Kambiyo Senedine Zamanaşımı İtirazı Dilekçesi Örneği
Yıllar önce verilmiş bir bono ya da çek, bir gün ödeme emriyle birlikte yeniden önünüze gelebilir. Kambiyo senetlerine dayanan alacaklar için Türk Ticaret Kanunu, genel on yıllık süreden çok daha kısa zamanaşımı süreleri öngörür ve bu süreler borçlunun senetteki sıfatına göre değişir. Ancak zamanaşımı kendiliğinden işlemez; kambiyo takibinde borçlu tarafından süresi içinde ve doğru merciye ileri sürülmesi gerekir. Bu yazıda bono ve çekte zamanaşımı süreleri, itirazın takip kesinleşmeden önce ve sonra hangi yolla yapılacağı, Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin kilit bir kararı ve kambiyo senedine zamanaşımı itirazı dilekçesi örneği yer alıyor.
- Zamanaşımı itirazı hangi mahkemeye, ne zaman yapılır?
- Bono ve çekte zamanaşımı süreleri
- Zamanaşımının kesilmesi ve itirazın sonuçları
- Yargıtay 12. HD 2025/4096: menfi tespit davası zamanaşımını kesmez
- Kambiyo senedine zamanaşımı itirazı dilekçesi örneği
- Dilekçedeki bölümler neden önemli?
- Dilekçeye eklenecek belgeler
- Sıkça sorulan sorular
🏛️ Zamanaşımı İtirazı Hangi Mahkemeye, Ne Zaman Yapılır?
Kambiyo senedine dayalı takipte borçluya gönderilen ödeme emri, İİK m.168/5 uyarınca borçlu olmadığına, borcun itfa edildiğine, mehil verildiğine veya alacağın zamanaşımına uğradığına ilişkin itirazların sebepleriyle birlikte beş gün içinde icra mahkemesine dilekçe ile bildirilmesi ihtarını içerir. İtiraz icra dairesine değil, takibin yapıldığı icra dairesinin bağlı olduğu icra mahkemesine yapılır; örneğin İstanbul Anadolu Adliyesi’ndeki bir icra dairesinden gelen ödeme emri için İstanbul Anadolu İcra Hukuk Mahkemesi. Bu itiraz satış dışındaki takip işlemlerini kendiliğinden durdurmaz (İİK m.169).
Zamanaşımının takip başladıktan sonra, takip kesinleştikten sonraki dönemde dolduğu durumlarda yol farklıdır: Borçlu, İİK m.71/2’ye göre bunu icra mahkemesinde her zaman ileri sürebilir ve m.33/a kıyasen uygulanır. Kambiyo takibindeki diğer itiraz türleri için kambiyo senedine imza itirazı dilekçesi, genel haciz yolundaki itiraz için icra takibine borca itiraz dilekçesi örneklerimize bakılabilir.
⏳ Bono ve Çekte Zamanaşımı Süreleri
Süre, senedin türüne ve takip edilen kişinin senetteki sıfatına göre belirlenir. Bonoyu düzenleyen, poliçeyi kabul eden gibi sorumlu olduğundan bono hakkında TTK m.778/1-h yollamasıyla m.749 uygulanır. Avalist, kimin için aval verdiyse onun gibi sorumludur.
| Senet / borçlu | Süre | Başlangıç |
|---|---|---|
| Bono – düzenleyen (keşideci) | 3 yıl | Vade tarihi (TTK m.749/1) |
| Bono – ciranta | 1 yıl | Protesto tarihi; “gidersiz iade” kaydı varsa vade (m.749/2) |
| Cirantanın diğer borçlulara başvurusu | 6 ay | Senedi ödediği veya kendisine dava yoluyla başvurulduğu tarih (m.749/3) |
| Çek – düzenleyen, ciranta ve diğer çek borçluları | 3 yıl | İbraz süresinin bitimi (TTK m.814/1) |
Çekte ibraz süresi, düzenlendiği yerde ödenecek çek için on gün, başka yerde ödenecek çek için bir aydır ve süre düzenleme tarihinin ertesi günü başlar (TTK m.796). Çekte zamanaşımı süresi 6273 sayılı Kanun ile altı aydan üç yıla çıkarılmıştır; ibraz süresi bu değişiklikten önce dolan çeklerde altı aylık süre uygulanmaktadır. Sürelerin genel anlatımı çek ve senet zamanaşımı süreleri yazımızda yer alır.
⚖️ Zamanaşımının Kesilmesi ve İtirazın Sonuçları
Kambiyo senetlerinde zamanaşımı; dava açılması, takip talebinde bulunulması, davanın ihbar edilmesi veya alacağın iflas masasına bildirilmesiyle kesilir (TTK m.750). Kesilme yalnızca hakkında işlem yapılan kişiye karşı hüküm doğurur ve kesilmeyle aynı uzunlukta yeni bir süre işlemeye başlar (TTK m.751). Bu nedenle birden fazla borçlu bulunan senetlerde süre, her borçlu için ayrı hesaplanır.
- İnceleme ölçütü: İcra hâkimi zamanaşımı itirazını alacaklının ibraz ettiği senetteki tarihe göre değerlendirir; alacaklı kesilme veya durmayı resmî ya da imzası ikrar edilmiş bir belgeyle ispat edemezse itiraz kabul edilir (İİK m.169/a).
- Geçici durdurma: Senedin metninden zamanaşımına uğradığı anlaşılıyorsa mahkeme, esas hakkındaki karardan önce takibin geçici olarak durdurulmasına karar verebilir (İİK m.169/a/2).
- İtirazın kabulü: Takip durur; alacaklının genel hükümlere göre dava açma hakkı saklıdır. Kötü niyeti veya ağır kusuru bulunan alacaklı, takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilebilir.
- İtirazın reddi: Takip geçici olarak durdurulmuşsa borçlu, istem üzerine alacağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilebilir. Borcun bulunmadığı iddiası ayrıca menfi tespit davası ile ileri sürülebilir.
Takip dosyası kaybolduğunda kesinleşme sonrası zamanaşımının nasıl değerlendirildiği kayıp icra dosyasında zamanaşımı yazımızda incelenmiştir.
🔍 Yargıtay 12. HD 2025/4096: Menfi Tespit Davası Zamanaşımını Kesmez
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 20.05.2025 tarihli ve E.2025/2200, K.2025/4096 sayılı kararında bonoya dayalı kambiyo takibinde, takip kesinleşmeden önce ileri sürülen zamanaşımı itirazını incelemiştir. Dosyada bononun vadesinden itibaren üç yıllık süre dolduktan sonra takibe geçilmiş; ilk derece mahkemesi ve bölge adliye mahkemesi, borçlunun takipten önce açtığı menfi tespit davası nedeniyle zamanaşımının kesildiğini kabul ederek itirazı reddetmiştir.
Daire, kesilme sebebi olan “dava açılması”nın kambiyo hukukuna ilişkin bir talebin kesin hükme konu olacak biçimde mahkeme önüne getirilmesini ifade ettiğini; takipten önce açılan ve icra takibinin durdurulmasına ilişkin bir tedbir kararı içermeyen menfi tespit davasının bono zamanaşımını kesmeyeceğini belirtmiştir. Senedin takipten önce zamanaşımına uğradığı gerekçesiyle itirazın kabulü gerektiğine hükmederek kararları kaldırmış ve bozmuştur. Karar, dilekçede yalnız sürenin değil, alacaklının dayanabileceği kesilme sebeplerinin de tek tek ele alınmasının önemini gösterir.
📄 Kambiyo Senedine Zamanaşımı İtirazı Dilekçesi Örneği
Köşeli parantez içindeki alanlar dosyaya göre doldurulur; vekil bilgileri büromuza aittir. Örnek, vadesinden itibaren üç yıl geçtikten sonra takibe konulan bir bonoda, düzenleyen sıfatıyla takip edilen borçlunun ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gün içinde yaptığı zamanaşımı itirazına göre kurulmuştur.
Büromuzun hazırladığı itiraz dilekçeleri; senet aslı, ödeme emri ve tebliğ kaydı, protesto ve ihtiyati haciz evrakı ile UYAP’taki geçmiş dava ve takip kayıtları birlikte incelenerek, zamanaşımının her borçlu için ayrı ayrı hesaplanması ve diğer itiraz ve şikâyet sebepleriyle birlikte ileri sürülmesi suretiyle dosyaya özel olarak yazılır. Bu nedenle dosyanız için hazırlanacak dilekçe, buradaki örnekten çok daha kapsamlı ve ayrıntılı olacaktır. Dosyanıza özel dilekçe ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
İSTANBUL ANADOLU ( ) İCRA HUKUK MAHKEMESİ’NE
Gönderilmek üzere İstanbul Anadolu [ ] İcra Dairesi’ne
Dosya No: [ ]/[ ] Esas
İTİRAZ EDEN (BORÇLU): [Ad Soyad / Unvan], T.C. Kimlik No / Vergi No: [ ], [Adres]
VEKİLİ: Av. Veli Savun, İstanbul Barosu Sicil No: 75235
Ekşioğlu, Alya Life Residence, Fikirtepe Mah. Barış Sk. No:1 K:3 D:50, Kadıköy / İstanbul
Tel: 0216 504 60 34 – E-posta: [email protected]
KARŞI TARAF (ALACAKLI): [Ad Soyad / Unvan], [Adres]
ÖDEME EMRİNİN TEBLİĞ TARİHİ: [ ]
KONU: Takibe dayanak senede dayalı alacağın zamanaşımına uğradığına ilişkin itirazımızın kabulü ile takibin durdurulması, karar verilinceye kadar takibin geçici olarak durdurulması talebidir (İİK m.168/5, m.169, m.169/a).
AÇIKLAMALAR
1. Karşı taraf, aşağıda bilgileri yazılı senede dayanarak müvekkil aleyhine kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takip başlatmış; ödeme emri müvekkile [tarih] tarihinde tebliğ edilmiştir. İşbu itiraz, İİK m.168/5’te öngörülen beş günlük süre içindedir.
2. Senet bilgileri ve zamanaşımı hesabı aşağıdaki gibidir:
| Senet türü / bedeli | [Bono / çek], [ ] TL |
| Müvekkilin senetteki sıfatı | [Düzenleyen / ciranta / avalist] |
| Vade tarihi (çekte ibraz süresinin bitimi) | [ ] |
| Uygulanacak süre ve dayanağı | [3 yıl – TTK m.749/1, m.778] |
| Zamanaşımının dolduğu tarih | [ ] |
| Takip talebi tarihi | [ ] |
3. Senetteki tarihe göre zamanaşımı süresi, takip talebinden önce [tarih] tarihinde dolmuştur. Bu süre içinde müvekkil hakkında dava açılmamış, takip talebinde bulunulmamış, dava ihbar edilmemiş ve alacak iflas masasına bildirilmemiştir; müvekkil borcu ikrar eden hiçbir belge imzalamamış, kısmi ödeme yapmamıştır (TTK m.750, m.751).
4. [Varsa: Müvekkil tarafından [tarih] tarihinde açılan menfi tespit davasında icra takibinin durdurulmasına ilişkin tedbir kararı bulunmadığından bu dava zamanaşımını kesmemiştir (Yargıtay 12. HD, 20.05.2025, E.2025/2200 K.2025/4096).] Kesilme veya durma, alacaklı tarafından resmî ya da imzası ikrar edilmiş bir belgeyle ispat edilmedikçe itirazın kabulü gerekir (İİK m.169/a).
5. Senedin metninden zamanaşımına uğradığı açıkça anlaşıldığından, İİK m.169/a/2 uyarınca esas hakkında karar verilinceye kadar takibin geçici olarak durdurulmasını talep ediyoruz. Müvekkilin [kambiyo vasfına / yetkiye / borcun varlığına] ilişkin diğer itiraz ve şikâyet hakları saklıdır.
HUKUKİ NEDENLER: 2004 sayılı İİK m.168, 169, 169/a; 6102 sayılı TTK m.749, 750, 751, 778, [814]; 6100 sayılı HMK ve ilgili mevzuat.
DELİLLER: İcra dosyası ve senet aslı, tebligat kaydı, UYAP dava ve takip sorgusu, [menfi tespit dava dosyası], her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle;
1. Karar verilinceye kadar takibin İİK m.169/a/2 uyarınca geçici olarak durdurulmasına,
2. Takibe dayanak senetten doğan alacağın zamanaşımına uğradığının kabulü ile itirazımızın kabulüne ve takibin müvekkil yönünden durdurulmasına,
3. Koşulları oluştuğundan, kötü niyetli veya ağır kusurlu alacaklı aleyhine İİK m.169/a uyarınca tazminata,
4. Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini saygılarımla vekâleten arz ve talep ederim. [Tarih]
EKLER: 1- Ödeme emri ve senet örneği, 2- Tebligat belgesi, 3- [Menfi tespit dava dosyası örneği], 4- Vekâletname
İtiraz Eden Vekili
Av. Veli Savun
İstanbul Barosu – 75235
🧭 Dilekçedeki Bölümler Neden Önemli?
Tebliğ tarihi. Beş günlük süre ödeme emrinin tebliğiyle başlar. Tarihin dilekçenin başında yer alması süre denetimini kolaylaştırır; süre kaçırılmışsa zamanaşımı ancak takip kesinleştikten sonraki dönem için İİK m.71/2 yoluyla gündeme gelebilir.
Senetteki sıfat. Aynı bonoda düzenleyen için üç yıl, ciranta için bir yıl uygulanır. Sıfatın yanlış belirlenmesi, sürenin de yanlış hesaplanması demektir; aval verilen senetlerde avalistin kimin yerine imza attığı ayrıca belirtilir.
Hesap çizelgesi. İcra hâkimi itirazı senetteki tarihe göre inceler. Vade, sürenin dolduğu gün ve takip tarihinin aynı tabloda gösterilmesi, mahkemenin geçici durdurma kararını evrak üzerinden verebilmesine zemin hazırlar.
Kesilme sebeplerinin ele alınması. Alacaklının önceki bir dava, takip, ihtiyati haciz veya ikrar belgesine dayanması olasıdır. Bunların her birinin neden kesilme etkisi doğurmadığının açıklanması, Yargıtay 12. HD 2025/4096 kararında olduğu gibi sonucu belirleyebilir.
Saklı tutulan haklar. Zamanaşımı itirazı; imza itirazı, yetki itirazı veya senedin kambiyo vasfına ilişkin şikâyetle birlikte ileri sürülebilir. Diğer sebeplerin saklı tutulması, aynı süre içinde ayrı başlıklarla yazılmasını engellemez. Kefil ve avalist yönünden takip için kefile ve avaliste karşı takip yazımıza bakılabilir.
📎 Dilekçeye Eklenecek Belgeler
- Ödeme emri ve ekindeki senet örneği.
- Ödeme emrinin tebliğ edildiğini gösteren belge veya UYAP kaydı.
- Varsa protesto evrakı (cirantaya karşı sürenin başlangıcı için).
- Taraflar arasındaki önceki dava, ihtiyati haciz veya takip dosyalarına ilişkin UYAP sorgu çıktısı.
- Borçlu tarafından açılmış menfi tespit davası varsa dava dilekçesi ve tedbir kararı bulunup bulunmadığını gösteren kayıt.
- Vekâletname.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Zamanaşımı icra mahkemesince kendiliğinden dikkate alınır mı?
Hayır. Zamanaşımı bir def’idir; kambiyo takibinde borçlu tarafından İİK m.168/5’teki beş günlük sürede icra mahkemesine bildirilmesi gerekir. Takip kesinleştikten sonra dolan zamanaşımı ise İİK m.71/2 yoluyla ileri sürülür.
Bonoda zamanaşımı süresi kaç yıldır?
Bonoyu düzenleyene karşı vadeden itibaren üç yıl, cirantaya karşı protesto tarihinden (gidersiz iade kaydı varsa vadeden) itibaren bir yıldır (TTK m.749, m.778). Senet kambiyo vasfını taşımıyorsa adi senet hükmünde sayılır ve genel on yıllık süre gündeme gelir.
Çekte zamanaşımı hâlâ altı ay mı?
Hayır. 6273 sayılı Kanun ile TTK m.814’teki süre üç yıla çıkarılmıştır ve ibraz süresinin bitiminden itibaren işler. İbraz süresi bu değişiklikten önce dolmuş eski çeklerde altı aylık süre uygulanır.
İtiraz kabul edilirse borç tamamen ortadan kalkar mı?
İtirazın kabulü takibi durdurur; alacaklının genel hükümlere göre dava açma hakkı saklıdır (İİK m.169/a). Senede dayalı temel ilişkiden doğan alacağın durumu ayrıca değerlendirilir. Dosyanıza ilişkin değerlendirme için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu dilekçe örneği genel bilgilendirme amacı taşır; her kambiyo takibinde senedin türü, borçlunun sıfatı, vade ve kesilme işlemleri farklıdır ve metin buna göre düzenlenir. Örnek kullanılarak yapılan başvurulardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
