
Nafaka yükümlüsü bakımından karşı yönlü dava ise artırım davasıdır; nafaka alacaklısının açtığı artırım davasına karşı kaldırma veya indirme talebi karşı dava olarak da ileri sürülebilir. Artırım tarafındaki dilekçe yapısı için nafaka artırım davası dilekçesi örneği yazımıza bakabilirsiniz.
📄 Nafakanın Kaldırılması Davası Dilekçesi Örneği
Köşeli parantez içindeki alanlar dosyaya göre doldurulur; vekil bilgileri büromuza aittir. Örnek, boşanmadan sonra hem düzenli bir işe giren hem de başka biriyle aynı konutta yaşamaya başlayan nafaka alacaklısına karşı, asıl talep kaldırma, terditli talep indirim olmak üzere açılan bir dava üzerine kurulmuştur.
Büromuzun hazırladığı dilekçeler; boşanma ilamı veya protokol hükümleri, SGK ve tapu kayıtları, adres kayıt sistemi ve tanık listesi incelenerek, hangi kaldırma sebebinin dosyada güçlü olduğu ve hangi delillerin mahkemeden celbinin isteneceği belirlendikten sonra yazılır. Bu nedenle dosyanız için hazırlanacak dilekçe, buradaki örnekten çok daha kapsamlı ve ayrıntılı olacaktır. Dosyanıza özel dilekçe ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
İSTANBUL ANADOLU NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ’NE
DAVACI: [Ad Soyad], T.C. No: [ ], [Adres]
VEKİLİ: Av. Veli Savun, İstanbul Barosu Sicil No: 75235
Ekşioğlu, Alya Life Residence, Fikirtepe Mah. Barış Sk. No:1 K:3 D:50, Kadıköy / İstanbul
Tel: 0216 504 60 34 – E-posta: [email protected]
DAVALI: [Ad Soyad], T.C. No: [ ], [Adres]
DAVA DEĞERİ: [ ] TL
KONU: [Mahkeme adı]’nın [Esas No] Esas, [Karar No] Karar sayılı ilamıyla davalı yararına hükmedilen aylık [ ] TL yoksulluk nafakasının kaldırılması, bu talep kabul görmediği takdirde terditli olarak indirilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Taraflar, [Mahkeme adı]’nın [Esas No] Esas, [Karar No] Karar sayılı ilamıyla boşanmış; karar [kesinleşme tarihi] tarihinde kesinleşmiştir. Aynı ilamla davalı yararına aylık [ ] TL yoksulluk nafakasına hükmedilmiş olup nafaka, sonraki yıllarda [ÜFE / TÜFE] oranında artırılarak bugün aylık [ ] TL olarak ödenmektedir.
2. Nafakaya hükmedildiği tarihte davalı çalışmamakta ve düzenli bir geliri bulunmamaktaydı. Davalı [tarih] tarihinden bu yana [işyeri / meslek] bünyesinde sigortalı olarak çalışmakta ve düzenli gelir elde etmektedir. Bu husus SGK hizmet dökümüyle sabit olacaktır. Davalının ayrıca [varsa: miras yoluyla edinilen taşınmaz / kira geliri] bulunmaktadır. Bu durumda davalının boşanma nedeniyle düştüğü yoksulluk ortadan kalkmıştır.
3. Davalı, [tarih] tarihinden bu yana [Adres] adresinde dava dışı [Ad Soyad] ile evlenme olmaksızın aynı konutta, evlilik birliğini andıran sürekli bir ortak hayat sürmektedir. Bu birliktelik çevrede bilinmekte olup adres kayıtları, [konutun kira sözleşmesi / abonelik kayıtları] ve tanık beyanlarıyla ispatlanacaktır. TMK m.176/3 uyarınca nafaka alacaklısının fiilen evliymiş gibi yaşaması, nafakanın mahkeme kararıyla kaldırılması sebebidir.
4. Müvekkilin mali durumunda ise boşanmadan sonra olumsuz yönde değişiklik meydana gelmiştir. Müvekkil [emekli olmuş / gelir kaybına uğramış / yeniden evlenerek bakmakla yükümlü olduğu kişiler artmış] olup nafaka yükümlülüğü ekonomik gücünü aşan bir hâl almıştır.
5. Açıklanan sebeplerle nafakanın kaldırılması gerekmektedir. Mahkemenin aksi kanaate varması hâlinde, tarafların mali durumlarındaki değişiklik ve hakkaniyet gözetilerek nafakanın TMK m.176/4 uyarınca indirilmesi talep edilmektedir.
HUKUKİ NEDENLER: 4721 sayılı TMK m.4, 175, 176; 6100 sayılı HMK m.6, 111 ve ilgili mevzuat.
DELİLLER: [Mahkeme adı] [Esas No] Esas sayılı boşanma dosyası, nüfus ve adres kayıtları, davalının SGK hizmet dökümü ve gelir kayıtları, tapu ve araç kayıtları, [konutun kira sözleşmesi ve abonelik kayıtları], müvekkilin gelir belgeleri, sosyal ve ekonomik durum araştırması, tanık beyanları, yemin ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. Davalı yararına [Mahkeme adı]’nın [Esas No] Esas, [Karar No] Karar sayılı ilamıyla hükmedilen yoksulluk nafakasının dava tarihinden itibaren kaldırılmasına,
2. Bu talebimiz kabul görmediği takdirde terditli olarak nafakanın dava tarihinden geçerli olmak üzere aylık [ ] TL’ye indirilmesine,
3. Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine
karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. [Tarih]
Davacı Vekili
Av. Veli Savun
İstanbul Barosu – 75235
EKLER: 1) Vekâletname 2) Kesinleşme şerhli boşanma ilamı 3) Nüfus ve adres kayıtları 4) Müvekkilin gelir belgeleri 5) Tanık listesi 6) [Varsa diğer belgeler]
🧭 Dilekçedeki Bölümler Neden Önemli?
Boşanma anındaki durumun yazılması. Kaldırma ve indirme davası bir “karşılaştırma” davasıdır: mahkeme, nafakaya hükmedildiği tarihteki koşulları bugünkü koşullarla kıyaslar. Bu nedenle açıklamalarda önce boşanma tarihindeki gelir durumu, ardından değişen olgular ayrı ayrı yazılır; anlaşmalı boşanmada protokolde nafakaya ilişkin özel bir hüküm (örneğin belirli bir süre veya şart) varsa bu da dilekçede gösterilir.
Her kaldırma sebebinin ayrı paragrafta işlenmesi. Yoksulluğun ortadan kalkması ile fiilen evli gibi yaşama farklı olgulara ve farklı delillere dayanır. Ayrı paragraflar, mahkemenin her sebep için hangi delilin toplanacağını tensip aşamasında belirlemesini kolaylaştırır. Alacaklının yalnızca bir işe girmiş olması, gelirin miktarı ve sürekliliği ile birlikte değerlendirilir; bu nedenle gelirin niteliği somut olarak yazılır.
Terditli indirim talebi. Kaldırma ve indirme farklı sebeplere dayanır: kaldırma TMK m.176/3’teki sınırlı hâllere, indirme ise TMK m.176/4’teki mali durum değişikliği ve hakkaniyete bağlıdır. Kaldırma şartları ispatlanamadığında indirim yönünden de inceleme yapılabilmesi için terditli talebin ve dayandığı olguların dilekçede açıkça yer alması, talebin çerçevesini netleştirir ve davanın tümüyle reddi riskini azaltır.
Delillerin somutlaştırılması. Birlikte yaşama iddiası, adres kayıtları, konutun kira sözleşmesi, abonelikler ve olayı bizzat bilen tanıklarla desteklenir; mahkemeden yaptırılacak sosyal ve ekonomik durum araştırması da bu davalarda belirleyici olur. Yoksulluk nafakasının bağlanma şartları için yoksulluk nafakası, irat nafakanın toptan ödemeye çevrilmesine ilişkin içtihat için irat nafakanın toptana çevrilmesi yazılarımıza bakabilirsiniz. Dosyanıza özgü değerlendirme ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
📎 Dilekçeye Eklenecek Belgeler
- Kesinleşme şerhli boşanma ilamı; anlaşmalı boşanmada onaylı protokol.
- Tarafların nüfus kayıt örneği ve adres kayıtları.
- Nafaka alacaklısının çalıştığını veya gelir elde ettiğini gösteren kayıtlar ya da bunların mahkemeden celbi talebi.
- Birlikte yaşama iddiasını destekleyen kira sözleşmesi, abonelik kayıtları ve tanık listesi.
- Davacının kendi gelirini ve yükümlülüklerini gösteren belgeler (maaş bordrosu, emeklilik belgesi, yeni bakım yükümlülükleri).
- Vekil aracılığıyla açılıyorsa vekâletname.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Nafaka alacaklısı yeniden evlenirse dava açmak gerekir mi?
TMK m.176/3’e göre alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümü hâlinde irat biçimindeki nafaka kendiliğinden kalkar; bu sebepler için ayrıca kaldırma kararı gerekmez. Uygulamada uyuşmazlık genellikle evlenmeden sonra da nafaka için icra takibi yapılması hâlinde icra aşamasında ortaya çıkar.
AYM’nin süresiz nafaka kararı mevcut nafakayı bitirir mi?
Anayasa Mahkemesi TMK m.175’teki “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiştir; ancak iptal kararları kural olarak geriye yürümez. Daha önce kesinleşmiş nafaka hükümleri bu kararla kendiliğinden sona ermez. Mevcut nafakanın kaldırılması veya azaltılması, TMK m.176’daki sebeplerin ispatıyla açılan bir davada değerlendirilir.
Dava sürerken nafaka ödenmeye devam eder mi?
Dava açılması, mahkeme aksine bir karar vermedikçe mevcut nafaka hükmünün icrasını kendiliğinden durdurmaz. Kaldırma veya indirme kararının hangi tarihten itibaren etkili olacağı, mahkemenin kararında gösterilir.
İştirak nafakası da aynı dilekçeyle kaldırılabilir mi?
İştirak nafakası çocuğun bakım ve eğitim giderleri içindir ve yoksulluk nafakasından farklı esaslara bağlıdır; ergin olma, velayetin değişmesi veya çocuğun yanında kalma durumunun değişmesi gibi kendine özgü sebeplerle gündeme gelir. Aynı davada ileri sürülebilse de her nafaka türü için talep ve gerekçe ayrı ayrı yazılır.
Nafaka alacaklısının sosyal medya paylaşımları delil olur mu?
Herkese açık paylaşımlar diğer delillerle birlikte değerlendirilebilir; ancak tek başına evlilik benzeri ortak bir hayatın varlığını göstermeye çoğu zaman yetmez. Mahkeme ortak konut, birlikte yaşamın süresi ve sürekliliği gibi olguları arar. Özel hayata ilişkin delillerin hukuka uygun yollarla elde edilmiş olması da ayrıca önem taşır.
Bu dilekçe örneği genel bilgilendirme amacı taşır; her dosyada nafakanın bağlandığı koşullar, değişen olgular ve deliller farklıdır ve metin buna göre düzenlenir. Örnek kullanılarak yapılan başvuru ve taleplerden Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
