Payurus dosyası yenilendi: lisans durumu, kullanan siteler ve para çekme şikâyetleriPayurus dosyası yenilendiDosyayı oku →
Okuyucularımızın sorularını Av. Veli Savun yanıtlıyorSorularınızı Av. Veli Savun yanıtlıyorSoru sorun →
Ceza HukukuEmsal Kararlar

Tescilsiz Kültür Varlığına Zarar – Yargıtay 12. CD 2026/6941

Bir apartmanın temel kazısı sürerken kepçenin kovası toprağın altında taş bir bloğa çarpar. Kısa süre sonra bunun sıradan bir kaya değil, antik döneme ait bir oda mezarı olduğu anlaşılır. Şantiyede herkesin aklındaki soru aynıdır: Bildirilirse inşaat durur mu? Bu dosyada verilen cevap, açıklığın üzerine strafor doldurulması ve artan temel betonunun mezarın üstüne dökülmesi olmuştur. Olay ihbarla ortaya çıkmış, müze görevlileri alanı incelemiş ve yapı sonradan anıtsal yapı olarak tescil edilmiştir. Ceza yargılamasının konusu ise iki ayrı suçtur: kültür varlığını haber vermeme ve tescilli taşınmaz kültür varlığına kasten zarar verme. Yargıtay, ikincisi bakımından belirleyici ölçütün tescilin suç tarihinde mevcut olup olmadığı olduğunu kabul eden bölge adliye mahkemesi kararını onadı.

Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 02.07.2026 tarihli ve E.2026/1937, K.2026/6941 sayılı kararıyla, sanıklar hakkında verilen beraat kararlarına yönelik temyiz istemini esastan reddetmiş ve hükmü oy birliğiyle onamıştır.

Kısa özet: İnşaat kazısında ortaya çıkan oda mezarı bildirilmemiş, üzeri betonla kapatılmıştır. İlk derece mahkemesi sanıkları hem 2863 sayılı Kanun m.67/1 (haber verme yükümlülüğüne aykırılık) hem de m.65/1 (tescilli taşınmaz kültür varlığına kasten zarar) uyarınca mahkûm etti. Bölge adliye mahkemesi kararı kaldırdı: Mezar suç tarihinde tescilli olmadığından m.65/1’deki zarar suçunun unsurları oluşmamış; talimatla çalışan işçiler ve olay yerinde bulunmayan sanıklar bakımından haber vermeme suçunun manevi unsuru ve yeterli delil bulunmamıştır. Yargıtay beraat hükmünü onadı.

🏗️ Şantiyede ortaya çıkan oda mezarı

Kararda aktarılan olgulara göre sanıklardan ikisi, yapımı süren bir inşaatın müteahhitleridir. Temel kazısını bir hafriyat firması, inşaat işlerini ise bir taşeron yürütmektedir. Hafriyat sırasında temel duvarında bir taş blok görünmüş, kepçeyi kullanan kişi taşı örtmek için üzerine toprak atmıştır. Temyiz dışı kalan taşeron, hazırlık aşamasındaki beyanında durumu hemen firma sahiplerine bildirdiklerini, ancak “inşaat durur diye” kimseye haber vermediklerini anlatmıştır. Aynı beyana göre temel betonu atıldıktan sonra artan betonun mezarın üzerine dökülmesi talimatını kendisi vermiş, önce iç kısma strafor doldurulmuş, ardından beton dökülmüştür; mezar odasına giren olmamıştır.

Kolluk, müze ya da kolluğa haber verilmediği yönündeki ihbar üzerine müze görevlileriyle birlikte alana gitmiştir. Üzeri betonla kaplanmış alandaki bir açıklıktan bakıldığında içeride bir oda mezarı bulunduğu görülmüştür. Yer, olaydan sonra ilgili Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 21.12.2016 tarihli ve 4961 sayılı kararıyla anıtsal yapı olarak tescil edilmiştir. Bu tarih, ilerleyen aşamalarda uyuşmazlığın çözümünü belirleyen ayrıntı olacaktır.

⚖️ İki ayrı suç: bildirmemek ve zarar vermek

2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu, bu tür bir buluntu karşısında iki farklı yükümlülük ve iki farklı yaptırım öngörür:

  • Haber verme zorunluluğu (m.4): Taşınır ve taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarını bulanlar, malik oldukları veya kullandıkları arazide kültür varlığı bulunduğunu bilenler, bunu en geç üç gün içinde en yakın müze müdürlüğüne veya köyde muhtara, diğer yerlerde mülki idare amirine bildirmekle yükümlüdür.
  • Bildirim yükümlülüğüne aykırılık (m.67/1): Bu yükümlülüğe mazereti olmaksızın ve bilerek aykırı hareket eden kişi altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
  • Tescilli varlığa kasten zarar (m.65/1, 6498 sayılı Kanunla değişik): Tescil edilen sit alanları, korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile korunma alanlarının bu Kanuna göre tebliğ veya ilan edilmiş olmasına rağmen yıkılmasına, bozulmasına, tahribine, yok olmasına veya her ne suretle olursa olsun zarar görmesine kasten sebebiyet verenler iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.

İlk suç bir bildirim yükümlülüğünün ihlalini, ikincisi ise korunan bir değere fiilen zarar verilmesini cezalandırır. Bu dosyada iki suç birlikte yargılanmış, ancak her biri farklı gerekçeyle sonuçlanmıştır.

📂 İlk derece, istinaf ve temyiz aşamaları

  • İlk derece mahkemesi: Bir kısım sanık haber verme yükümlülüğüne aykırılıktan 2863 s.K. m.67/1 ve TCK m.62 uyarınca 5 ay hapis cezasına çarptırılmış, bu sanıklar hakkında CMK m.231/5 uyarınca hükmün açıklanması geri bırakılmıştır. İki sanık hakkında aynı suçtan 3.000,00 TL adli para cezasına hükmedilmiştir. Tüm sanıklar ayrıca tescilli taşınmaz kültür varlığına kasten zarar vermekten m.65/1 uyarınca 1 yıl 8 ay hapis ve 80,00 TL adli para cezası almıştır.
  • Bölge adliye mahkemesi: Katılan vekili ile sanık müdafilerinin istinaf başvurularını kabul etmiş, ilk derece hükmünü kaldırarak tüm sanıkları her iki suçtan beraat ettirmiştir (CMK m.223/2-a ve 223/2-e).
  • Temyiz: Katılan vekili eksik incelemeyle beraat kararı verildiğini ileri sürmüş, bir sanığın müdafii ise yalnızca vekâlet ücretine itiraz etmiştir. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tebliğnamesi onama yönündedir.
  • Yargıtay 12. Ceza Dairesi: İşlemlerin usule uygun yapıldığını, yüklenen suçun unsurlarının oluşmadığının ve sanıklar tarafından işlendiğinin sabit olmadığının dosya içeriğine uygun olarak kabul edildiğini belirterek, CMK m.302/1 uyarınca temyiz istemini esastan reddetmiş ve hükmü onamıştır.
📎 Kararın tam metni: Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 02.07.2026 tarihli, E.2026/1937, K.2026/6941 sayılı kararı PDF olarak buradan okunabilir.

🏛️ Tescil şartı neden belirleyici?

Kararın en öğretici kısmı, bölge adliye mahkemesinin zarar suçuna ilişkin gerekçesidir. Dosyadaki bilirkişi raporuna göre müdahalenin gerçekleştiği parselde suç tarihi itibarıyla herhangi bir tescil kaydı yoktur; anıt mezar, ancak tespit edildikten sonra koruma bölge kurulu kararıyla korunması gerekli kültür varlığı olarak tescil edilmiştir.

Bölge adliye mahkemesi m.65/1’in lafzından hareket etmiştir. Hüküm, “tescil edilen” ve “bu Kanuna göre tebliğ veya ilan edilmiş” taşınmaz kültür varlıklarından söz eder. Dolayısıyla zarar suçunun oluşması için, zarar verilen varlığın fiil tarihinde tescilli olması aranır. Mahkeme, oda mezarın tescil edilmemiş olsa bile 2863 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında korunması gerekli kültür varlığı niteliği taşıdığını açıkça kabul etmiş, ancak bu niteliğin tek başına m.65/1’deki suçu oluşturmaya yetmediğini belirtmiştir. Gerekçede aynı yönde verilmiş bir başka karar olarak Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 20.02.2025 tarihli, E.2022/4307, K.2025/1835 sayılı kararına atıf yapılmıştır.

Bu yaklaşım ceza hukukunun temel ilkelerinden biri olan kanunilikle uyumludur: Suçun maddi unsurları kanunda nasıl tanımlanmışsa o şekilde uygulanır; “korunmaya değer olma” ile “tescil edilmiş olma” aynı şey değildir. Yargıtay da bu değerlendirmede hukuka aykırılık görmemiştir.

Ceza dosyalarında suçun unsurlarının dar ve lafza bağlı yorumlandığı başka bir örnek için BAM’ın duruşmasız beraat yetkisi yazısına bakılabilir.

👷 Talimatla çalışan işçinin sorumluluğu

Haber verme yükümlülüğüne aykırılık suçu bakımından bölge adliye mahkemesinin gerekçesi farklıdır. Sanıklar suçlamayı kabul etmemiştir. Bir sanık, hakkındaki mahkûmiyet kararı kesinleşen taşeronun yanında işçi olarak çalıştığını, kendilerine taşeron tarafından emir ve talimat verildiğini, işçi oldukları için bir iradelerinin bulunmadığını savunmuştur. Bazı sanıklar olay yerinde hiç bulunmadıklarını, bir sanık ise işi nedeniyle beton dökülen yeri göremeyeceğini ileri sürmüştür.

Mahkeme bu savunmaları dosya kapsamıyla birlikte değerlendirerek şu sonuçlara varmıştır:

  • Talimat altında çalışan işçinin, müdahalede bulunulan taşınmazla ilgili gerekli izinlerin alınıp alınmadığını araştırma ve denetleme yükümlülüğü yoktur; bu sanık bakımından suçun manevi unsuru oluşmamıştır.
  • Diğer sanıkların atılı suçu işlediklerine veya suçu işleyenlerin eylemlerine katkıda bulunduklarına dair mahkûmiyete yeterli delil bulunmamaktadır.

M.67/1’deki suç, failin bildirim yükümlülüğüne “mazereti olmaksızın ve bilerek” aykırı davranmasını arar. Bu nedenle buluntunun varlığından haberdar olmayan ya da olay yerinde bulunmayan kişiler yönünden suçun oluşup oluşmadığı, somut delillerle ayrıca kurulmak zorundadır. Kararın ilgili kısmı, inşaat sahasında birlikte çalışan herkesin aynı sorumluluğu taşımadığını göstermektedir.

🔎 Kararın uygulamaya yansıması

Karar, kültür varlıklarına yönelik suçlarda üç noktayı belirginleştirmektedir:

  • Tescil tarihi kritik önemdedir: M.65/1’deki zarar suçu, suç tarihinde tescilli ve tebliğ ya da ilan edilmiş bir varlığı gerektirir. Sonradan yapılan tescil, geçmişteki müdahaleyi bu hükmün kapsamına sokmaz.
  • Tescilsiz olmak korumasız olmak demek değildir: Mahkeme, mezarın m.6 kapsamında korunması gerekli kültür varlığı olduğunu kabul etmiştir. Bildirim yükümlülüğü (m.4) tescile bağlı değildir; nitekim aynı olayda taşeron hakkındaki mahkûmiyet kesinleşmiştir.
  • Kişisel sorumluluk ayrı ayrı kurulur: Haber vermeme suçunda her sanığın buluntudan haberdar olup olmadığı, olay yerindeki konumu ve talimat ilişkisi tek tek değerlendirilir.

Kararın onama kararı olduğunu ve Yargıtay’ın kendi gerekçesini kısa tuttuğunu da belirtmek gerekir. Ayrıntılı gerekçe bölge adliye mahkemesine aittir; Yargıtay bu gerekçeyi temyiz sebepleriyle sınırlı inceleme sonucunda hukuka uygun bulmuştur.

❓ Sık sorulan sorular

İnşaatta bulunan tarihi eser ne kadar sürede bildirilmelidir?

2863 sayılı Kanun’un 4. maddesine göre kültür ve tabiat varlığını bulanlar ya da arazisinde böyle bir varlık bulunduğunu bilenler, bunu en geç üç gün içinde en yakın müze müdürlüğüne, köyde muhtara veya diğer yerlerde mülki idare amirine bildirmekle yükümlüdür. Mazeretsiz ve bilerek bildirimde bulunmamak m.67/1 uyarınca altı aydan üç yıla kadar hapis cezası gerektirir.

Tescil edilmemiş bir kültür varlığına zarar vermek hiç suç değil midir?

Bu karara göre 6498 sayılı Kanunla değişik m.65/1’deki “tescilli taşınmaz kültür varlığına kasten zarar verme” suçu, varlık suç tarihinde tescilli değilse oluşmaz. Ancak karar yalnızca bu hükmü değerlendirmiştir; bildirim yükümlülüğüne aykırılık gibi başka suç tipleri ayrıca incelenir ve somut olayın özelliklerine göre sonuç değişebilir.

Sonradan yapılan tescil kararı geçmişteki eylemi etkiler mi?

Bu dosyada oda mezar, olaydan sonra 21.12.2016 tarihli koruma bölge kurulu kararıyla anıtsal yapı olarak tescil edilmiştir. Bölge adliye mahkemesi ve Yargıtay, zarar suçunun unsurlarını suç tarihindeki duruma göre değerlendirmiş; sonraki tescilin m.65/1 bakımından geriye etkili sonuç doğurmadığını kabul etmiştir.

Şantiyede talimatla çalışan işçi de cezalandırılır mı?

Karardaki değerlendirmeye göre talimat altında çalışan işçinin, taşınmazla ilgili izinlerin alınıp alınmadığını araştırma ve denetleme yükümlülüğü bulunmamaktadır; bu nedenle somut olayda işçi sanık yönünden suçun manevi unsuru oluşmamıştır. Her dosyada failin bilgisi ve rolü ayrıca değerlendirilir.

Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında, ceza hukukuna ilişkin diğer güncel kararlar ise Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 12. Ceza Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan onama kararından derlenmiştir. Karar metninde sanıkların, firmaların ve koruma bölge kurulunun adları anonimleştirilmiştir. Kararın ayrıntılı gerekçesi bölge adliye mahkemesine aittir ve Yargıtay bu gerekçeyi temyiz sebepleriyle sınırlı olarak denetlemiştir. Benzer görünen bir dosyada sonuç; tescil ve ilan tarihlerine, sanığın buluntudan haberdar olup olmadığına ve delil durumuna göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.

Bulunduğunuz il için: İl il ceza avukatı sayfaları

Avukat Veli Savun

İstanbul Barosu'na kayıtlı avukat (sicil no 75235) ve arabulucu (sicil no 50392). Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2013 mezunu. Savun Hukuk & Danışmanlık'ın kurucu avukatı. Çalışma alanları: forex ve kripto para dolandırıcılığından doğan ceza ve alacak davaları, bilişim, icra ve aile hukuku.

İlgili Makaleler

Av. Veli Savun

Soru & Cevap · İstanbul Barosu 75235

Bu konuda sorunuz mu var?

Sorunuzu yazın, Av. Veli Savun bu sayfada yanıtlasın. Adınızı yazmanız gerekmez.

Örnek sorular — birine dokunun, kendi durumunuza göre düzenleyin:

Kişisel verileriniz hakkında

Savun Hukuk & Danışmanlık, soru ve yorumunuzu sitede yayımlamak ve yanıtlamak; "beni arasın" seçeneğini işaretlerseniz telefon numaranızı yalnız sizi aramak için işler (6698 s. KVKK m.5/2-c ve f). Rumuzunuz ve metniniz yayımlanır; telefonunuz, IP adresiniz ve metnin temizlenmeden önceki hali yayımlanmaz. Telefon kaydı talebiniz sonuçlandıktan sonra en geç 12 ay içinde silinir. Haklarınız (m.11) için büromuza başvurabilirsiniz.

Yanıtlar genel bilgilendirme niteliğindedir; avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz ve somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez. Tüm soru ve cevaplar →

Başa dön tuşu
WhatsApp'tan yazın
🌐 English — international victims of online investment fraud