Kaçak Elektrikte Kaç Saat? – Adana BAM 17. HD 2026/1580
Kaçak elektrik davalarında çoğu zaman tartışma, kaçağın varlığından çok faturanın büyüklüğü üzerinde yoğunlaşır. Sayacın kaydetmediği bir tüketim, ancak tahminle hesaplanabilir ve bu tahminin en hassas çarpanı işyerinin günde kaç saat çalıştığıdır. Aynı dosyada sekiz saat esas alındığında 1,18 milyon TL, on sekiz saat esas alındığında 2,23 milyon TL çıkan bir alacak, bu çarpanın neden bu kadar önemli olduğunu gösterir. Adana Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, bir fırın-pastane işletmesine ilişkin uyuşmazlıkta çalışma saatinin araştırılmadan belirlenemeyeceğini kabul etmiştir.
Adana Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 17.09.2026 tarihli ve E.2026/159, K.2026/1580 sayılı kararıyla, günlük çalışma süresini sekiz saat kabul eden bilirkişi raporuna dayanarak davayı kısmen kabul eden asliye ticaret mahkemesi kararını, dağıtım şirketinin istinafı üzerine HMK m.353/1-a.6 uyarınca kaldırmış ve dosyayı eksik delillerin toplanması için ilk derece mahkemesine göndermiştir. Karar kesin olarak ve oy birliğiyle verilmiştir.
⚡ Tutanak, takip ve 10.000 TL’lik kısmi dava
Davacı, 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu uyarınca Mersin, Adana, Osmaniye, Hatay, Gaziantep ve Kilis illerinde dağıtım faaliyeti yürüten şirkettir. Davalının kullanımındaki tesisatta yapılan incelemede, sayaçtan geçmeden ölçümsüz şekilde tüketim yapıldığı tespit edilmiş ve 18.03.2024 tarihli kaçak elektrik kullanım tespit tutanağı düzenlenmiştir. Tesisatın enerjisi kesilmiş, kaçak kullanıma ilişkin dokuz fotoğraf ve tahakkuk ayrıntıları dosyaya sunulmuştur.
Davacının iddiaları şu noktalarda toplanmıştır:
- Davalının eylemi, Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği m.42/1-c kapsamında kaçak kullanımdır; ölçü devresine müdahale edilmiştir.
- Müdahale sayaç dışındaki ölçü elemanlarına yapıldığından laboratuvar incelemesine gerek yoktur.
- Davalı hakkında daha önce 13.07.2023 tarihli bir kaçak tespit tutanağı da düzenlenmiştir; bu nedenle Yönetmelik m.46/3 uyarınca tarifenin iki katı üzerinden hesap yapılmıştır.
- Bedel ödenmeyince 03.06.2024 tarihinde icra takibi başlatılmış, takip davalının itirazıyla durmuştur.
Davacı, şimdilik 10.000,00 TL üzerinden kısmi dava açmış, fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak itirazın iptalini ve en az %20 icra inkâr tazminatını istemiştir.
🗣️ Davalının itirazları
Davalı tarafın cevabı, hem sorumluluğun kime ait olduğuna hem de hesabın kendisine yönelmiştir:
- Şirket yetkilisinin olayla bir ilgisi yoktur; yetkilinin şahsına gidilmesi hukuka aykırıdır ve husumet yokluğu nedeniyle dava reddedilmelidir.
- Taşınmazdan icra hukuk mahkemesi kararıyla tahliye edilmişlerdir; bir yılı aşkın süredir taşınmazı kullanmamaktadırlar ve malik taşınmazı başka birine kiralamıştır.
- Dağıtım şirketi aboneliği iptal etmemiştir; şirkete yapılan başvurular celbedilmelidir.
- Kasten kaçak kullanım yoktur; tanık beyanları ve keşifle bu durum ortaya çıkacaktır.
- Hesaplama yöntemi, faiz ve ödeme emrindeki KDV tahakkuku hatalıdır; alacak likit olmadığından icra inkâr tazminatı istenemez.
📉 İlk derece: 8 saat ve 1,18 milyon TL
Asliye ticaret mahkemesi (2024/452 E., 2025/825 K., 22.10.2025) bilirkişi raporunu esas alarak davayı kısmen kabul etmiştir. Takibin devamına karar verilen kalemler şunlardır:
- 1.179.386,38 TL asıl alacak,
- 19.754,72 TL işlemiş faiz,
- 3.950,94 TL KDV alacağı.
Asıl alacağa takip tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına, alacak likit olmadığı için icra inkâr tazminatının reddine karar verilmiştir. Davalının kötü niyet tazminatı talebi de, davacının kötü niyetle takip yaptığı ispatlanamadığı için reddedilmiştir.
Kararı yalnız davacı istinaf etmiştir. İstinaf dilekçesine göre kök bilirkişi raporu günlük çalışma süresini 8 saat alarak 1.179.386,38 TL asıl alacak hesaplamış; itiraz üzerine alınan ek raporda ise işyerinin günde 18 saat çalıştığı kabul edilerek asıl alacak 2.226.440,41 TL bulunmuştur. Davacıya göre fırın ve pastane olarak faaliyet gösteren davalı, hem satış hem imalathane bölümünde 18 saat hizmet vermektedir ve bu durum işletmenin internet ortamındaki beyanları ile şirket kayıtlarından anlaşılmaktadır. Mahkeme, ek rapor yerine kök raporu esas alarak hata etmiştir.
🕒 Yönetmelikteki saat tablosu
Bölge adliye mahkemesi, tutanağın düzenlendiği tarihte yürürlükte olan ve 30.05.2018 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği’nin ilgili hükümlerini kararına aynen almıştır. Hesabın iskeleti şöyledir:
- m.44: Kaçak tüketim öncelikle doğru kayıt yapmış yasal sayaç değerine, o yoksa ihtilafsız aynı dönem tüketimine göre; bunlar da yoksa kurulu güç, 0,60 kullanma faktörü ve ortalama günlük çalışma saati esas alınarak hesaplanır.
- m.45/3: Ortalama günlük çalışma saati meskenlerde 5 saattir. Sanayi grubundan enerji alanlar ile turistik tesis, akaryakıt istasyonu, hastane, alışveriş merkezi gibi vardiyalı hizmet veren tüketicilerde tek vardiya için 7, iki vardiya için 14, üç vardiya için 21 saattir. Diğer tüketicilerde 8 saattir.
- m.45/5: Vardiya sayısı, kaçak tespiti yapan kuruluş görevlilerinin tespiti ve şirket kayıtlarıyla, bunlar mümkün değilse kamu kurumlarının resmî belgeleriyle belirlenir. Çalışma saatinin tablodakinden fazla olduğu tespit edilirse tespit edilen saat esas alınır.
- m.46: Bedel, tüketici grubunun tarifesinin 1,5 katı üzerinden; mükerrer kaçakta 2 katı üzerinden hesaplanır.
Bu yapı içinde 8 saatlik “diğer tüketiciler” kabulü ile vardiyalı işletme kabulü arasındaki fark, alacağı neredeyse iki katına çıkarabilmektedir. Uyuşmazlığın düğümü de tam burada, işletmenin hangi gruba girdiği ve gerçekte kaç saat çalıştığı sorusundadır.
🏛️ Bölge adliye mahkemesi: araştırma eksik
Daire, tutanağın “sayaçtan geçmeden ölçümsüz enerji tüketimi yapıldığı” gerekçesiyle düzenlendiğini, dağıtım şirketinin tahakkukta 18 saati esas aldığını, ilk derece mahkemesinin hükme esas aldığı raporun ise 8 saati kabul ettiğini tespit etmiştir. Daireye göre bu iki rakam arasında tercih yapmadan önce şu araştırmaların yapılması gerekirdi:
- İşyerinin vardiya sayısı ve günlük ortalama çalışma süresi konusunda ilgili meslek odasından görüş alınması,
- Davacı vekiline süre verilerek vardiyalı çalışma iddiasına ilişkin delillerin sunulmasının sağlanması,
- İşyeri kayıtlarının incelenmesi,
- Kolluk araştırması yaptırılması.
Bu araştırmalar yapılmadan eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeyle hüküm kurulması usul ve esas bakımından hukuka aykırı bulunmuştur. Daire, uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek önemli delillerin toplanmamış olmasını düzenleyen HMK m.353/1-a.6’yı uygulayarak kararı esası incelemeden kaldırmış ve dosyayı ilk derece mahkemesine göndermiştir.
Kararda yeniden yargılamaya ilişkin iki önemli not daha bulunmaktadır. Davalı taraflardan biri karar tarihinden sonra, dosya istinaf incelemesindeyken vefat etmiştir; mirasçılar tespit edilip usulüne uygun tebligat yapılarak taraf teşkili sağlanmadan yargılamaya devam edilemeyecektir. Ayrıca karara yalnız davacı istinaf başvurusunda bulunduğundan, yeni yargılamada davalı lehine oluşmuş usuli kazanılmış haklar gözetilecektir.
⚖️ Tutanağın ispat gücü ve ispat yükü
Kararın ikinci önemli yönü, kaçak tespit tutanağının hukuki değerine ilişkin hatırlatmasıdır. Daire, özel hukuk tüzel kişisi olan dağıtım şirketinde hizmet sözleşmesiyle çalışan görevlilerin düzenlediği tutanakların HMK m.204/2’de sayılan belgelerden olmadığını, yani aksi ispat edilinceye kadar geçerli belge niteliği taşımadığını vurgulamıştır. Bu konuda Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 2021/4894 E. – 2021/10580 K., 2022/8164 E. – 2023/954 K. ve 25.03.2024 tarihli 2024/83 E. – 2024/1218 K. sayılı kararlarına atıf yapmıştır.
Atıf yapılan içtihada göre:
- Dağıtım şirketi kaçak tespitini doğru bulgu ve belgelere dayandırmak, tüketici haklarını ihlal etmemek zorundadır (Yönetmelik m.43/5).
- Kaçak kullanıldığı tespitine dayanarak bedel isteyen şirket, ispat yükü altındadır.
- Kaçak kullanım farklı yöntemlerle yapılabildiği için tespit usulleri de farklıdır; her uyuşmazlıkta somut olayın özellikleri ve deliller ayrı ayrı değerlendirilir.
Bu çerçeve, kararın sonucunu da açıklar. Dağıtım şirketinin 18 saatlik kabulü kendi tahakkukuna ve tutanağa dayanmaktadır; ancak tutanak tek başına kesin delil olmadığından, vardiya ve çalışma süresi iddiası bağımsız delillerle desteklenmelidir. Öte yandan ilk derece mahkemesinin 8 saatlik kabulü de bu araştırma yapılmadan benimsenmiştir. Daire iki tarafın rakamını da doğrudan kabul etmemiş, olgunun araştırılmasını istemiştir.
Elektrik ve su gibi yan giderlerin kira ilişkisine etkisi için yan giderlerin ödenmemesi ve temerrüt kararına bakılabilir. Bu dosyada da davalı, taşınmazdan tahliye edildiğini ve uzun süredir kullanmadığını savunmuş; ancak bölge adliye mahkemesi kararı bu savunmayı değil, çalışma süresinin belirlenmesindeki eksikliği esas almıştır.
💡 Merak edilenler
Kaçak elektrik bedelinde işyerinin günde kaç saat çalıştığı nasıl belirlenir?
Fırın gibi bir işletme vardiyalı işletme sayılır mı?
Kaçak tespit tutanağı tek başına yeterli delil midir?
Bu karara karşı Yargıtay'a gidilebilir mi?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında bulunmaktadır; abonelik ve tüketici uyuşmazlıklarına ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Adana Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesinin Bedesten (mevzuat.adalet.gov.tr) üzerinden yayımlanan kaldırma kararından derlenmiştir. Karar, uyuşmazlığın esasını sonuçlandırmamış; dosyayı eksik araştırmanın tamamlanması için ilk derece mahkemesine göndermiştir. Kararda aktarılan Yönetmelik hükümleri tutanak tarihinde yürürlükte olan metindir. Benzer görünen bir uyuşmazlıkta sonuç; tespitin türüne, sayaç ve tüketim kayıtlarına, işletmenin çalışma düzenine ve toplanan delillere göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
