Evlat Edinmemek Kusur mu? – Yargıtay 2. HD 2026/7963

Çocuk sahibi olamamak, pek çok evlilikte sessizce büyüyen bir yük olabilir. Tedavi süreçleri, aile büyüklerinin beklentileri ve “neden hâlâ çocuğunuz yok” soruları zamanla eşleri birbirinden uzaklaştırabilir. Bu noktada evlat edinme seçeneği gündeme geldiğinde eşlerden biri buna sıcak bakarken diğeri istemeyebilir. Peki boşanma davasında bu isteksizlik, eşin hanesine “kusur” olarak yazılabilir mi? Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, İstanbul’da görülen karşılıklı bir boşanma davasında bu soruya açık bir cevap vermiş ve kusur dengesini yeniden kurmuştur.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 14.09.2026 tarihli ve E.2026/1969, K.2026/7963 sayılı kararıyla, kurumdan evlat edinme isteğinin bulunmamasının niteliği gereği kadına kusur olarak yüklenemeyeceğini belirtmiş; tarafların eşit kusurlu kabul edilmesi gerektiği sonucuna vararak kusur belirlemesi ve yoksulluk nafakası yönünden kararı oy birliğiyle bozmuştur.
👶 Mesele: çocuk sahibi olamayan eşler ve evlat edinme
Dosyadaki taraflar, evlilik birliği içinde çocuk sahibi olamamıştır. Karar metnine yansıyan tespitlere göre bu durum, zamanla evlilikte sorunlara yol açmıştır. Evlat edinme seçeneği de konuşulmuş, ancak kadın kurumdan evlat edinmeye istekli olmamıştır. Bunun yanında kadının erkeğin ailesine mesafeli durduğu ve taraflar arasında şiddetli geçimsizlik bulunduğu da mahkemenin tespitleri arasındadır.
Eşlerden erkek, evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı gerekçesiyle boşanma davası açmış; kadın da aynı hukuki sebebe dayanarak karşı yönde dava açmıştır. Böylece mahkemenin önünde iki ayrı boşanma talebi, buna bağlı olarak da kusur, nafaka ve tazminat tartışması yer almıştır. Dava 2019 yılında açılmış, ilk derece kararı 2023’te, istinaf kararı 2025’te verilmiş, Yargıtay ise dosyayı Eylül 2026’da sonuçlandırmıştır.
Uyuşmazlığın kalbinde tek bir soru vardır: Eşin evlat edinmek istememesi, onun boşanmadaki kusur payını artırabilir mi?
🏛️ Aile mahkemesi ve istinaf ne dedi?
- İlk derece (İstanbul Anadolu 14. Aile Mahkemesi, 2019/2382 E., 2023/257 K.): Mahkeme; tarafların çocuk sahibi olamadığını, kadının evlat edinme isteğinin bulunmadığını, çocuk sahibi olamamanın evlilikte sorun yarattığını, kadının erkeğin ailesine mesafeli olduğunu ve şiddetli geçimsizlik bulunduğunu kabul etmiştir. Her iki tarafın da kusurlu olduğunu, ancak kadının kusurunun daha ağır olduğunu belirterek her iki davayı da kabul etmiş ve tarafların TMK 166/1-2 uyarınca boşanmalarına karar vermiştir.
- İstinaf (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi, 2023/820 E., 2025/813 K.): Kadının istinaf başvurusu esastan reddedilmiştir.
- Temyiz: Kadın vekili; kusur belirlemesi, yoksulluk nafakası talebinin reddi ve tazminat taleplerinin reddi yönlerinden kararı temyiz etmiştir.
Kusur belirlemesinin önemi, boşanmanın mali sonuçlarında ortaya çıkar. Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesine göre yoksulluk nafakası, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek tarafa tanınır. Dolayısıyla kadının “daha ağır kusurlu” sayılması, nafaka kapısını baştan kapatmıştır.
⚖️ Yargıtay’ın değerlendirmesi
Daire, öncelikle kadın vekilinin kararda ele alınan iki konu dışındaki temyiz itirazlarını yerinde görmemiştir. Asıl değerlendirme kusur dağılımına ilişkindir. Karardaki ifade şöyledir: Toplanan delillerden, kurumdan evlat edinme isteğinin olmaması vakıasının niteliği gereği kadına kusur olarak yüklenmesinin mümkün olmadığı anlaşılmaktadır.
Daire bu vakıayı kusur hanesinden çıkardıktan sonra geriye kalan, “belirlenen ve gerçekleşen” diğer kusurları birlikte tartmış ve boşanmaya sebebiyet veren olaylarda tarafların eşit kusurlu olduğunun kabulü gerektiğini belirtmiştir. Mahkemenin bunu gözetmeden kadını erkeğe göre daha ağır kusurlu sayması doğru görülmemiştir.
Burada dikkat çeken nokta, Yargıtay’ın boşanma kararının kendisine dokunmamasıdır. Evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı ve iki davanın da kabul edildiği yön değişmemiştir. Değişen yalnızca kusurun kimde ve ne ölçüde olduğudur; ancak bu değişiklik, boşanmanın mali sonuçlarını doğrudan etkilemektedir.
🧭 Hangi davranış kusur sayılır? Kararın arka planı
Boşanma hukukunda kusur, eşin evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerine aykırı, kendisine yüklenebilen bir davranışını ifade eder. Sadakat, saygı, dayanışma ve birlikte yaşama gibi yükümlülüklerin ihlali bu kapsama girer. Buna karşılık bir kişinin hukuken koruma altındaki kişisel tercihlerini kullanması, kural olarak bir yükümlülük ihlali değildir.
Evlat edinme, bir çocuğun hayatını kalıcı olarak etkileyen ve evlat edinenin özgür iradesine dayanması gereken bir işlemdir. Türk Medeni Kanunu’nun 306. maddesine göre eşler ancak birlikte evlat edinebilirler; yani evli çiftlerde evlat edinme, kural olarak iki eşin ortak iradesiyle mümkündür. Bu yapı, eşlerden birinin isteğinin tek başına yetmediğini ve hiçbir eşin diğerini evlat edinmeye zorlayamayacağını da gösterir. Karardaki “vakıanın niteliği gereği” ifadesi bu noktaya işaret eder: Evlat edinmeyi istememek, eşe karşı bir yükümlülük ihlali değil, kişiye sıkı sıkıya bağlı bir tercihtir.
Daire’nin bu yaklaşımı, son dönemde verilen benzer kararlarla da uyumludur. Kusur belirlemesinde yalnızca ispatlanmış, eşe yüklenebilen ve boşanmaya etkili vakıaların dikkate alınabileceği farklı dosyalarda vurgulanmıştır. Örneğin terk vakıasının TMK 166 davasında kusur olarak yüklenemeyeceğine ve dava açıldıktan sonra gerçekleşen vakıaların kusur sayılmayacağına ilişkin kararlar da aynı çizgidedir.
Önemli bir ayrıntı daha vardır: Karar, çocuk sahibi olamamanın evlilikte yarattığı sorunları yok saymamıştır. İlk derece mahkemesinin bu yöndeki tespiti olduğu gibi durmaktadır. Yargıtay’ın düzelttiği şey, bu zorluğun sonuçlarının tek taraflı olarak kadına yüklenmesidir. Çocuk sahibi olamamak eşlerden birinin kusuru değildir; evlat edinmeyi istememek de öyle.
💰 Kusur değişince yoksulluk nafakası da değişti
Kararın ikinci bozma gerekçesi, kusur belirlemesindeki hatanın doğal sonucudur. Daire, yoksulluk nafakasının şartlarını şöyle özetlemiştir:
- Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz nafaka isteyebilir.
- Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.
- Somut dosyada kadının kusuru daha ağır değildir; taraflar eşit kusurludur.
- Toplanan delillere göre kadının düzenli bir işi ve geliri yoktur; boşanmakla yoksulluğa düşecektir.
Bu tespitlerden sonra Daire, TMK 4. maddesindeki hakkaniyet ilkesi de gözetilerek kadın yararına TMK 175 uyarınca uygun miktarda yoksulluk nafakasına hükmedilmesi gerektiğini belirtmiştir. Yargıtay nafakanın miktarını belirlememiştir; bu değerlendirme bozmadan sonra ilk derece mahkemesine aittir.
Kararın hüküm fıkrası üç bölümden oluşur: Bölge adliye mahkemesi kararı kusur belirlemesi ve yoksulluk nafakası yönünden kadın yararına ortadan kaldırılmış, ilk derece mahkemesi kararı aynı yönlerden bozulmuş, kadının diğer temyiz itirazları ise reddedilerek kararın bozma dışındaki bölümleri HMK 370/1 uyarınca onanmıştır. Bu nedenle kadının tazminat taleplerinin reddine ilişkin bölüm bu temyiz incelemesinde değişmemiştir.
📌 Kararın uygulamadaki önemi
Karar kısa olmakla birlikte boşanma davalarında sık görülen bir argümana sınır çizmektedir. Çocuk sahibi olamayan çiftlerin davalarında, tedaviyi sürdürmek istememek, belirli bir yönteme onay vermemek ya da evlat edinmeye yanaşmamak gibi kişisel tercihler zaman zaman kusur iddiası olarak ileri sürülebilmektedir. Daire’nin gerekçesi, en azından kurumdan evlat edinme bakımından bu tür bir tercihin kusur hanesine yazılamayacağını ortaya koymaktadır.
Kararın ikinci mesajı, kusur oranındaki küçük bir kaymanın bile mali sonuçları belirleyebileceğidir. “Daha ağır kusurlu” ile “eşit kusurlu” arasındaki fark, bu dosyada yoksulluk nafakası talebinin reddi ile kabulü arasındaki farka dönüşmüştür. Bu nedenle boşanma yargılamasında hangi vakıaların ispatlandığı kadar, ispatlanan her vakıanın hukuken kusur niteliği taşıyıp taşımadığı da ayrıca tartışılmaktadır.
Çekişmeli boşanma davalarında taleplerin ve vakıaların nasıl kurgulandığına ilişkin genel bir çerçeve için çekişmeli boşanma davası dilekçesi örneği yazımıza da göz atılabilir.
❓ Sık sorulan sorular
Çocuk sahibi olamamak boşanmada kusur sayılır mı?
Eşin evlat edinmeyi reddetmesi neden kusur değildir?
Eşit kusurlu eş yoksulluk nafakası alabilir mi?
Yargıtay bu kararda nafaka miktarını belirledi mi?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgilerine iletişim sayfasından, boşanma ve aile hukukuna ilişkin diğer kararlara Emsal Kararlar sayfasından ulaşılabilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan bozma kararından derlenmiştir. Karar metninde tarafların kimlik bilgileri yer almamaktadır. Kararda yer almayan olgular yazıya eklenmemiş; evlat edinme kurumuna ilişkin açıklamalar genel bilgi niteliğindedir. Boşanma davalarında kusur değerlendirmesi her dosyanın delil durumuna ve somut olaylarına göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
Bulunduğunuz il için: İl il boşanma avukatı sayfaları




