İmar planında eğitim tesis alanına ayrılan bir arsa, yıllardır kamulaştırılmadan bekliyor; bir kısmı ise özel bir okul tarafından tören alanı olarak kullanılıyor. Malikler kamulaştırmasız el atma nedeniyle bedel davası açıyor ve kazanıyor. Ancak mahkeme bedele yalnızca yasal faiz yürütüyor. Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, Anayasa’nın 46. maddesinin son fıkrası gereğince bu bedele dava tarihinden itibaren kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faiz işletilmesi gerektiğini belirterek hükmü düzeltiyor.
Karar Arama sayfasında “Danıştay tazminata faiz yürütülmesi” araması yapan okuyucular için bağlamı kuralım: Davalı bir idare olsa da bu dosya adli yargıda, asliye hukuk mahkemesi, bölge adliye mahkemesi ve Yargıtay sırasıyla görülmüştür. Karar doğrudan tazminata faiz yürütülmesi sorusuna, yani kamulaştırmasız el atma bedeline hangi faizin hangi tarihten işletileceğine cevap vermektedir. Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, 20.05.2026 tarihli ve E.2025/17748, K.2026/9494 sayılı kararıyla ilk derece mahkemesi kararını oy birliğiyle düzelterek onamıştır.
🏫 Taşınmaz ve talepler
Dava konusu taşınmaz, 1999 yılından itibaren yapılan imar uygulamalarıyla kamu hizmetine ayrılmış, son imar tadilatında “eğitim tesisleri” alanı olarak planlanmış ve dava tarihinde de bu durumunu korumuştur. Fen bilirkişisi raporuna göre taşınmazın 2.900,00 m²’si özel bir okul tarafından tören alanı olarak kullanılmaktadır. Buna karşın davalı idare usulüne uygun bir kamulaştırma işlemi yapmamıştır.
Taşınmazın iki paydaşı ayrı davalar açmış, davalar birleştirilmiştir:
- Asıl dava: Bedelin dava tarihinden itibaren yasal faiziyle, ıslahla artırılan kısmın ise kamu alacaklarına uygulanacak en yüksek faiziyle tahsili istenmiştir.
- Birleştirilen dava: Bedelin el atma tarihinden itibaren kamu alacaklarına uygulanacak en yüksek faiziyle tahsili istenmiştir.
Davalı idare davanın reddini savunmuş; istinaf aşamasında taşınmaza fiilen el atmadığını, burada kendisine ait bir tesis bulunmadığını ve husumet yöneltilemeyeceğini, bedelin yüksek belirlendiğini, ıslah edilen kısım için faizin ıslah tarihinden başlaması gerektiğini ileri sürmüştür.
⚖️ İlk derece ve istinaf kararları
İlk derece mahkemesi asıl ve birleştirilen davaları kabul etmiştir. Birleştirilen davada davacı ile davalı idare istinaf yoluna başvurmuştur.
Konya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi, her iki başvuruyu esastan reddetmiştir. Gerekçede; taşınmazın imar planıyla kamu hizmetine ayrıldığı ve kamulaştırma yapılmadığı için kamulaştırmasız el atmanın gerçekleştiği, bedelin 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun bedel tespitine ilişkin hükümlerinin kıyasen uygulanmasıyla belirleneceği ve arsa niteliğindeki taşınmaz için 2942 s. Kanun m.11/1-g uyarınca emsal karşılaştırması yapılmasının isabetli olduğu belirtilmiştir. Bölge adliye mahkemesi ayrıca, idarenin hukuki el atmasıyla birlikte sorumluluğundaki özel okulun fiilen el atması nedeniyle vekâlet ücretinin nispi hesaplanmasını ve tazminata dava tarihlerinden itibaren yasal faiz işletilmesini usul ve yasaya uygun bulmuştur.
🧾 Kesinlik sınırında dava tarihi kuralı
Daire, esasa geçmeden önce idarenin asıl davaya yönelik temyiz başvurusunu incelemiştir. Kararda temyizdeki parasal sınırlara ilişkin mevzuat değişikliği ayrıntılı olarak aktarılmıştır:
- 14.11.2024’te yürürlüğe giren 7531 sayılı Kanun’un 22. maddesiyle HMK Ek Madde 1’e, bozma veya kaldırma sonrası verilen kararlarda ilk karar tarihindeki parasal sınırların esas alınacağını öngören üçüncü fıkra eklenmiştir.
- Bu fıkra, 04.06.2025’te yürürlüğe giren 7550 sayılı Kanun’un 20. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır.
- Aynı Kanun’la HMK Ek Madde 1’in ikinci fıkrası değiştirilmiş; HMK 341, 362 ve 369’daki parasal sınırların uygulanmasında davanın açıldığı tarihteki miktarın esas alınacağı düzenlenmiştir.
Bölge adliye mahkemesinin karar tarihi 08.10.2025 olduğundan bu yeni kural uygulanmış; asıl davada davacının payına düşen miktarın dava tarihi itibarıyla kesinlik sınırı olan 378.290,00 TL’nin altında kaldığı belirlenmiştir. Bu nedenle idarenin asıl dava yönünden temyiz dilekçesi miktardan reddedilmiştir. Paylı mülkiyette sınırın her paydaş için ayrı değerlendirildiği de kararda vurgulanmıştır.
📌 En yüksek faiz: Dairenin gerekçesi
Birleştirilen dava yönünden Daire, bedelin emsal karşılaştırmasıyla dava tarihi itibarıyla belirlenmesinde ve idarenin diğer itirazlarında isabetsizlik görmemiştir. Bozmayı gerektiren tek nokta faizdir:
- Anayasa m.46’nın son fıkrasına göre taksitlendirmelerde ve herhangi bir sebeple ödenmemiş kamulaştırma bedellerinde kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz uygulanır.
- Kamulaştırmasız el atma bedeli de bu kapsamda değerlendirilmiş; tespit edilen bedele dava tarihinden itibaren kamu alacaklarına uygulanacak en yüksek faiz yürütülmesi gerektiği belirtilmiştir.
- Mahkemenin yasal faize hükmetmesi bozmayı gerektirir; ancak hata yeniden yargılama gerektirmediğinden HMK 370/2 uyarınca düzelterek onama yoluna gidilmiştir.
Daire, hüküm fıkrasındaki “09.01.2024 birleşen dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle” ibaresini çıkararak yerine “09.01.2024 birleştirilen dava tarihinden itibaren işleyecek kamu alacaklarına uygulanacak en yüksek faiziyle” ibaresini yazmıştır. Düzeltme, kanun yoluna başvuran birleştirilen dava davacısı için yapılmıştır.
Kamulaştırma bedellerinde faiz ve değer kaybı tartışmalarına ilişkin diğer kararlar için ıslah edilen bedele kademeli faiz ve kamulaştırmasız el atma ve 221 sayılı Kanun yazılarına bakılabilir.
📅 Faiz hangi tarihten işler?
Birleştirilen davanın davacısı faizin el atma tarihinden başlatılmasını istemişti. Yargıtay ise faiz türünü düzeltmekle birlikte başlangıç tarihi olarak dava tarihini (09.01.2024) esas almıştır. Bu sonuç, bedelin de dava tarihi itibarıyla emsal karşılaştırmasıyla belirlenmesiyle uyumludur: Değer dava tarihine göre biçildiğinden, faiz de bu tarihten itibaren işletilmiştir.
İdarenin “ıslah edilen kısım için faiz ıslah tarihinden başlamalıdır” itirazı ise birleştirilen dava yönünden yerinde görülmemiştir; asıl davaya ilişkin temyizi zaten kesinlik sınırı nedeniyle incelenmemiştir.
🙋 Sorular ve cevaplar
Danıştay tazminata faiz yürütülmesi aramasıyla bu karar neden çıkıyor?
Kamulaştırmasız el atma bedeline yasal faiz mi, en yüksek faiz mi uygulanır?
Faiz el atma tarihinden mi, dava tarihinden mi başlar?
İmar planında okul alanına ayrılan arsa için hukuki el atma kabul edilir mi?
İdarenin temyizi neden miktardan reddedildi?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgilerine iletişim sayfasından, gayrimenkul ve kamulaştırma hukukuna ilişkin diğer kararlara Emsal Kararlar arşivinden ulaşılabilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan düzelterek onama kararından derlenmiştir. Tarafların kimliği kaynakta anonimdir. Kararda yer alan tutarlar ve tarihler ilgili dosyaya özgüdür. Mevzuata ilişkin açıklamalar bilgi amacıyla eklenmiştir. Farklı olgulara sahip dosyalarda farklı sonuçlara ulaşılabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
