İkalede Dava Açana İade Şartı – Yargıtay 9. HD 2026/3447

Üst düzey bir yöneticinin işten ayrılışı çoğu zaman uzun bir pazarlığın sonunda imzalanan bir protokolle tamamlanır. Kıdem ve ihbar tazminatı, izin ücreti, rekabet yasağı bedeli, prim ve “paket” adı verilen ek ödemeler tek tek yazılır. Bu protokollerin bazılarına bir de şu kayıt eklenir: çalışan ileride işveren aleyhine dava açarsa, kendisine ödenmiş sayılan belli bir tutarı faiziyle geri verecektir. Peki bu kayıtta yazan rakam, çalışana ayrıca ödenmesi gereken bir “ikale bedeli” midir, yoksa yalnız dava açılırsa işleyecek bir yaptırım mı?

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 16.04.2026 tarihli ve E.2026/3752, K.2026/3447 sayılı kararıyla, aynı dosyada daha önce verdiği bozma kararının maddi hataya dayandığını kabul etmiş; protokolde “ek menfaat” olarak anılan 1.584.000,00 TL’nin ayrıca ödenecek bir alacak olmadığı sonucuna vararak bu kalemi kabul eden bölge adliye mahkemesi kararını oy birliğiyle bozmuştur.

📝 Protokolün iki kritik maddesi

Uyuşmazlığın merkezinde, taraflarca “İş Sözleşmesinin Anlaşma Yolu İle Sona Ermesi ve Sonuçlarına İlişkin Protokol” başlığıyla imzalanan belge vardır. Kararda aktarılan iki madde, dosyanın bütün seyrini belirlemiştir.

2/a maddesi, işverenin çalışana yapacağı ödemeleri sayar. Buna göre net tutarlar şöyledir:

2/c maddesi ise “Bu kabul ve beyana rağmen” diye başlar: çalışan işveren aleyhine iş sözleşmesinin sona ermesinden kaynaklı dava açarsa, ikale nedeniyle “kendisine ek menfaat tutarı olarak ödenecek olan net 1.584.000,00 TL” tutarı, imza tarihinden itibaren mevduata uygulanan en yüksek faiziyle işverene iade edecektir.

Davacıya göre “ödenecek olan” ifadesi ayrı bir alacağı gösteriyordu; işverene göre madde yalnız bir yaptırımdı.

⚖️ Davacının talebi, işverenin savunması

Davacı, 02.11.2021 tarihine kadar davalı şirkette genel müdür olarak çalıştığını, protokole göre net 1.584.000,00 TL ikale bedelinin ödenmesi gerektiği hâlde ödenmediğini ileri sürmüştür. Son ay ücretinden net 10.000,00 TL gerekçesiz kesinti yapıldığını da belirterek itirazın iptalini ve icra inkâr tazminatını istemiştir. Dava 11.04.2022 tarihinde açılmıştır.

Davalı şirket, bütün hakların eksiksiz ödendiğini ve 03.12.2021 tarihinde davacıya 5.824.796,18 TL ödendiğini savunmuştur. Şirkete göre 2/c maddesi, davacının işveren aleyhine dava açması hâlinde işleyecek bir yükümlülük olup “bir nevi cezai şart”tır. Ücretten yapılan kesinti ise 9.929,49 TL’dir ve davacının ayrılışından üç gün sonra, davacının talimatıyla düzenlenen veda kokteylinin yiyecek-içecek faturasına ilişkindir.

🏢 İlk derece ve istinaf: 2/c bir cezai şarttır

İş mahkemesi 30.05.2023 tarihli kararında protokolü bütün olarak okumuştur. Mahkemeye göre protokolde “ikale bedeli” ya da “ek menfaat” adı altında ayrıca bir ödeme kararlaştırılmamıştır. 2/c maddesi, “ek menfaat tutarı” ifadesine rağmen, davacının protokolü ihlal etmesini yaptırıma bağlayan bir cezai şarttır. Bu nedenle 1.584.000,00 TL talebi reddedilmiş, ücret kesintisi yönünden itiraz haksız bulunarak dava kısmen kabul edilmiştir.

Bölge adliye mahkemesi 15.01.2025 tarihinde aynı nitelendirmeyi benimsemiştir: 2/c maddesinde davacı bakımından “şarta bağlı bir yükümlülük, bir başka ifadeyle cezai şart” öngörülmüştür. Daire yalnız bir noktada farklı düşünmüştür: ücret kesintisinden doğan alacak likit olduğundan icra inkâr tazminatı da verilmelidir. Bu gerekçeyle davalının istinafını kesinlikten reddetmiş, davacının istinafını kabul ederek yeniden hüküm kurmuştur.

🔄 16.09.2025: ilk bozma ve uyma kararı

Davacının temyizi üzerine Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 16.09.2025 tarihinde farklı bir okuma yapmıştır. Bu ilk bozma kararında Daire, 2/c maddesinin davacıya ikale nedeniyle net 1.584.000,00 TL ek menfaat ödeneceğini, davacı dava açarsa bu tutarın iade edileceğini düzenlediğini kabul etmiştir. 2/a’daki ek ödeme paketini ise iş sözleşmesinin 12/2 hükmü uyarınca yapılan bir ödeme saymış; ikale kapsamında ek menfaat ödendiğinin ispatlanamadığı gerekçesiyle ek menfaat yönünden davanın kabulü gerektiğini belirtmiştir.

Bölge adliye mahkemesi bozmaya uymuş ve 2025/3080 E., 2026/58 K. sayılı kararıyla ek menfaat tutarını da kabul ederek davayı kısmen kabul etmiştir. Bu kez temyiz yoluna davalı şirket başvurmuştur.

🏛️ 16.04.2026: maddi hata ve ikinci bozma

Davalı, tüm ödemelere ek olarak davacının dört aylık net ücretine denk gelen 528.000,00 TL ek ödeme paketinin ödendiğini, bunun iş sözleşmesinin 12.2 maddesine dayandığı tespitinin yanlış olduğunu ileri sürmüştür.

Daire, uyuşmazlığı “ikale sözleşmesinin 2/c maddesindeki düzenlemenin niteliği” olarak belirlemiştir. Ardından protokolün 2/a maddesine dönmüş ve şu tespiti yapmıştır: davacıya rekabet yasağı maddesi kapsamında 3.432.000,00 TL (26 aylık ücret), ek ödeme paketi adı altında 528.000,00 TL (4 aylık ücret), toplamda 30 aylık ücret tutarında ödeme kararlaştırılmış ve bu ödeme yapılmıştır.

Kararda davalı tanığının beyanına da yer verilmiştir. Tanık, sözleşmenin maddelerinin davacıyla tek tek müzakere edildiğini, davacının net 132.000,00 TL ücret aldığını, ikale bedeli olarak 30 aylık ücret ile ayrıca 6,71 maaş karşılığı performans primi belirlendiğini ve 1.584.000,00 TL’nin “cezai müeyyide” olarak protokole yazıldığını anlatmıştır.

Bu tespitler ışığında Daire, 16.09.2025 tarihli kendi kararının maddi hataya dayandığını açıkça kabul etmiştir. Protokolde kıdem, izin, ihbar ve özel ödül dışında rekabet maddesi bedeli ile ek ödeme paketi olarak toplam 30 aylık ücret tutarında 3.960.000,00 TL ödeme düzenlenmiştir; bunun dışında davacıya ek bir ödeme yapılacağına dair bir hüküm yoktur ve aksi de ispatlanmamıştır. Sonuç olarak ek menfaat tutarı bakımından davanın reddi yerine kabulü hatalı bulunmuş, bölge adliye mahkemesi kararı BOZULMUŞTUR. Karar 16.04.2026 tarihinde oy birliğiyle verilmiştir.

🔍 Ödemenin niteliği nasıl belirlendi?

Daire, maddenin kelimelerini tek başına değil protokolün ödeme düzeni içinde okumuştur. Belirleyici unsurlar şunlardır:

Cezai şartın genel çerçevesi 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 179 ve devamı maddelerinde yer alır. TBK m.182’ye göre taraflar cezanın miktarını serbestçe belirleyebilir; hâkim aşırı gördüğü ceza koşulunu kendiliğinden indirir. Yargıtay’ın incelemesi maddenin geçerliliği ya da miktarı üzerinde değil, çalışana bir alacak hakkı verip vermediği üzerinde yoğunlaşmıştır; dava açan çalışandan bu tutarın istenip istenemeyeceği ayrıca çözülmemiştir.

İkale ile istifa arasındaki çizgi için şarta bağlı istifa ve makul yarar kararına; fesih anında ödenen bir tutarın sonradan geri istenmesine ilişkin farklı bir görünüm için fesihte ödenen tazminatın iadesi kararına bakılabilir.

🧭 Maddi hata ve bozmaya uyma ilişkisi

Kararın usul yönü de dikkat çekicidir. Bölge adliye mahkemesi, Yargıtay’ın ilk bozma kararına uymuş ve ek menfaati kabul etmiştir. Normal koşullarda bozmaya uyulmasıyla, bozma doğrultusunda taraflardan biri lehine usulî kazanılmış hak oluşur ve mahkeme de Yargıtay da bu çerçeveyle bağlı kalır. Yargıtay içtihadında bu kuralın istisnalarından biri, bozma kararının açık bir maddi hataya dayanmasıdır.

Daire bu dosyada uyma kararını, kendi önceki kararının maddi hataya dayandığı gerekçesiyle aşmıştır. İlk bozmada ek ödeme paketinin iş sözleşmesinin 12/2 hükmüne dayandığı ve ikale kapsamında ek menfaat ödendiğinin ispatlanamadığı kabul edilmişti; ikinci incelemede ise protokolün 2/a maddesindeki ödeme düzeni ve 30 aylık ücret hesabı esas alınmıştır.

Dairenin maddi hata tespitini protokol metni ve tanık beyanı üzerinden yaptığı, dolayısıyla kararın dosyaya özgü olduğu da not edilmelidir.

❓ Merak edilenler

Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgilerine iletişim sayfasından ulaşılabilir; iş hukukuna ilişkin diğer Yargıtay kararları Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.