Kaza Tazminatının Kısmi Temliki – Yargıtay 4. HD 2026/6137

Trafik kazası davaları çoğu zaman yıllarca sürer. Bu süre içinde yaralanan kişi, ileride tahsil edeceği tazminatın bir kısmını, örneğin bir borcunu kapatmak ya da hukuki masraflarını karşılamak için noterde başka birine devredebilir. Peki dava sonunda mahkeme, devredilmiş olan bu kısım için de davacı lehine hüküm kurabilir mi? Sigorta şirketi aynı paranın iki kez istenebileceği endişesiyle “temlik edilen kısım düşülsün” dediğinde mahkemenin ne yapması gerekir? Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, bir trafik kazası tazminat davasında, derece mahkemelerinin üzerinden geçtiği bu savunmayı esaslı bulmuş ve kararı bozmuştur.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 20.05.2026 tarihli ve E.2023/5729, K.2026/6137 sayılı kararıyla, bölge adliye mahkemesi kararını ortadan kaldırmış ve ilk derece mahkemesi kararını, temlik edilen kısım yönünden aktif husumet değerlendirmesi yapılmadığı gerekçesiyle oy birliğiyle bozmuştur.
🚗 Kaza ve tazminat talepleri
Davacı, 07.08.2014 tarihinde sürücüsü olduğu aracın, zorunlu mali sorumluluk sigortası davalı sigorta şirketince yapılmış başka bir araçla çarpışması sonucu yaralanmıştır. Dava dilekçesine göre davacının dalağı alınmış, tuğla yükleme işinde çalışan davacı artık ağır işlerde çalışamaz hâle gelmiştir. Davacı; sigorta şirketi, aracın maliki ve sürücüsüne karşı açtığı davada sürekli ve geçici iş göremezlik tazminatı, geçici bakıcı gideri, hastane masrafları ve araç çekim bedeli ile 20.000,00 TL manevi tazminat talep etmiştir. Maddi talepler başlangıçta 1,00’er TL olarak gösterilmiş, 10.11.2021 tarihli dilekçeyle toplam maddi tazminat 261.542,15 TL’ye ıslah edilmiştir.
Davalılardan biri yetkiye itiraz ederek kusur oranının belirlenmesini istemiş ve manevi tazminatı fahiş bulmuştur. Sigorta şirketi ise araç hasar bedelinin ödendiğini, 3.172,00 TL’lik araç çekim bedeline ilişkin fatura sunulmadığını, maluliyetin Adli Tıp Kurumunca belirlenmesi gerektiğini ve temerrüde düşürülmediğini savunmuştur.
📂 İlk derece ve istinaf hükümleri
- Kusur ve maluliyet: Adli Tıp Kurumu raporuna göre davacı kaza nedeniyle %25,2 oranında malul kalmış, bakıcı ihtiyacı bulunmamıştır. Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesinin raporuna göre davalı sürücü kazada %100 kusurludur.
- Hesap: Hesap raporunda 253.303,49 TL sürekli iş göremezlik, 4.562,58 TL geçici iş göremezlik tazminatı ve 3.712,08 TL hastane masrafı belirlenmiştir.
- İlk derece kararı: Boyabat Asliye Hukuk Mahkemesi, iş göremezlik tazminatı yönünden ıslah dikkate alınarak 257.830,07 TL’ye hükmetmiştir. Faiz, malik ve sürücü yönünden kaza tarihinden, sigorta şirketi yönünden 24.10.2014 tarihinden işletilmiş; sigorta şirketinin sorumluluğu poliçe limitiyle sınırlı tutulmuştur. Hastane masrafları Sosyal Güvenlik Kurumunca karşılandığından bu talep reddedilmiş, 20.000,00 TL manevi tazminat malik ve sürücüden tahsile hükmedilmiştir.
- İstinaf: Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi, sigorta şirketinin istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Gerekçelerden biri, davacının dosya alacağını temlik etmesinin davalının sorumluluğunu sona erdirmeyeceği ve bu nedenle istinaf sebebi yapılamayacağıdır.
Sigorta şirketi temyiz dilekçesinde başka itirazlarının yanında temliknamenin dikkate alınmadığını ileri sürmüştür.
✅ Yargıtay’ın yerinde görmediği itirazlar
Daire, bozma gerekçesine geçmeden önce sigorta şirketinin diğer temyiz itirazlarını reddetmiştir. Buna göre:
- Maluliyet raporu, kaza tarihinde geçerli yönetmelik hükümleri kullanılarak alınmıştır; rapora yönelik itiraz yerinde değildir.
- Müterafik kusur indirimi için dosyada delil yoktur. Bölge adliye mahkemesi de kaza tespit tutanağında sürücülerin emniyet kemeri takıp takmadığının belirlenemediğini, ispat yükünün bunu iddia eden tarafta olduğunu vurgulamıştı.
Dolayısıyla kararın bozma kapsamı dardır; tazminatın esasına ilişkin kusur, maluliyet ve müterafik kusur değerlendirmeleri Yargıtay denetiminden geçmiştir. Trafik tazminatında ıslahla artırılan kısım için faiz başlangıcına ilişkin farklı bir mesele için ıslahla artan tazminatta faiz yazısına bakılabilir.
🔄 Alacağın temliki: kim alacaklıdır?
Kararın merkezinde alacağın temliki kurumu vardır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 183. maddesi, kanun, sözleşme veya işin niteliği engel olmadıkça alacaklının borçlunun rızasını aramaksızın alacağını üçüncü kişiye devredebileceğini; 184. maddesi ise devrin yazılı şekilde yapılması gerektiğini düzenler. Daire, temlikin hukuki niteliğini şu şekilde özetlemiştir:
- Temlik bir tasarruf işlemidir; işlemle birlikte alacak üçüncü kişiye geçer ve bu kişi borçlu karşısında alacaklı sıfatını kazanır.
- Temlik alacağın tamamı için de bir kısmı için de yapılabilir.
- Tam temlikte alacağın aslı ve fer’ileri temlik alana geçer; eski alacaklı borç ilişkisinde taraf olmaktan çıkar.
- Temlik alan, temliki ve alacağın varlığını ispat ederek borçludan talepte bulunur; alacağa bağlı rüçhan haklarını da kazanır.
- Temlik konusu alacak bakımından dava ve takip hakkı da temlik alana geçer. Borç değişmez, yalnızca onu talep edecek kişi değişir.
Bu ilkeler, bölge adliye mahkemesinin “temlik davalının sorumluluğunu sona erdirmez” şeklindeki yaklaşımının neden eksik kaldığını açıklar. Gerçekten de temlik, sigorta şirketinin borcunu ortadan kaldırmaz; ancak borcun kime ödeneceğini değiştirir. Mesele sorumluluğun varlığı değil, devredilen kısım için davacının hâlâ alacaklı olup olmadığıdır.
⚖️ Kısmi temlik ve aktif husumet
Davalı sigorta şirketi, yargılamanın çeşitli aşamalarında, davacının noterde düzenlenen 09.05.2018 tarihli alacağın temliki sözleşmesiyle dava konusu alacağın 15.000,00 TL’lik kısmını dava dışı bir kişiye temlik ettiğini ve bu kısmın tazminattan düşülmesi gerektiğini savunmuştur. Daire, bu savunmanın incelenmeden karar verilmesini “eksik inceleme” olarak nitelendirmiştir.
Daireye göre kısmi temlikte, temlik edilen miktarın alacaklısının yerine yeni bir alacaklının geçeceği kuşkusuzdur. Bu kısım için hem davacı lehine hüküm kurulur hem de temlik alan aynı tutarı ayrıca isterse, sigorta şirketi aynı borcu iki kez ödemek zorunda kalabilir. Kararda bu nedenle üç amaç birlikte anılmıştır: mükerrer ödemenin önlenmesi, sebepsiz zenginleşmenin önlenmesi ve gerçek zararın tespiti.
Bozma sonrasında ilk derece mahkemesinin yapacağı iş, temlik konusu 15.000,00 TL yönünden davacının aktif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığını değerlendirmek ve sonucuna göre karar vermektir. Daire, temlik sözleşmesinin ne zaman yapıldığını da özellikle gözetilmesi gereken bir olgu olarak belirtmiştir.
🆕 Sonradan getirilen temlik yasağı
Kararın dikkat çekici bir cümlesi, temlik sözleşmesinin “sigorta alacağını temlik yasağını getiren yasal düzenlemenin yapıldığı tarihten önce” yapıldığının gözetilmesi gerektiğidir. Karar metni bu yasal düzenlemeyi kanun ve madde numarasıyla anmamaktadır. Ancak ifadeden anlaşılan, sigorta alacaklarının temlikine ilişkin sonradan bir yasak getirildiği ve 2018 tarihli bu temlikin söz konusu yasaktan önce yapıldığıdır.
Bu ayrımın pratik önemi şudur: Temlik, yasak yürürlüğe girmeden önce yapılmışsa geçerliliği o tarihteki hukuka göre değerlendirilir ve devredilen kısım için alacaklı sıfatı temlik alana geçmiş olabilir. Yasaktan sonra yapılan temliklerde ise değerlendirme farklı olabilir. Daire, bu noktada kesin bir sonuç ilan etmemiş; yalnızca mahkemenin tarih bakımından bu ayrımı gözeterek aktif husumet değerlendirmesi yapmasını istemiştir.
Alacak temlikinin icra ve dava süreçlerine etkisine ilişkin başka bir örnek için temlik alanın ilamlı takibi yazısı incelenebilir.
❓ Sık sorulan sorular
Trafik kazası tazminatının bir kısmı başkasına devredilebilir mi?
Temlik edilen kısım için asıl zarar gören dava açmaya devam edebilir mi?
Temlik, sigorta şirketinin sorumluluğunu ortadan kaldırır mı?
Bozma kararı tazminatın tamamını etkiler mi?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında, trafik kazası ve tazminat hukukuna ilişkin diğer kararlar ise Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan bozma kararından derlenmiştir. Karar metninde tarafların, sigorta şirketinin ve temlik alan kişinin adları anonimleştirilmiştir. Tutarlar karar metninde yer aldığı şekliyle aktarılmıştır; bozma sonrası yapılacak inceleme ile hükmedilecek miktar değişebilir. Benzer görünen bir dosyada sonuç; temlik sözleşmesinin tarihine ve kapsamına, o tarihte yürürlükte olan mevzuata ve mahkemenin değerlendirmesine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
Bulunduğunuz il için: İl il trafik kazası avukatı sayfaları




