Kripto Borsasına Reklam Reddi – Yargıtay 11. HD 2024/5650
Reklam bütçesi hazır, kampanya metni yazılmış, hedef kitle belirlenmiştir; ancak arama motoru reklamı yayına almaz. Aynı günlerde rakip kripto varlık platformlarının ilanları ise arama sonuçlarında görünmektedir. Türkiye’de faaliyet gösteren bir kripto para alım satım platformu bu tabloyu haksız rekabet olarak nitelendirip dünyanın en yaygın arama motorunun reklam birimine karşı dava açtı. Dava; tespit, men ve yoksun kalınan kâr taleplerini birlikte içeriyordu.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 08.07.2024 tarihli ve E.2023/3480, K.2024/5650 sayılı kararıyla, davayı reddeden İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi kararını oy birliğiyle onamıştır. Böylece reklam talebinin sözleşmede tanınan ret yetkisine dayanılarak geri çevrilmesinin ve sonradan kaldırılan birkaç rakip ilanının, bu dosyada haksız rekabet sorumluluğu doğurmadığı yönündeki değerlendirme kesinleşmiştir.
💻 Platformun talebi: tespit, men ve kâr kaybı
Davacı şirket, kendi internet sitesi ve mobil uygulamaları üzerinden başta bitcoin olmak üzere çok sayıda kripto paranın alım satımına aracılık eden ve bu hizmetten komisyon geliri elde eden bir platformdur. Dava dilekçesine göre müşteri çevresinin tamamı internet ortamındadır; fiziki bir satış kanalı yoktur. Bu nedenle arama motoru reklamları, şirket açısından müşteriye ulaşmanın başlıca yolu olarak sunulmuştur.
Platformun anlatımı şu noktalarda toplanmıştır:
- Reklam verebilmek için davalılardan biriyle internet ortamında bir sözleşme kurulmuş, ancak reklam talepleri her seferinde politikaya aykırılık gerekçesiyle reddedilmiştir.
- Arama motorunun “Mali Ürünler ve Hizmetler” başlıklı reklam politikası, kripto para ve borsalarına yalnız sınırlı bir reklam izni vermekte; borsalar için ABD ve Japonya dışında izin tanımamaktadır.
- Buna karşın aynı iş kolundaki rakip firmaların aynı içerikteki reklamları yayımlanmıştır; bu ayrımcı tutum haksız rekabet yaratmıştır.
- Arama motoru Türkiye’de hâkim durumdadır ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun m.6 ihlal edilmiştir.
Talepler de buna göre kurulmuştur: haksız rekabetin tespiti, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere şimdilik 1.000,00 TL yoksun kalınan kârın ticari temerrüt faiziyle tahsili, haksız rekabetin men’i ile platformun reklamlarının yayımlanması; bu kabul görmezse sektördeki hiçbir firmanın reklamının yayımlanmaması yönünde tedbir.
🛡️ Arama motoru tarafının savunması
Davalılar iki ayrı şirketti ve savunmaları da farklı eksenlerde ilerledi. Reklam sözleşmesinin tarafı olan yabancı şirket, reklam verme programı şartlarının kripto para birimleri için reklam yapılmasına izin verilmeyen bir ülkeden gelen talebi reddetme hakkı tanıdığını, ret gerekçesinin davacının sitesindeki “kripto para birimleri ile ilgili ticari faaliyetler” olduğunu ve davacıya rakiplerine kıyasla bir ayrımcılık yapılmadığını savundu.
Türkiye’deki reklamcılık şirketi ise kendisinin sözleşmenin tarafı olmadığını, yabancı şirketin şubesi, acentesi ya da temsilcisi sıfatı taşımadığını ileri sürerek husumet itirazında bulundu.
🔍 İlk derece: filtreden kaçan ilanlar
İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi (2020/608 E., 2022/780 K.) bilirkişi incelemesine dayanarak şu tespitleri yaptı:
- Davalı, davacının rakiplerine ait bir kısım reklamları yayımlamış, ancak daha sonra kaldırmıştır; bilirkişi incelemesi yapıldığı sırada bu reklamlar devam etmemektedir.
- Kullanılan otomatik sistem nedeniyle bazı reklamlar filtreden kaçmış, sonradan yayından çekilmiştir.
- Reklam verme programı şartlarının 1. maddesine göre sağlayıcı ve ortakları, reklamları herhangi bir sebeple veya sebepsiz olarak reddetme ve kaldırma hakkına sahiptir; davacı bu şartları kabul ederek sözleşmeyi kurmuştur.
- Sözleşme Türkiye’deki reklamcılık şirketiyle imzalanmamıştır; bu şirket ayrı tüzel kişiliğe sahiptir.
Mahkeme, Türkiye’deki şirket yönünden davayı pasif husumet yokluğundan, sözleşmenin tarafı olan yabancı şirket yönünden ise esastan reddetti.
⚖️ İstinaf: TTK m.55 kapsamı ve dürüstlük kuralı
Platform istinaf dilekçesinde, tespit talebi hakkında ayrıca hüküm kurulmadığını, bilirkişi raporunda sayfalarca rakip reklam görselinin bulunduğunu, haksız rekabet fiilinin sonradan sona erdirilmesinin bir hukuka uygunluk nedeni olmadığını ve “kaldırdık” beyanının ikrar niteliği taşıdığını ileri sürdü. Davacıya göre uyuşmazlık, “reklamlarımız neden yayımlanmıyor” sorusu değil, “bizim reklamlarımız yayımlanmazken rakiplerin reklamları neden yayımlanıyor” sorusuydu.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi (2023/148 E., 2023/191 K.) bu itirazları yerinde görmedi. Dairenin gerekçesi şöyle özetlenebilir:
- Reklam programı şartları, kripto para birimleri için reklama izin verilmeyen bir ülkeden gelen talebi reddetme hakkı tanımaktadır; bu konuda reklam izni yalnız Japonya ve ABD için öngörülmüştür.
- Ret, davacının sitesinde kripto para birimleriyle ilgili ticari faaliyet yürütülmesinden kaynaklanmıştır.
- Davalının eylemi 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.55‘te sayılan hâllerden birini kapsamamaktadır.
- Rakip firmalara ait bazı reklamların daha önce yayımlanıp kaldırıldığı tespiti karşısında, davalının rakipler lehine haksız rekabet yaratacak boyutta dürüstlük kuralına aykırı davrandığından söz edilemez.
- Diğer davalı sözleşmenin tarafı değildir.
Bu gerekçelerle istinaf başvurusu esastan reddedildi.
🏛️ Yargıtay: onama
Davacının temyizi üzerine Yargıtay önce duruşma talebini ele aldı: Dava, HMK m.369/2 uyarınca miktar veya değer söz konusu olmaksızın duruşmalı incelenmesi gereken işlerden olmadığından duruşma isteği reddedildi. Daire, uyuşmazlığı haksız rekabetin tespit ve men’i ile maddi tazminat istemi olarak nitelendirdi ve ilgili hukuk olarak HMK m.369/1, 370, 371 ile TTK m.55’i gösterdi.
Değerlendirme bölümünde, bölge adliye mahkemesi kararının tarafların iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uygulanması gereken hukuk kurallarına, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına ve ispat kurallarına göre usul ve kanuna uygun olduğu; temyiz nedenlerinin bozmayı gerektirmediği belirtildi. Karar 08.07.2024 tarihinde oy birliğiyle ONANDI.
🧩 Haksız rekabet mi, sözleşme özgürlüğü mü?
TTK m.54/2’ye göre rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı ya da dürüstlük kuralına diğer şekillerde aykırı davranışlar ve ticari uygulamalar haksız ve hukuka aykırıdır. Haksız rekabet hükümlerinin amacı da aynı maddenin ilk fıkrasında “bütün katılanların menfaatine, dürüst ve bozulmamış rekabetin sağlanması” olarak tanımlanır. Platformun iddiası bu genel hükme dayanıyordu: Reklam hizmeti veren taraf, rakiplerden birine kapıyı kapatırken diğerlerine açarsa rekabet bozulur.
Derece mahkemelerinin ve onları onaylayan Yargıtay’ın bakışı ise üç unsura dayandı:
- Sözleşmesel ret yetkisi: Reklam programı şartları, sağlayıcıya talebi gerekçe göstermeden dahi reddetme yetkisi veriyordu ve davacı bu şartları kabul etmişti.
- Ret gerekçesinin genelliği: Reddin nedeni davacıya özgü değil, Türkiye’den gelen kripto borsası reklamlarına ilişkin genel politikaydı.
- Rakip ilanlarının niteliği: Rakiplerin ilanları sistematik bir ayrıcalık olarak değil, otomatik filtreden kaçıp sonradan kaldırılan yayınlar olarak değerlendirildi.
Davacının hâkim durumun kötüye kullanılmasına ilişkin iddiası da dikkat çekicidir. 4054 sayılı Kanun m.6, eşit durumdaki alıcılara farklı şartlar ileri sürülerek ayrımcılık yapılmasını kötüye kullanma hâlleri arasında sayar. Ancak Yargıtay kararında ilgili hukuk olarak yalnız TTK m.55 ile HMK hükümleri gösterilmiş; Rekabet Kanunu yönünden ayrı bir değerlendirme yer almamıştır. Bu nedenle karar, hâkim durum tartışmasından çok, TTK kapsamındaki haksız rekabet iddiası ve sözleşme şartları üzerinden okunmalıdır.
Kripto varlık platformlarının taraf olduğu ticari uyuşmazlıklarda haksız rekabet iddiası sitede başka kararlarda da tartışılmıştır. Bir spor kulübü ile platform arasındaki token sözleşmesinin feshinde haksız rekabet iddiası için fan token sözleşmesi kararına; reklamda dürüstlük kuralının sınırları için karşılaştırmalı reklamda abartı kararına bakılabilir.
📌 2024 sonrası kripto mevzuatı açısından
Kararın tarihi, kripto varlık hukukunda önemli bir eşiğe denk gelir. 26.06.2024 tarihli 7518 sayılı Kanun ile 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.3’e kripto varlık, cüzdan, kripto varlık hizmet sağlayıcı ve platform tanımları eklenmiştir. Bu tanımlara göre platform; kripto varlık alım satım, ilk satış ya da dağıtım, takas, transfer, bunların gerektirdiği saklama ve belirlenebilecek diğer işlemlerin bir veya daha fazlasının gerçekleştirildiği kuruluşlardır.
Davaya konu reklam talepleri ve ret işlemleri bu düzenlemeden önceki döneme aittir; Yargıtay kararında yeni tanımlara ya da platformların izin rejimine değinilmemiştir. Uyuşmazlık tümüyle taraflar arasındaki reklam sözleşmesi ve TTK’daki haksız rekabet hükümleri çerçevesinde çözülmüştür. Yeni tanımların reklam politikalarına ilişkin uyuşmazlıklara etkisi hakkında bu karar bir sonuç içermez.
💬 Merak edilenler
Arama motoru bir kripto platformunun reklamını reddettiğinde bu tek başına haksız rekabet sayıldı mı?
Rakiplerin reklamlarının bir süre yayımlanmış olması sonucu değiştirdi mi?
Türkiye'deki reklamcılık şirketine karşı açılan dava neden reddedildi?
Yargıtay hâkim durumun kötüye kullanılması iddiasını ayrıca inceledi mi?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgilerine iletişim sayfasından ulaşılabilir; kripto varlık ve sermaye piyasası uyuşmazlıklarına ilişkin diğer karar değerlendirmeleri Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan onama kararından derlenmiştir. Kaynakta yer alan gerçek kişi bilgileri yazıya ve PDF’e alınmamıştır. Karar, 7518 sayılı Kanun öncesindeki reklam taleplerine ve taraflar arasındaki somut reklam programı şartlarına dayanır. Benzer görünen bir uyuşmazlıkta sonuç; sözleşme hükümlerine, reklam politikasının uygulanış biçimine, rakiplere yönelik uygulamanın süresi ve kapsamına ve sunulan delillere göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
