2/B Satışında Tapu İptali Şartı – Yargıtay HGK 2026/528

Orman sınırları dışına çıkarılan 2/B arazilerinde tapu kütüğünün beyanlar hanesine yazılan tek bir satır, yıllar sonra kimin malik olacağını belirleyebilir. Kullanıcı şerhi mülkiyet vermez; ama Hazine bu araziyi 6292 sayılı Kanun uyarınca satarken alıcıyı büyük ölçüde o şerhe bakarak belirler. Şerhin yanlış kişi adına yazıldığını ileri sürerek dava açan kullanıcının davası sürerken taşınmaz şerh sahibine satılırsa, hukuk mahkemesi bu satış sonucunda oluşan tapuyu “yolsuz tescil” sayarak doğrudan iptal edebilir mi? Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, Antalya’daki bir nar bahçesine ilişkin uzun soluklu bir davada bu soruya açık bir cevap verdi.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 23.09.2026 tarihli ve E.2025/485, K.2026/528 sayılı kararıyla, 6292 sayılı Kanun’a dayalı satış işlemi idarece geri alınmadıkça veya idari yargıda iptal edilmedikçe bu satışa dayanan tapu kaydının yolsuz tescil sayılamayacağını belirterek yerel mahkemenin direnme kararını oy birliğiyle bozmuştur.
- Nar bahçesi ve yanlış yazıldığı ileri sürülen şerh
- On dört yıla yayılan yargılama
- Hukuk Genel Kurulunun önündeki soru
- Şerhin hatası ile satışın geçerliliği aynı şey değil
- Yolsuz tescil neden kabul edilmedi?
- Davadan haberdar olmak satışı hükümsüz kılar mı?
- Karardan çıkan pratik sonuçlar
- Sık sorulan sorular
🌳 Nar bahçesi ve yanlış yazıldığı ileri sürülen şerh
Uyuşmazlık, 6831 sayılı Orman Kanunu’nun 2/B maddesi kapsamında orman sınırları dışına çıkarılarak Hazine adına tescil edilen bir taşınmazla ilgilidir. Bu tür yerlerde 3402 sayılı Kadastro Kanunu’na 5831 sayılı Kanun’un 8. maddesiyle eklenen Ek 4. madde uyarınca “kullanım kadastrosu” yapılır: Taşınmazın kimin fiilî kullanımında olduğu ve üzerinde kime ait muhdesat bulunduğu tespit edilip beyanlar hanesine yazılır.
Davacıya göre taşınmazın 17 dönümlük bölümünün zilyetliği, 16.11.2005 tarihinde önceki kullanıcıdan kendisine devredilmişti. Davacı bu bölümü imar-ihya ederek nar bahçesine dönüştürmüş, sulamayı kendi su kaynaklarından sağlamış ve üretimi sürdürmüştü. Ne var ki 2/B arazilerinin tespit ve düzenleme çalışması sırasında bu yerin kullanıcısı olarak davalı gösterilmişti. Davacı, 22.06.2012 tarihinde açtığı davada, davalı adına yapılan tespit ve düzenlemenin iptali ile kendi adına tespit yapılmasını istedi. Hazine ise görev ve husumet itirazlarıyla davanın reddini savundu.
⏳ On dört yıla yayılan yargılama
Dosyanın geçirdiği aşamalar, kullanım şerhi davalarında görev ve dava konusunun ne kadar kolay değişebildiğini gösteriyor:
- 24.12.2012 – Sulh hukuk mahkemesi: Kullanım kadastrosu tespitinin askıya çıkarıldığı ve süresinde itiraz edilmediği, zilyetlik şerhinin kişisel hak niteliğinde olduğu ve itirazın askı ilan süresinde kadastro mahkemesinde yapılması gerektiği gerekçesiyle dava reddedildi.
- 21.10.2015 – Yargıtay (kapatılan) 16. Hukuk Dairesi: Beyanlar hanesindeki kullanıcı şerhinin değiştirilmesi davasının çekişmesiz yargı işi olmadığını, görevli mahkemenin asliye hukuk mahkemesi olduğunu belirterek hükmü bozdu.
- 02.03.2017: Sulh hukuk mahkemesi görevsizlik kararı verdi ve dosya asliye hukuk mahkemesine gönderildi.
- 09.10.2018 – Antalya 9. Asliye Hukuk Mahkemesi: Tanık, mahalli bilirkişi beyanları ve nar ağaçlarının on-on iki yaşında olduğunu belirleyen bilirkişi raporuna dayanarak davayı kabul etti.
- 16.02.2023 – Yargıtay 8. Hukuk Dairesi: Taşınmazın yargılama sırasında, 25.09.2013 tarihinde 6292 sayılı Kanun uyarınca şerh sahibi davalıya satıldığını, şerhe yönelik davanın konusuz kaldığını belirterek bozdu.
- 22.04.2024 – Karar düzeltme: Daire, davacının davayı yargılama sırasında tapu iptali ve tescil davası olarak sürdürdüğünü gözden kaçırdığını kabul etti; önceki bozmayı kaldırdı, ancak bu kez satışın idari işlem niteliğinde olduğu gerekçesiyle hükmü yeniden bozdu.
- 03.09.2024 – Direnme: Yerel mahkeme, dava tarihindeki durumun esas alınması gerektiğini, yargılama sürerken yapılan satışta Hazinenin ve alıcının iyiniyetli kabul edilemeyeceğini belirterek önceki kararında direndi.
⚖️ Hukuk Genel Kurulunun önündeki soru
Kurul uyuşmazlığı şöyle tanımladı: Dava açıldığında taşınmaz Hazine adına kayıtlıyken ve davalının yalnızca kullanıcı şerhi varken, yargılama sırasında 6292 sayılı Kanun uyarınca yapılan satış ve tescil, davacının tapu iptali ve tescil davasını etkiler mi? Başka bir ifadeyle bu satışa dayanan tescil “yolsuz tescil” kabul edilerek iptal edilebilir mi?
Kurul önce davanın konusuz kaldığı görüşünü benimsemedi. Davacı başlangıçta tapu maliki olmadığı için şerhin düzeltilmesini istemiş, satış üzerine ise açıkça tapu iptali ve tescil talebinde bulunmuştu. Bu nedenle dava yalnızca şerhe ilişkin sayılıp satışla tamamen konusuz kaldığı söylenemezdi. Ancak davanın bu niteliği kazanması, davacıya idari satış işlemini adli yargıda hükümsüz hâle getirme imkânı vermiyordu.
🧾 Şerhin hatası ile satışın geçerliliği aynı şey değil
Kararın en öğretici cümlelerinden biri şudur: Kullanıcı şerhinin hatalı olup olmadığı ile bu şerhe dayanılarak gerçekleştirilen satış işleminin hukuken geçerli olup olmadığı farklı hususlardır.
Kurul bu ayrımı şu basamaklarla kurdu:
- Kullanıcı şerhi mülkiyet hakkı doğuran ayni bir hak değildir; ancak 6292 sayılı Kanun kapsamındaki doğrudan satışlarda hak sahibinin belirlenmesinde önemli sonuçlar doğurur.
- 6292 sayılı Kanun’a göre satış yapılabilmesi için hak sahipliğinin idarece belirlenmesi, kanuni şartların araştırılması, bedelin tespiti ve satışın yetkili idari makamlarca gerçekleştirilmesi gerekir.
- Bu nedenle tapudaki mülkiyet devrinin gerisinde, 6292 sayılı Kanun’un uygulanmasıyla tesis edilmiş bir idari işlem bulunur.
- İdari işlemler, yetkili makamca geri alınmadıkça veya idari yargı mercilerince iptal edilmedikçe hukuki varlıklarını ve sonuçlarını sürdürür. Adli yargı yeri, hukuk düzeninde varlığını sürdüren bir idari işlemi yok sayarak sonucunu ortadan kaldıramaz.
Somut dosyada satışın idarece geri alındığı veya idari yargıda iptal edildiği yönünde bir olgu yoktu. Dolayısıyla satış işlemi hukuken ayaktaydı.
📌 Yolsuz tescil neden kabul edilmedi?
Kurul, yolsuz tescili geçerli bir hukuki sebebi bulunmayan veya hukuki sebebi sonradan ortadan kalkan tescil olarak tanımladı. Davalı adına oluşan tapu kaydı ise sebepsiz değildi: Tescilin sebebi, Hazinenin 6292 sayılı Kanun kapsamında yaptığı satıştı. Bu işlem varlığını sürdürdüğü sürece tescilin hukuki sebepten yoksun olduğu söylenemezdi.
Kurul’a göre davacının çekişmeli bölümün gerçek kullanıcısı olduğunun kanıtlanmış olması dahi bu sonucu değiştirmez. Kullanıcı şerhinin hatalı düzenlenmesi, sonradan bu şerhe dayanılarak yapılan idari satışı kendiliğinden hükümsüz kılmaz. Satış hukuka aykırı görülüyorsa önce bu işlemin hukuk düzeninden kaldırılması gerekir. Satış ayaktayken yalnızca onun sonucu olan tapu kaydının iptal edilmesi, idari işlemin adli yargı eliyle dolaylı biçimde ortadan kaldırılması anlamına gelir; bu da idari ve adli yargı ayrılığıyla bağdaşmaz.
Yerel mahkeme, davacının taşınmazı fiilen kullandığını kabul ederek davalının bu bölümü satın almaya yetkili olmadığı ve tapunun yolsuz oluştuğu sonucuna varmıştı. Kurul bu değerlendirmede, tescilin doğrudan kullanıcı şerhinden değil, Hazinenin tesis ettiği satış işleminden kaynaklandığının gözden kaçırıldığını vurguladı. Şerh, satışta esas alınan unsurlardan biridir; satıştan sonra oluşan tapunun doğrudan hukuki sebebi ise satıştır.
🔍 Davadan haberdar olmak satışı hükümsüz kılar mı?
Direnme kararının temel dayanaklarından biri, zilyetliğin kimde olduğu tartışılırken Hazinenin ve şerh sahibinin bilerek davacı aleyhine tapuda işlem yapmasının hakkaniyete aykırı olduğuydu. Yerel mahkeme bu nedenle satışta tarafların iyiniyetli sayılamayacağını kabul etmişti.
Hukuk Genel Kurulu bu yaklaşımı da yeterli görmedi: Tarafların devam eden uyuşmazlıktan haberdar olmaları, 6292 sayılı Kanun kapsamında tesis edilen idari satış işlemini kendiliğinden hükümsüz kılmaz. Bu durumda da öncelikle satış işleminin hukuk düzenindeki varlığının ortadan kaldırılması gerekir. Aksi kabul, geçerliliğini sürdüren bir idari işlemin adli yargı tarafından dolaylı biçimde iptali sonucunu doğurur.
Böylece Kurul, Özel Dairenin karar düzeltme aşamasında verdiği bozmayı benimseyerek direnme kararını 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 429. maddesi uyarınca bozdu. Karar, tebliğden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere oy birliğiyle verildi.
🧭 Karardan çıkan pratik sonuçlar
Karar, 2/B arazilerinde kullanım ve hak sahipliği uyuşmazlıklarının hangi yargı yolunda ve hangi sırayla ele alınacağı konusunda önemli bir çerçeve çiziyor:
- Kullanım kadastrosundaki şerhe itiraz ile Hazinenin yaptığı satışa itiraz aynı dava değildir; birincisi adli yargıda, satış işleminin kendisi ise idari işlem olarak değerlendirilir.
- Satış tamamlanıp tapu oluştuktan sonra, yalnızca adli yargıda açılan tapu iptali ve tescil davasıyla sonuç alınması bu karara göre mümkün görünmemektedir; satışın geri alınması veya idari yargıda iptali ön şart niteliğindedir.
- Gerçek kullanıcı olduğunu ispatlamak, tek başına mülkiyete dönüşmez. Fiilî kullanım ve imar-ihya olgusu, hak sahipliğinin idarece belirlenmesi aşamasında önem taşır.
2/B arazilerinde hak sahipliğine ilişkin farklı bir uyuşmazlık için 2/B arazisinde mükerrer muvafakatname yazısına; orman sınırına ilişkin tapu iptali davaları için orman sınırında tapu iptali ve TMK 1007 yazısına bakılabilir.
❓ Sık sorulan sorular
Kullanıcı şerhi tapuda mülkiyet hakkı sağlar mı?
Şerhin yanlış kişi adına yazıldığı ispatlanırsa tapu kendiliğinden iptal edilir mi?
Dava sürerken yapılan 6292 satışı davayı konusuz bırakır mı?
Alıcının davadan haberdar olması satışın geçerliliğini etkiler mi?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında; taşınmaz hukukuna ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan direnme bozma kararından derlenmiştir. Karar metninde taraf adları anonimleştirilmiştir. Karar, tebliğden itibaren karar düzeltme yolu açık olarak verilmiştir. 2/B arazilerine ilişkin uyuşmazlıklarda sonuç; kullanım kadastrosunun kesinleşme durumuna, satış işleminin akıbetine, idari yargı sürecine ve mahkemenin değerlendirmesine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
Bulunduğunuz il için: İl il gayrimenkul avukatı sayfaları




