Bir okul, hastane veya kamu hizmet binası için ruhsat süreci, özel bir yapıdan farklı işler. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 26. maddesi, kamu kurum ve kuruluşlarının yapılarına avan projeye göre ruhsat verilmesine imkân tanır — ancak bunu dört şarta bağlar ve fennî mesuliyeti kurumun üzerinde bırakır.
🗃️ Avan Projeyle Ruhsatın Dört Şartı
Kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılacak veya yaptırılacak yapılara avan projeye göre ruhsat verilebilmesi için madde şunları arar:
- Yapının, imar planlarında o maksada tahsis edilmiş olması,
- Plan ve mevzuata aykırı olmaması,
- Mimari, statik, tesisat ve her türlü fennî mesuliyetin bu kamu kurum ve kuruluşlarınca üstlenilmesi,
- Mülkiyetin belgelenmesi.
Dördü birlikte gerçekleştiğinde, 22. maddedeki tam proje seti yerine avan proje yeterli olur. Kolaylığın karşılığı, sorumluluğun idarede toplanmasıdır.
Not: Avan projeyle ruhsat, denetimin azaldığı anlamına gelmez; yalnızca denetimin kimde olduğunu değiştirir. Aykırılık hâlinde 32. maddedeki süreç bu yapılar için de işler.
🔧 Hizmet Alımı Yapılmışsa: Danışman Firma
29/11/2018 tarihli 7153 sayılı Kanun’un 13. maddesiyle değiştirilen fıkra, uygulamada çok karşılaşılan bir durumu düzenler. Kamu kurum ve kuruluşlarınca inşaatın yapımına ve denetimine ilişkin hizmet alımı yapılmışsa, her türlü fennî mesuliyet kamu kurum ve kuruluşu adına danışman firmanın mimar ve mühendislerince üstlenilebilir.
Danışman firmanın fennî mesul mimar ve mühendisleri, uzmanlık alanlarına göre yapının — tesisatı ve malzemeleri ile birlikte — şunlara uygun inşa edilmesini kurum adına denetlemekle görevlidir:
- Bu Kanun ve ilgili diğer mevzuat
- Uygulama imar planı
- Ruhsat ve ruhsat eki etüt ve projeler
- Standartlar ve teknik şartnameler
🧮 Gizlilik Arz Eden Yapılar
Madde, güvenlik gerekçesiyle ayrı bir rejim daha kurar. Devletin güvenlik ve emniyeti ile Türk Silahlı Kuvvetlerinin harekât ve savunması bakımından gizlilik arz eden yapılara;
- Belediyeden alınan imar durumuna, kat nizamı, cephe hattı, inşaat derinliği ve toplam inşaat metrekaresine uyulması,
- Projelerin kurumlarınca tasdik edildiğinin ve statik ile tesisat sorumluluğunun kurumlarına ait olduğunun ilgili belediyeye veya valiliğe yazı ile bildirilmesi
hâlinde, 22. maddede sayılan belgeler aranmadan yapı ruhsatı verilir.
Dikkat edilecek nokta: bu istisna belge muafiyetidir, plan muafiyeti değil. İmar durumuna, kat nizamına ve cephe hattına uyma yükümlülüğü devam eder.
🚧 Maddeyi Kim Kullanabilir?
26. madde bir kolaylık hükmüdür ve kapsamı dardır. Uygulamada netleştirilmesi gereken sorular şunlardır:
- Yapıyı yapan veya yaptıran, gerçekten bir kamu kurum veya kuruluşu mudur? Kamu ortaklığı bulunan her tüzel kişi bu tanıma girmez.
- Yapı, imar planında o maksada tahsis edilmiş midir? Plan fonksiyonu farklıysa madde işlemez.
- Fennî mesuliyet kim tarafından, hangi belgeyle üstlenilmiştir?
Bu soruların cevabı, hem ruhsatın hukuka uygunluğunu hem de ileride bir aykırılık tespit edildiğinde sorumluluğun kimde olduğunu belirler.
📌 İlgili Konular
Ruhsat başvurusunun genel usulü için yapı ruhsatı başvurusu ve süreler, fennî mesuliyetin kapsamı için fennî mesuliyet ve bildirim yükümlülüğü, kamuya terk edilen taşınmazlar için Hazine arazilerinin bedelsiz terki yazılarımıza bakılabilir.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Kamu binasına tam proje olmadan ruhsat verilebilir mi?
Maddedeki dört şart birlikte sağlanıyorsa avan projeye göre ruhsat verilir.
Fennî mesuliyeti kim üstlenir?
Mimari, statik, tesisat ve her türlü fennî mesuliyetin kamu kurum ve kuruluşlarınca üstlenilmesi aranır.
Hizmet alımı yapıldıysa sorumluluk değişir mi?
Bu hâlde fennî mesuliyet, kurum adına danışman firmanın mimar ve mühendislerince üstlenilebilir.
Gizlilik arz eden yapılarda hangi belgeler istenmez?
Maddedeki şartlar sağlandığında 22. maddede sayılan belgeler aranmadan ruhsat verilir.
Plan fonksiyonu farklıysa madde uygulanır mı?
Madde, yapının imar planlarında o maksada tahsis edilmiş olmasını aramaktadır.
Bu madde özel şirketler için de geçerli mi?
Hüküm, kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılacak veya yaptırılacak yapılar için düzenlenmiştir.
Kamuya Ait Yapılarda Avan Projeyle Ruhsat hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır. Kamulaştırma ve imar mevzuatı sık değişmekte, Anayasa Mahkemesi iptalleri yürürlük tarihine bağlı sonuç doğurmaktadır. Her taşınmaz ve her idari işlem kendine özgüdür; metin sonuç taahhüdü içermez.
