Yurt dışında kurulduğu söylenen, yüksek gelir vaat eden bir yatırım sistemine para yatırmak isteyen kişi çoğu zaman o şirketle hiç doğrudan muhatap olmaz. Paralar, sistemi tanıtan ve “giriş” işlemlerini yapan yerli aracıların banka hesaplarına gönderilir. Vaat edilen kazanç gelmeyince akla ilk gelen yol, bu aracılar hakkında icra takibi başlatmak ve itiraz üzerine itirazın iptali davası açmaktır. Ancak birden fazla kişiye karşı yürütülen bu tür bir takipte her davalının durumu aynı değildir: Takibe hiç itiraz etmemiş bir aracıya karşı da dava açılabilir mi, açıklamasız dekontlar tek başına neyi kanıtlar?
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 31.03.2026 tarihli ve E.2025/4552, K.2026/1786 sayılı kararıyla, İspanya merkezli olduğu belirtilen bir yatırım firmasına yönlendirildiğini ileri süren kişinin aracılara karşı açtığı itirazın iptali davasında, Bölge Adliye Mahkemesinin kararını oy birliğiyle onamıştır. Bölge Adliye Mahkemesi, takibe geçerli itirazı bulunmayan davalı yönünden davayı hukuki yarar yokluğundan usulden, diğer davalılar yönünden ise esastan reddetmişti.
🌍 Yatırım vaadi ve altı havale
Dava dilekçesine göre davalılar, davacıyı İspanya merkezli ve yüksek gelir vaat eden bir firmaya yatırım yapmaya ikna etmiştir. Davacı bu amaçla 10.06.2017 ile 03.08.2017 tarihleri arasında farklı kişilere ait hesaplara toplam altı havale göndermiştir. Karar metninde yer alan tutarlar şöyledir:
| Tarih | Tutar |
|---|---|
| 10.06.2017 | 10.820,00 TL |
| 10.06.2017 | 76.128,00 TL |
| 11.06.2017 | 68.475,00 TL |
| 11.06.2017 | 23.830,00 TL |
| 11.06.2017 | 30.000,00 TL |
| 03.08.2017 | 81.000,00 TL |
Davacının anlatımına göre 24.06.2018 tarihinde davalılardan biri tarafından “Borç iadesi” açıklamasıyla 17.845,90 TL hesabına yatırılmış, kalan ödemelerin iadesi 13.12.2018 tarihli noter ihtarıyla istenmiş, ancak sonuç alınamamıştır. Bunun üzerine davalılar hakkında icra takibi başlatılmış, yapılan itiraz üzerine takip durmuş ve davacı, davalıların müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğunu ileri sürerek itirazın iptali ile en az yüzde yirmi icra inkâr tazminatı talep etmiştir.
🛡️ Aracıların savunmaları
Davalılar vekili, davaya karşı hem usule hem esasa ilişkin çok sayıda itiraz ileri sürmüştür. Karar metninde aktarılan başlıca savunmalar şunlardır:
- Davanın ticari nitelikte olduğu ve zorunlu arabuluculuk sürecinin işletilmediği,
- Davacının paraları yurt dışındaki firmaya aktarıldığını kendisinin beyan ettiği, bu nedenle davanın aracılara yöneltilemeyeceği,
- Davacının da aracılık yaptığını kabul ettiği ve sisteme girişin onun kabulüyle yapıldığı,
- Yatırım Yönetim Sözleşmesinin 18. maddesindeki tahkim koşulunun yerine getirilmediği,
- Davanın hak düşürücü süre içinde açılmadığı,
- Havale dekontlarında açıklama bulunmadığından ödemelerin bir borcun ifası amacı taşıdığı.
Savunmalar arasındaki bu çeşitlilik, temyiz aşamasında davacı tarafından ayrıca kullanılmıştır: Davacı vekiline göre davalılar, cevaplarında önce ödemelerin yatırım amacıyla yapıldığını kabul etmiş, sonradan borç ilişkisinden söz ederek çelişkiye düşmüştür.
⚖️ İlk derece mahkemesi: ispat yükü davacıda
İlk derece mahkemesi davayı esastan reddetmiştir. Gerekçede havalenin borç ödeme aracı olduğu, aksini kanıtlama yükünün davacıda bulunduğu ve dekontlarda paranın borç olarak ya da yatırım amacıyla gönderildiğine dair açıklama olmadığı vurgulanmıştır. Mahkeme ayrıca şu tespitlere yer vermiştir:
- Davacı vekili, delil olarak gösterilen flash belleği verilen kesin süre içinde sunmamıştır.
- Dosyada yazılı delil veya delil başlangıcı niteliğinde bir belge bulunmamaktadır; delil başlangıcı olsaydı dahi tanıklar kesin süre içinde bildirilmemiştir.
- Davalılardan birinin “borç iadesi” açıklamasıyla para göndermesi, davacının davalılardan alacaklı olduğu anlamına gelmemektedir.
- Türk Patent ve Marka Kurumu kayıtlarına göre firma adını taşıyan bir markanın davalılardan biri adına kayıtlı olması, havalelerin yatırım veya borç amacıyla gönderildiğini ispatlamaya yetmemektedir.
🔄 İstinaf: itiraz etmeyen davalıya dava açılmaz
Davacının istinaf başvurusu üzerine Bölge Adliye Mahkemesi, ilk derece kararını usulden ve kısmen kabul ederek kaldırmış ve yeniden hüküm kurmuştur. Kaldırmanın nedeni, davalılardan biri yönünden icra takip dosyasında geçerli bir itirazın bulunmamasıdır. Daireye göre itirazı olmayan davalı hakkında açılan itirazın iptali davasında hukuki yarar yoktur ve bu davalı yönünden dava usulden reddedilmelidir.
Diğer iki davalı yönünden ise dava yine esastan reddedilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi; dekontlarda açıklama olmadığını, WhatsApp yazışma kayıtlarının taraflarca kabul edildiğine dair bir beyan bulunmadığını, davalılardan biri tarafından “borç iadesi” açıklamasıyla toplam 21.245,90 TL gönderildiğini ve marka başvurusunun davalılardan biri tarafından yapıldığının iddia edildiğini, ancak paraların sözleşmeye dayalı olarak bu amaçla gönderildiğinin ispatlanamadığını belirtmiştir.
🔍 Yargıtay’ın onama gerekçesi
Davacı vekili temyiz dilekçesinde; takibin bir davalı adına durdurulduğunu ve hacizlerin kaldırıldığını, paraların davalılara ödendiğinin banka dekontlarıyla ispatlandığını, davalıların birlikte hareket ettiğini, markanın davalılar adına kayıtlı olduğunu ve davalıların yurt dışındaki firma için çalıştığının davalıların kendi sunduğu Yatırım Yönetim Sözleşmesi ile ortaya çıktığını ileri sürmüştür.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, uyuşmazlığı “banka havalesi yoluyla gönderilen paranın iadesi sebebiyle başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali” olarak nitelendirmiştir. Daire, onama gerekçesinde dört noktayı öne çıkarmıştır:
- Hukuki ilişkinin ve uygulanacak hukuk kurallarının Bölge Adliye Mahkemesince doğru belirlendiği,
- Davalılardan birinin icra dosyasında geçerli bir borca itiraz dilekçesinin bulunmadığı,
- Davacının borç para verdiğini ispatlayamadığı,
- Dekontların herhangi bir açıklama içermediği.
Bu gerekçelerle temyiz itirazları reddedilmiş ve karar 6100 sayılı HMK’nın 370/1. maddesi uyarınca oy birliğiyle onanmıştır.
🧩 Hukuki yarar meselesi neden önemli?
İtirazın iptali davası, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 67. maddesinde düzenlenmiştir. Maddeye göre “takip talebine itiraz edilen alacaklı”, itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat ederek itirazın iptalini dava edebilir. Davanın konusu, borçlunun takibe yaptığı itirazdır. Bu nedenle ortada geçerli bir itiraz yoksa, iptal edilecek bir itiraz da bulunmamaktadır.
Somut dosyada icra takibi birden fazla kişiye karşı başlatılmış, ancak itiraz eden ve etmeyen davalıların durumu farklılaşmıştır. Bölge Adliye Mahkemesi, geçerli itirazı bulunmayan davalı yönünden davanın görülmesinde hukuki yarar olmadığını kabul etmiş; Yargıtay da bu tespiti onama gerekçesinde açıkça anmıştır. Dava şartlarını sayan 6100 sayılı HMK’nın 114/1-h maddesi, davacının dava açmakta hukuki yararının bulunmasını aramaktadır; bu şartın eksikliği davanın esasına girilmeden usulden reddine yol açar.
Karardan çıkan sonuç, çok davalılı yatırım uyuşmazlıklarında takibin her bir borçlu yönünden ayrı değerlendirildiğidir. Temyiz dilekçesinde ileri sürülen “takibin durdurulduğu ve hacizlerin kaldırıldığı” yönündeki itiraz, Yargıtay tarafından sonucu değiştirecek nitelikte görülmemiştir.
📂 Mahkemenin değer vermediği deliller
Dosyada davacı, iddiasını desteklemek için birden fazla delile dayanmıştır. Derece mahkemelerinin bu delillere yaklaşımı şöyle özetlenebilir:
| Delil | Mahkemelerin değerlendirmesi |
|---|---|
| Açıklamasız banka dekontları | Havale borç ödeme aracı sayılmış; yatırım veya ödünç amacı kanıtlanmamış |
| “Borç iadesi” açıklamalı geri ödeme | Davacının alacaklı olduğu anlamına gelmediği kabul edilmiş |
| WhatsApp yazışmaları | Taraflarca kabul edildiğine dair beyan bulunmadığı belirtilmiş |
| Firma adını taşıyan marka kaydı | Havalelerin amacını ispatlamaya yeterli görülmemiş |
| Flash bellek ve tanıklar | Kesin süre içinde sunulmadığı / bildirilmediği tespit edilmiş |
Havalelerin açıklamasız olması hâlinde Yargıtay uygulamasında kabul edilen “mevcut bir borcun ödenmesi” karinesi, yatırım vaadiyle gönderilen paralarda sıkça gündeme gelmektedir. Benzer bir villa projesi uyuşmazlığı için dolandırıcılık iddiasında havale karinesi yazısına, dekont açıklamasının “borç” olduğu farklı bir dosya için ise yatırım savunması ve borç dekontu yazısına bakılabilir. Eldeki kararı bu iki yazıdan ayıran yön, takibe itiraz etmeyen davalı yönünden kurulan usulden ret hükmü ve paraların yurt dışındaki bir sisteme aracılık eden birden fazla kişiye dağıtılmış olmasıdır.
Kararda değinilmeyen konular da dikkat çekicidir: Davalıların arabuluculuk, tahkim şartı ve hak düşürücü süreye ilişkin savunmaları, davanın esastan reddi karşısında Yargıtay kararında ayrıca tartışılmamıştır. Bu nedenle karar, yurt dışı yatırım sözleşmelerindeki tahkim şartının geçerliliği hakkında bir değerlendirme içermemektedir.
❓ Sorular ve cevaplar
Yargıtay, davalıların dolandırıcılık yaptığı ya da yapmadığı yönünde bir tespitte bulundu mu?
Hayır. Karar, hukuk yargılamasında açılan bir itirazın iptali davasına ilişkindir. Yargıtay yalnızca paranın borç veya yatırım amacıyla gönderildiğinin ispatlanamadığını ve bir davalı yönünden hukuki yarar bulunmadığını değerlendirmiştir; bir ceza sorumluluğu tespiti yapılmamıştır.
Takibe itiraz etmeyen davalı hakkında dava neden usulden reddedildi?
İtirazın iptali davasının konusu borçlunun takibe yaptığı itirazdır. Bölge Adliye Mahkemesi, bu davalının icra dosyasında geçerli bir itirazı bulunmadığını tespit etmiş ve hukuki yarar yokluğu nedeniyle davayı bu davalı yönünden usulden reddetmiştir. Yargıtay da bu hususu onama gerekçesinde belirtmiştir.
“Borç iadesi” açıklamasıyla yapılan geri ödeme davacının lehine sayılmadı mı?
İlk derece mahkemesi, davalılardan birinin bu açıklamayla para göndermesinin davacının davalılardan alacaklı olduğu anlamına gelmeyeceğini belirtmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi de bu ödemeyi kaydetmekle birlikte paraların iddia edilen amaçla gönderildiğinin ispatlanamadığı sonucuna ulaşmıştır.
Yatırım Yönetim Sözleşmesindeki tahkim şartı hakkında karar verildi mi?
Davalılar bu sözleşmenin 18. maddesindeki tahkim koşuluna dayanmış, davacı ise aynı sözleşmeyi davalıların yurt dışındaki firma için çalıştığının kanıtı olarak göstermiştir. Ancak Yargıtay kararında tahkim şartının geçerliliğine ilişkin ayrı bir değerlendirme bulunmamaktadır.
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. Ulaşım bilgilerine iletişim sayfasından, serideki diğer kararlara Emsal Kararlar arşivinden ulaşılabilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; özet, Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan onama kararından derlenmiştir. Değerlendirme, yurt dışı merkezli bir yatırım sistemine aracılık ettiği ileri sürülen kişilere karşı açılmış tek bir itirazın iptali davasına dayanır; dekont açıklamaları, yazılı belgeler, takibe itiraz durumu ve delillerin sunulma zamanı farklı olan dosyalarda farklı sonuçlara ulaşılabilir. Yazı kullanılarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
