Donmuş Oyda Yargıyı Beklemek – Danıştay 13. D 2025/144
Halka açık bir şirketin kontrolünü ele geçiren kişi, küçük pay sahiplerine paylarını satın alma teklifi yapmakla yükümlüdür. Bu yükümlülük yerine getirilmezse kanun sert bir yaptırım öngörür: Kontrolü ele geçirenin oy hakları kendiliğinden donar. Peki teklif yapıldıktan sonra donukluğun çözülüp çözülmediği tartışmalı hâle gelir, konu idari yargıya taşınır ve davalar sürerken pay sahipleri Sermaye Piyasası Kurulundan (SPK) “oy haklarının çözüldüğünü tespit et” diye talepte bulunursa ne olur? Kurul, mahkemelerin vereceği kararları bekleyebilir mi, yoksa derhâl bir karar vermek zorunda mıdır? Danıştay Onüçüncü Dairesinin Ocak 2025 tarihli kararı, bu bekleme kararını hukuka uygun bulan yargı kararlarını onamıştır.
Danıştay 13. Dairesi, 13.01.2025 tarihli ve E.2023/1374, K.2025/144 sayılı kararıyla, SPK’nın oy haklarına ilişkin başvurular hakkında yürütmeyi durdurma istemleri sonuçlanıncaya kadar idari yargı kararlarının beklenmesine ilişkin kararına karşı açılan davayı reddeden ilk derece kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi kararını kesin olarak ve oybirliğiyle onamıştır.
🔒 Oy hakları neden donar?
6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun (SPKn) 26. maddesine göre halka açık ortaklıklarda yönetim kontrolünü sağlayan payların veya oy haklarının iktisap edilmesi hâlinde, diğer ortakların paylarını satın almak üzere teklif yapılması zorunludur. Oy haklarının yüzde ellisinden fazlasına tek başına veya birlikte hareket edilen kişilerle sahip olunması ya da yönetim kurulu üyelerinin salt çoğunluğunu seçme imtiyazı veren paylara sahip olunması, yönetim kontrolünün elde edilmesi sayılır.
Yükümlülüğün yaptırımı aynı maddenin altıncı fıkrasında düzenlenmiştir: Pay alım teklifinde bulunma zorunluluğu doğan kişiler ile bunlarla birlikte hareket edenlerin oy hakları, Kurulca belirlenecek süre içinde zorunluluk yerine getirilmezse kendiliğinden donar ve bu paylar genel kurul toplantı nisabında dikkate alınmaz. Donukluğun hangi koşullarda kendiliğinden çözüleceği ise II-26.1 sayılı Pay Alım Teklifi Tebliği’nde düzenlenmiştir; dosyada bu konuda Tebliğ’in 13. maddesinin dördüncü fıkrasına dayanıldığı görülmektedir.
Donma, şirketin yönetimini doğrudan etkiler: Kontrol pay sahibi genel kurulda oy kullanamaz, yönetim kurulunu belirleyemez. Bu nedenle donukluğun çözülüp çözülmediği, hem kontrol pay sahipleri hem de küçük ortaklar için büyük önem taşır.
📂 Uyuşmazlık: tespit başvurusu ve bekleme kararı
Karar metninde taraf ve şirket bilgileri anonimleştirilmiştir; olaylar şu sırayla izlenebilmektedir:
- SPK, bir kişinin sahip olduğu yatırım holdingi paylarından doğan oy haklarının kendiliğinden çözüldüğüne karar vermiştir.
- Bu Kurul kararına karşı idari yargıda davalar açılmış; bu davaların bir kısmında yürütmeyi durdurma istemleri reddedilmiştir.
- Yürütmeyi durdurma istemlerinin reddedildiğinden bahisle, donukluğun kendiliğinden çözüldüğünün tespitine yönelik karar verilmesi için SPK’ya başvurular yapılmıştır.
- Kurul, ilgili Kurul kararının yürütmesinin durdurulması istemi hakkında henüz karar verilmemiş dosyalar bulunduğunu göz önüne alarak bu istemler hakkında verilecek kararların beklenmesine karar vermiştir.
Davacı, pay sahiplerinden birinin mirasçısıdır ve bu son Kurul kararının, yani bekleme kararının iptalini istemiştir. Dolayısıyla dava, oy haklarının donup donmadığına ilişkin esastan bir uyuşmazlık değil, Kurulun karar vermeyi yargı sonucuna bırakmasının hukuka uygunluğuna ilişkindir.
🏛️ İdare mahkemesi: mahkeme kararı idareyi bağlar
İdare mahkemesi uyuşmazlığı, Kurulun önündeki yargısal tabloya bakarak çözmüştür. Mahkemenin tespitine göre SPK’nın, iki kişinin şirket sermayesinde sahip oldukları ve donmuş bulunan oy haklarının Tebliğ’in 13/4. maddesi kapsamında kendiliğinden çözüldüğünün kabulüne dair kararına karşı açılan bir davada yürütmeyi durdurma kararı verilmiştir.
Mahkeme bu olgudan şu sonuçları çıkarmıştır:
- Mahkemelerce verilen kararların yasama, yürütme ve yargı organları ile diğer idari makamları bağladığı konusunda kuşku yoktur.
- Hukuka bağlı idare olan SPK, mahkeme kararı doğrultusunda bağlı yetki çerçevesinde hareket etmek durumundadır.
- Bu nedenle Kurul, zorunlu pay alım teklifi yükümlülüğü kapsamında donmuş oy haklarının çözüldüğünün kabulüne ilişkin tesis edilecek işlemler konusunda idari yargı makamlarınca verilecek kararı beklemeye ve bu aşamada herhangi bir karar almamaya karar vermiştir.
- Hukuk devletinin bağımsız idari otoritesi niteliğindeki Kurul, mahkeme kararlarına aykırı işlem tesis etme yetkisine sahip değildir.
Mahkemeye göre dava konusu işlem, yalnızca mahkeme kararlarının uygulanması amacıyla ve bu kararlar doğrultusunda tesis edilmiştir; işlemde hukuka aykırılık yoktur. Dava reddedilmiştir. Bölge idare mahkemesi de ilk derece kararını usul ve hukuka uygun bulmuş ve istinaf başvurusunu 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun (İYUK) 45/3. maddesi uyarınca reddetmiştir.
🔁 Temyiz itirazları ve Danıştay’ın onaması
Davacı temyiz dilekçesinde şu itirazlara dayanmıştır:
- Kurulun karar vermesi için yargı makamlarının beklenmesine gerek yoktur.
- Açılan davalarda karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
- Pay alım teklifi yükümlülüğü yerine getirilmiştir.
- İdare emsal uygulamasından sapmış, Kurula olan güven sarsılmıştır.
SPK ise Kurul kararı ile bölge idare mahkemesi kararının hukuka uygun olduğunu savunmuştur. Danıştay 13. Dairesi, bölge idare mahkemesi kararlarının ancak İYUK 49. maddesindeki sebeplerden birinin varlığı hâlinde bozulabileceğini belirtmiş; temyizen incelenen kararın usul ve hukuka uygun olduğunu, ileri sürülen nedenlerin bozmayı gerektirmediğini kabul ederek kararı onamıştır. Tetkik hâkiminin düşüncesi de bu yöndedir. Karar 13/01/2025 tarihinde kesin olarak ve oybirliğiyle verilmiştir.
🧭 “Bağlı yetki” ve bekleme kararının sınırı
Kararın hukuki ağırlığı, onanan ilk derece gerekçesindeki “bağlı yetki” vurgusundadır. İdare, bir konuda takdir yetkisine sahipken, o konuda verilmiş bir yargı kararı bulunduğunda artık bu karara uygun davranmak zorundadır. Yürütmeyi durdurma kararı da işlemin uygulanmasını askıya alan, idareyi bağlayan bir yargı kararıdır. Dosyadaki tabloda oy haklarının çözülmesine ilişkin işlemlerden biri hakkında yürütmeyi durdurma kararı bulunması, Kurulun aynı meseleye ilişkin yeni bir tespit yapmasını riskli hâle getirmiştir.
Bu açıdan karar, aşağıdaki noktaları öne çıkarmaktadır:
- Yargı süreci devam ederken çelişkili işlem kurulmaz. Bir dosyada yürütmeyi durdurma kararı varken, diğer dosyalarda yürütmeyi durdurma isteminin reddedilmiş olması, Kurula “donukluk çözülmüştür” deme yükümlülüğü yüklememiştir.
- Bekleme kararı, esasa ilişkin bir ret değildir. Kurul, tespit taleplerini reddetmemiş; yargısal sonucun netleşmesine kadar karar almamayı tercih etmiştir.
- Emsal uygulama ve güven ilkesi itirazı sonuç doğurmamıştır. Davacının, Kurulun önceki uygulamasından saptığı iddiası, bozma sebebi olarak görülmemiştir.
Danıştay’ın kendi gerekçesi kısa bir onama gerekçesidir; yukarıdaki değerlendirmeler onanan ilk derece kararından ve dosyadaki olgulardan çıkarılmıştır. Bekleme süresinin makul olmayan bir uzunluğa ulaştığı ya da ortada idareyi bağlayan bir yargı kararının bulunmadığı başka bir dosyada değerlendirme farklılaşabilir.
👥 Küçük pay sahibi açısından sonuçlar
Zorunlu pay alım teklifi, kontrol el değiştirdiğinde küçük pay sahibine şirketten adil bir bedelle çıkma imkânı tanıyan temel bir yatırımcı güvencesidir. Oy haklarının donması da bu güvencenin yaptırımıdır. Donukluğun erken çözülmesi, yükümlülük tartışmalıyken kontrol pay sahibine şirket yönetimini yeniden açabilir; bu nedenle Kurulun yargı kararlarını beklemesi, yükümlülüğün akıbeti netleşene kadar mevcut durumu koruyan bir etki de taşıyabilir.
Öte yandan karar, uzun süren yargı süreçlerinin şirket yönetimini belirsiz bırakabileceğini de göstermektedir. Pay alım teklifinin yıllarca süren davalar sonunda işletildiği bir başka dosyada teklif hakkının kimlere tanınacağı tartışılmış ve sitemizdeki pay alım teklifinde elde tutma şartı kararına konu olmuştur. Teklif kurallarının kendisine karşı açılan dava için pay alım teklifi tebliğine dava, ihtiyati haciz nedeniyle teklifin ertelenmesi için ise pay alım teklifinde erteleme kararları incelenebilir.
❓ Sık sorulan sorular
Pay alım teklifi yapılmazsa oy hakları ne zaman donar?
SPK bir başvuruyu yargı kararlarını bekleyerek sonuçsuz bırakabilir mi?
Bazı davalarda yürütmeyi durdurma isteminin reddedilmesi yeterli değil miydi?
Bu kararla oy haklarının donmuş olduğu kesinleşti mi?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında yer almaktadır; sermaye piyasası alanındaki diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasından izlenebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Danıştay 13. Dairesinin Bedesten (mevzuat.adalet.gov.tr) üzerinden yayımlanan onama kararından derlenmiştir. Karar metninde taraf, şirket ve Kurul kararı bilgileri anonimleştirilmiştir. Danıştay kararı kısa bir onama gerekçesine dayandığından, yazıdaki değerlendirmeler büyük ölçüde onanan ilk derece kararının gerekçesine ilişkindir. Benzer bir uyuşmazlıkta sonuç; derdest davaların durumuna, verilen ara kararlara, pay alım teklifi sürecinin seyrine ve sunulan belgelere göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
