Kredi kartıyla internetten ödenen bir siparişin hiç gelmemesi, kart hamilinin aklına ilk olarak harcama itirazını, yani ters ibraz (chargeback) sürecini getirir. Peki kartı çıkaran banka, satıcı tarafın “bu sözleşmeleri biz düzenlemedik” cevabıyla süreci kapattığında, kart hamilinin bankaya karşı açtığı tazminat davasında mahkeme neleri belirlemek zorundadır? İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, Kuzey Kıbrıs merkezli bir firmadan dolar cinsinden yapılan alışverişlere ilişkin bir dosyada, hem zamanaşımı def’inin hem de karttan çekilen tutarın para cinsinin cevapsız bırakılamayacağını vurgulamıştır.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, 12.02.2026 tarihli ve E.2023/1008, K.2026/266 sayılı kararıyla, İstanbul 13. Asliye Ticaret Mahkemesinin davayı kısmen kabul eden 17.02.2023 tarihli, 2021/484 E., 2023/136 K. sayılı kararını iki tarafın istinafı üzerine kaldırmış ve dosyayı yeniden görülmek üzere ilk derece mahkemesine göndermiştir.
📦 On beş telefon, iki site, teslim edilmeyen ürünler
Dairenin sabit kabul ettiği olgulara göre davacı, iki internet sitesi üzerinden mesafeli satış sözleşmeleri kurarak dava dışı bir limited şirketten 15 adet cep telefonu satın almıştır. Ödemeler, davacının kullandığı ve davalı bankaya ait kredi kartından yapılmıştır. İlk derece mahkemesinin tespitine göre alışverişler 01.06.2016 ile 11.07.2016 tarihleri arasında, bir asıl kart ve ona bağlı sanal kartlarla gerçekleştirilmiştir.
Davacının anlatımına göre ürünlerin sözleşme gereği 30 gün içinde teslim edilmesi gerekiyordu. Satıcı firmanın merkezi Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ndedir, firma 2010 yılında kurulmuştur ve faaliyet konuları arasında otomatik ticaret, online ticaret, pazarlama ve yatırım işleri bulunmaktadır. Ürünler sözleşmede belirtilen süre içinde ve sonrasında teslim edilmemiştir.
Davacı, haksız kesinti tarihinden itibaren reeskont faiziyle birlikte şimdilik 1.500 USD’nin tahsilini kısmi dava olarak istemiş; ıslah dilekçesinde ise asıl talebinin 16.850 USD olduğunu bildirmiştir.
🔎 Harcama itirazı neden sonlandırıldı?
Davacı 07.09.2016 tarihinde bankaya başvurarak harcamaların uluslararası kartlı ödeme sistemi kuralları çerçevesinde incelenmesini istemiştir. Banka, istenen belgeler sunulduktan sonra mesafeli satış sözleşmesi örneklerini satıcının bankası aracılığıyla satıcıya sormuştur. Satıcı tarafından sözleşmelerin kendisi tarafından düzenlenmediği bildirilince banka, itirazın işleme alınamayacağını davacıya bildirmiştir. İlk derece mahkemesinin tespitine göre banka 30.01.2017 tarihli cevabıyla ters ibraz sürecini sonlandırmıştır.
Bankanın savunmasına göre:
- İşlemler kartın fiziken kullanılmadığı bir yöntemle, davacının bilgisi ve izni dâhilinde internet üzerinden yapılmıştır.
- Kart kuruluşunun kurallarına göre ileri bir tarihte teslim edilecek ürün veya hizmetlerde, işyerinin düzenlediği sözleşmeyi kart hamilinin sunması gerekir; aksi hâlde ters ibraz talebi yerine getirilemez.
- Müşterilere gönderilen şifre ve SMS’lerde şifrenin kimseyle paylaşılmaması gerektiği her zaman belirtilmiştir.
- Firmanın ve internet sitesinin güvenilirliğini araştırmak kart hamilinin yükümlülüğüdür; talep ayrıca zamanaşımına uğramıştır.
🏛️ İlk derece mahkemesinin araştırma yükümlülüğü yaklaşımı
İstanbul 13. Asliye Ticaret Mahkemesi davayı bankacılık işleminden kaynaklanan, sözleşmeye aykırılığa dayalı bir maddi tazminat davası olarak nitelendirmiştir. Bilirkişi kök ve ek raporlarıyla birlikte yaptığı değerlendirme şöyle özetlenebilir:
- Her işlem için ayrı bir mesafeli satış sözleşmesi düzenlenmiş, sözleşmelerde ürün, teslim tarihi, tutar ve kart numarası yer almış ve sözleşmeler alıcı tarafından elektronik ortamda onaylanmıştır.
- Davacı süresi içinde itiraz etmiş, satıcı ise ters ibraz sürecinde ürünleri teslim ettiğine dair hiçbir belge sunmamış, yalnızca sözleşmelerin kendisine ait olmadığını bildirmiştir.
- E-ticareti güvenli kılmak için öngörülen ters ibraz kurallarında kartı çıkaran bankanın araştırma yükümlülüğü vardır. Ödemelerin muhabir banka nezdinde alışveriş yapılan şirkete ait hesaba geçip geçmediğinin sorgulandığına dair belge sunulmadığından bu araştırmanın yapılmadığı kabul edilmiştir.
- Harcama tutarları üye işyerinin hesabına geçmişse işyeri teslim etmediği ürünlerin bedelini tahsil etmiş olacağından, bankanın iptal işlemi yaparak tutarları kart hamiline iade etmesi gerekir.
Mahkeme, davacının kart hesabından toplam 43.183,77 TL tahsil edildiğini ve bankanın sorumluluğunun ters ibraz sürecini sonlandırdığı 30.01.2017 tarihinden itibaren başlayacağını kabul ederek davayı kısmen kabul etmiştir.
🔁 İki tarafın istinaf sebepleri
Karara her iki taraf da itiraz etmiştir. Davacı vekili; ödemelerin hangi para cinsinden yapıldığı tespit edilmeden hesaptan dolar karşılığı Türk lirası çekildiğinin kabul edilemeyeceğini, bankanın gönderdiği ekstrelerin işlemlerin yapıldığı Haziran ve Temmuz 2016 aylarına ait olmadığını, kart için hem döviz hem Türk lirası cinsinden ekstre düzenlendiğini, aksi hâlde denkleştirici adalet ilkesiyle gerçek zararın belirlenmesi gerektiğini ve faizin haksız kesinti tarihinden başlaması gerektiğini ileri sürmüştür.
Davalı banka vekili ise tüm sorumluluğun davacıya ait olduğunu, işlemlerin şifreyle yapıldığını, bankanın alınabilecek bütün önlemleri aldığını, firmanın ve sitenin güvenliğini araştırma yükünün davacıda bulunduğunu, davacının ağır kusurlu olduğunu ve tazminat taleplerinin zamanaşımına uğradığını savunmuştur.
⚖️ Dairenin iki kaldırma gerekçesi
Daire incelemeyi HMK 355 uyarınca istinaf sebepleri ve kamu düzeniyle sınırlı yapmış, davayı “internet üzerinden alınan ürünlerin teslim edilmemesi sebebiyle bankaya yapılan harcama itirazının reddi nedeniyle uğranılan zararın tazmini” talebi olarak tanımlamıştır. Kaldırma kararının iki ayağı vardır.
1. Hakkında karar verilmeyen zamanaşımı def’i. Banka hem cevap dilekçesinde hem de ıslaha karşı beyan dilekçesinde zamanaşımı itirazında bulunmuştur. İlk derece mahkemesi bu itiraz hakkında olumlu ya da olumsuz hiçbir karar vermemiş, gerekçeli kararda da itirazı değerlendirmemiştir. Daire, bankanın bu yöndeki istinaf sebebini yerinde bulmuştur.
2. Para cinsi ve tahsilat tutarı belirsizliği. Kök raporda ve ek raporda, bankanın 2016 yılında davacıya gönderdiği cevabi yazıdaki beyana dayanılarak 43.183,77 TL tahsilat yapıldığı kabul edilmiştir. Oysa dosyaya getirtilen kredi kartı ekstreleri ilgili dönemi kapsamamakta ve dava konusu harcamalar bu belgelerde görünmemektedir. Daireye göre yapılması gereken şunlardır:
- Bankadan dava konusu harcamaları gösteren kredi kartı ekstreleri yeniden istenmelidir.
- Gerekirse bilirkişi heyetine banka kayıtları üzerinde yerinde inceleme yaptırılmalıdır.
- Davacının kartından hangi para cinsinden, hangi tarihte ve ne miktarda tahsilat yapıldığı denetime açık bir raporla belirlenmelidir.
Bilirkişi raporlarındaki tespitlerin aynen gerekçeli karara aktarılması ve davacının iddialarının somut delillerle değerlendirilmemesi isabetsiz bulunmuştur. Bu nedenlerle taraf vekillerinin istinaf başvuruları kabul edilmiş, karar HMK 353/1-a-6 uyarınca kaldırılmış ve dosya mahkemesine iade edilmiştir. Karar 12.02.2026 tarihinde, HMK 362/1-g gereğince kesin olarak ve oy birliğiyle verilmiştir.
📚 5464 sayılı Kanun ve ispat yükü
Davacı, iddiasını 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu’nun 32. maddesine dayandırmıştır. Bu maddenin ikinci fıkrasına göre kart çıkaran kuruluş ile kart hamili arasındaki uyuşmazlıklarda işlemin hatasız kaydedildiğini, hesaba intikal ettirildiğini ve herhangi bir teknik yetersizlik veya arıza bulunmadığını ispat yükü kart çıkaran kuruluşa aittir. Aynı maddenin birinci fıkrası ise kart numarası bildirilerek telefon, elektronik ortam veya sipariş formu gibi araçlarla yapılan işlemlerden doğan anlaşmazlıklarda ispat yükünü üye işyerine yükler.
Kanun’un 33. maddesi de kart çıkaran ve üye işyeri anlaşması yapan kuruluşların yükümlülüklerini yerine getirirken gerekli basiret ve özeni göstermesini öngörür. İlk derece mahkemesinin “araştırma yükümlülüğü” yaklaşımı bu çerçeveyle ilişkilidir. Ancak Daire bu yaklaşımı ne onaylamış ne de reddetmiştir; esasa ilişkin değerlendirme, zamanaşımı ve tahsilat tutarı netleştikten sonra ilk derece mahkemesince yapılacaktır.
Benzer bir para cinsi tartışması için yabancı platforma yapılan ödemelerle ilgili yurt dışı platform aracısına dava yazısına, bankanın alıcı taraftaki özen borcunu ele alan IBAN–isim uyumsuzluğunda banka yazısına bakılabilir.
❓ Sık sorulan sorular
Daire bankanın sorumlu olduğuna karar verdi mi?
Hayır. Daire, bankanın kusurlu olup olmadığı konusunda bir sonuca varmamıştır. Kararı, zamanaşımı def’inin hiç değerlendirilmemesi ve tahsilatın para cinsinin ekstrelerle belirlenmemesi nedeniyle kaldırmıştır.
Zamanaşımı itirazının değerlendirilmemesi neden kaldırma sebebi sayıldı?
Zamanaşımı def’i ileri sürüldüğünde mahkeme bu konuda olumlu ya da olumsuz bir karar vermek zorundadır. Somut olayda banka bu itirazı iki ayrı dilekçede dile getirmiş, ancak gerekçeli kararda itiraza hiç yer verilmemiştir. Daire bunu davalının haklı bir istinaf sebebi olarak kabul etmiştir.
Dolar mı Türk lirası mı sorusu neden önemli?
Davacı alışverişlerin dolar cinsinden yapıldığını ve kartından da dolar olarak tahsilat yapıldığını ileri sürmüş, 16.850 USD istemiştir. Bilirkişi raporları ise bankanın yazısına dayanarak 43.183,77 TL tahsilat kabul etmiştir. Ekstreler ilgili dönemi kapsamadığı için hangi tutarın hangi para biriminde çekildiği belirsiz kalmıştır; tazminatın miktarı bu tespite bağlıdır.
Satıcının “sözleşmeleri biz düzenlemedik” cevabı dosyada nasıl değerlendirildi?
Banka bu cevaba dayanarak itirazı sonlandırmıştır. İlk derece mahkemesi ise satıcının teslimata dair belge sunmadığını ve bankanın ödemelerin satıcıya ait hesaba geçip geçmediğini araştırmadığını kabul etmiştir. Daire bu değerlendirme hakkında görüş bildirmemiştir.
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında, benzer kararlar ise Emsal Kararlar arşivinde yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesinin Bedesten üzerinden yayımlanan kararından derlenmiştir. Karar bir kaldırma kararıdır; bankanın kusuru, zamanaşımı ve tazminat miktarı hakkında esasa ilişkin bir tespit içermez. Dava dosyasının yeniden yapılacak yargılamadaki sonucu bilinmemektedir. Kart kuruluşu kuralları, ödeme yöntemi ve delil durumu farklı olan dosyalarda farklı sonuçlara ulaşılabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
