Tüketici mahkemesi, tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğan uyuşmazlıklara bakan özel görevli hukuk mahkemesidir. Ayıplı mal ve hizmet, mesafeli satış, abonelik, konut satışı, tüketici kredisi ve paket tur gibi uyuşmazlıklar, değeri tüketici hakem heyeti sınırını aşıyorsa veya hakem heyeti kararına itiraz ediliyorsa burada görülür.
Kısa özet: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 73. maddesi uyarınca tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğabilecek uyuşmazlıklara ilişkin davalarda tüketici mahkemeleri görevlidir. Tüketici davaları harçtan muaftır, basit yargılama usulüyle görülür ve tüketicinin yerleşim yerinde de açılabilir. Pek çok tüketici davasında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (m.73/A).
Bu yazıda neler var?
⚖️ Görev Alanı
Tüketici mahkemesinin görevi, bir tarafında tüketici, diğer tarafında satıcı, sağlayıcı veya kredi veren bulunan işlemlerden ve tüketiciye yönelik uygulamalardan doğan uyuşmazlıklarla sınırlıdır. Tüketici, ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek ya da tüzel kişidir. Bu nedenle bir işletmenin kendi faaliyeti için aldığı mal veya hizmetten doğan uyuşmazlık tüketici işlemi sayılmaz; ticari veya genel mahkemede görülür.
Tüketici mahkemesi kurulmayan yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi tüketici mahkemesi sıfatıyla bakar. Genel görevli mahkeme için asliye hukuk mahkemesi yazısına bakılabilir. Yatırım hizmetleri ve aracı kurum işlemlerinin tüketici işlemi sayılıp sayılmayacağı tartışması forex davası tüketici mahkemesinde mi görülür yazısında ele alınmıştır.
🏛️ Tüketici Hakem Heyeti ile İlişkisi
6502 s.K. m.68 uyarınca değeri her yıl ilan edilen parasal sınırın altında kalan uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvurulması zorunludur; bu uyuşmazlıklar için doğrudan tüketici mahkemesinde dava açılamaz. Hakem heyeti kararlarına karşı ise tebliğden itibaren on beş gün içinde tüketici mahkemesine itiraz edilebilir. Güncel sınır için tüketici hakem heyeti ve mahkeme yetki sınırı, kararın icrası için tüketici hakem heyeti kararının icrası yazılarına bakılabilir.
🤝 Dava Şartı Arabuluculuk
m.73/A, tüketici mahkemelerinde görülen davaların önemli bir kısmında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmasını dava şartı yapar. Hakem heyetinin görev alanındaki uyuşmazlıklar, tüketici kredisi ve konut kredisi sözleşmelerinden doğan bazı davalar ve Kanunda sayılan diğer istisnalar bu şartın dışındadır. Tüketici bakımından arabuluculuk ücreti, anlaşma sağlanamayan hâllerde Bakanlık bütçesinden karşılanır. Ayrıntı için tüketici uyuşmazlıklarında arabuluculuk ve tüketici hakem heyeti mi arabuluculuk mu yazılarına bakılabilir.
🧾 Tüketiciye Tanınan Usul Kolaylıkları
- Harç muafiyeti: Tüketiciler ile tüketici örgütleri ve Bakanlık tarafından açılan davalar harçtan muaftır (m.73/1).
- Basit yargılama: Tüketici mahkemelerinde HMK’nın basit yargılama usulü uygulanır (m.73/4).
- Yerleşim yeri mahkemesi: Tüketici, davayı kendi yerleşim yeri mahkemesinde de açabilir (m.73/5).
- Ayıplı ifa hakları: Sözleşmeden dönme, bedelden indirim, ücretsiz onarım ve misliyle değişim seçimlik hakları dava yoluyla da kullanılabilir.
Sağlık hizmetlerinden doğan uyuşmazlıklarda görev meselesi özel hastanede malpraktis ve tüketici mahkemesi yazısında; internetten yapılan alışverişlere ilişkin örnek metin ise mesafeli satış sözleşmesi örneği yazısında yer almaktadır.
İlgili yazılar: asliye ticaret mahkemesi.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Tüketici davasında harç ödenir mi?
Hayır. Tüketici tarafından açılan davalar harçtan muaftır (6502 s.K. m.73/1).
Hakem heyeti kararına itiraz nereye yapılır?
Tebliğden itibaren on beş gün içinde tüketici mahkemesine.
Davayı kendi şehrimde açabilir miyim?
Evet. Tüketici, davayı kendi yerleşim yeri mahkemesinde de açabilir.
Doğrudan dava açabilir miyim?
Uyuşmazlığın türüne göre önce hakem heyetine veya arabulucuya başvurmak gerekebilir. Bilgi için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Tüketici mahkemesi hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
