Dolmuşa El Konunca Kâr Kaybı – Yargıtay 3. HD 2026/2869
Ticari bir dolmuş taksiyi kiralayıp kendi adına işleten kiracı için araç, günlük kazancın kaynağıdır. Kiraya veren sözleşme süresi dolmadan araca fiilen el koyduğunda kiracının kaybı yalnızca bir aracın kullanımı değil, o araçla elde edeceği yolcu gelirleridir. Peki bu kayıp nasıl hesaplanır: kiracının yeni bir araç bulabileceği süreyle mi, sözleşmenin kalan bütün süresiyle mi, yoksa bilirkişinin kabaca belirlediği bir dönemle mi? Yargıtay 3. Hukuk Dairesi bu soruya, kâr kaybının hesabında izlenecek yöntemi ayrıntılı biçimde göstererek cevap verdi.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 07.05.2026 tarihli ve E.2025/5792, K.2026/2869 sayılı kararıyla, kiracıya yalnızca 6.667,90 TL kâr kaybı ödenmesine hükmeden ilk derece kararını ve bu kararı onaylayan istinaf kararını yetersiz bilirkişi raporuna dayandığı gerekçesiyle davacı kiracı yararına oy birliğiyle bozmuştur.
🚐 Yolcu sayısına bağlanmış bir kira bedeli
Taraflar arasındaki ilişki 26.04.2013 tarihinde kurulan bir sözleşmeyle başlamıştır. Bu ilişki 26.04.2016 başlangıç tarihli ve iki yıl süreli yeni bir ticari dolmuş taksi kiralama sözleşmesiyle yenilenmiştir. Sözleşmeye göre kiracı, plakası kararda gizlenmiş olan aracı iki yıl boyunca kendi namına işletecek, karşılığında kiraya verene aylık 2.000 yolcunun bilet bedeli tutarında kira ödeyecekti.
Sözleşmede ayrıca bir uyarlama mekanizması öngörülmüştü: araç kartlı sisteme geçtiğinde iki aylık bir deneme sürecinden sonra kira bedeli yeniden belirlenecekti. Belediyenin ilgili dairesinin yazısına göre araç 24.05.2016 tarihinde kartlı sisteme dahil olmuştur.
🔒 13 Temmuz 2016: araca el konuluyor
Kiracının iddiasına göre kiraya veren 13.07.2016 tarihinde araca haksız biçimde el koymuş ve kiracı sözleşmeden doğan hakkından mahrum kalmıştır. Uğranılan zarar Balıkesir 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2016/19 D. İş sayılı dosyasında yapılan delil tespitiyle belgelenmiştir.
Kiracı, el koyma tarihinden sözleşmenin bitiş tarihi olan 26.04.2018‘e kadar uğradığı zararın tespitini ve şimdilik 1.000,00 TL yoksun kalınan kazancın faiziyle tahsilini istemiş; 28.05.2024 tarihli dilekçesiyle dava değerini 396.000,00 TL‘ye yükseltmiştir.
Kiraya veren ise farklı bir tablo çizmiştir. Savunmaya göre kiracı 2013 tarihli sözleşmeden doğan kira bedellerini ödememiş, 2016 sözleşmesi eski borçların ve yeni kiraların zamanında ödeneceği sözüne güvenilerek imzalanmış; kiracı yine ödeme yapmayınca sözleşme haklı nedenle feshedilmiştir.
📉 İlk derece ve istinaf: altı aylık kayıp
Balıkesir 2. Sulh Hukuk Mahkemesi (2023/1076 E., 2024/1858 K.) bilirkişi raporları, kira sözleşmesi ve diğer belgeleri birlikte değerlendirerek kiraya verenin fesih işleminin usulsüz olduğunu kabul etmiştir. Davayı kısmen kabul eden mahkeme, 6.667,90 TL’nin 13.07.2016’dan itibaren yasal faiziyle kiraya verenden tahsiline karar vermiştir.
Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi (2025/585 E., 2025/2531 K.) feshin geçersiz olduğunu ve bilirkişinin hesapladığı tutarın altı aylık dönemin karşılığı olduğunu belirterek kiracının istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Kararı yalnızca kiracı temyiz etmiştir.
Kiracının temyiz itirazı, bilirkişi raporunun eksik ve hatalı olduğu noktasında yoğunlaşmıştır. Kiracıya göre delil tespitinde dolmuşun yolcu taşıma kapasitesinin 4 yolcudan 8 yolcuya çıkarıldığı belirlenmiş, ancak hesap bu gerçeği yansıtmamıştır.
🏛️ Yargıtay: rapor hüküm kurmaya elverişli değil
Daire uyuşmazlığı, kira sözleşmesinin süresinden önce haksız feshi nedeniyle kiracının yoksun kaldığı kârın tahsili olarak tanımlamıştır. Değerlendirmenin çıkış noktası, kiraya verenin TBK m.301‘de düzenlenen teslim borcudur: kiraya veren kiralananı kararlaştırılan tarihte, amaçlanan kullanıma elverişli durumda teslim etmek ve sözleşme süresince bu durumda bulundurmakla yükümlüdür.
Dosyadaki bilgilere göre kiraya veren kiralanana fiilen el koymak suretiyle sözleşmeyi süresinden önce haksız olarak feshetmiştir. Yargıtay bu noktayı tartışmasız kabul ettikten sonra hükme esas alınan 09.02.2024 tarihli bilirkişi raporundaki eksiklikleri şöyle sıralamıştır:
- Aracın ne kadar sürede yeniden kiralanabileceğine ilişkin olarak kiraya veren açısından yapılan değerlendirme, gerekçe değiştirilmeden kiracı için de kullanılmıştır.
- 2016-2017-2018 yıllarına ait masraf hesabında dolar ve asgari ücret kalemlerine yer verilmiştir.
- Belediye yazısının tarihi dikkate alındığında hesaplamanın kaç yolcu üzerinden yapıldığı anlaşılamamaktadır.
Daireye göre belirlenmesi gereken süre, kiracının aynı şart ve koşullarda faaliyetini sürdürebileceği aynı nitelikte başka bir ticari dolmuşu yeniden kiralayabileceği süredir; kiraya veren de bu süreye ilişkin kazanç kaybından sorumlu tutulmalıdır. Rapor bu soruya cevap vermediği için hüküm kurmaya elverişli bulunmamış, istinaf kararı HMK m.373/1 uyarınca ortadan kaldırılmış ve ilk derece kararı HMK m.371 uyarınca davacı yararına bozulmuştur.
🧮 Kesinti yöntemi adım adım
Kararın en öğretici bölümü, kâr kaybının nasıl hesaplanacağına ilişkindir. Daire, TBK m.123 ve 124 uyarınca kâr kaybına uğrayan tarafın isteyebileceği zararın saptanmasında, aynı Kanunun hizmet sözleşmesinde işverenin temerrüdünü düzenleyen 408. maddesindeki kesinti yönteminin kıyasen uygulanmasını istemiştir. TBK m.408’e göre işçinin engelleme nedeniyle yapmaktan kurtulduğu giderler ile başka bir iş yaparak kazandığı veya kazanmaktan bilerek kaçındığı yararlar ücretinden indirilir. Kira ilişkisine uyarlandığında yöntem şu sırayı izler:
- Brüt gelir: Sözleşme ifa edilseydi kiracının elde etmesi muhtemel bütün gelirler belirlenir.
- Zorunlu giderler: Kiracının bu geliri elde etmek için yapması gereken bütün zorunlu harcamalar düşülür. Karar, kiracının kiraya verene ödemesi gereken kira bedellerinin de bu giderler arasında olduğunu açıkça belirtir.
- Tasarruflar: Sözleşmenin erken sona ermesi sayesinde kiracının tasarruf ettiği tutarlar indirilir.
- Başka işten kazanç: Aynı süre içinde başka bir işten sağlanan veya bilerek kaçınılan kazançlar düşülür.
- Net kâr: Geriye kalan fark, kiracının talep edebileceği net kârdır.
Hesabın zaman boyutu ise sözleşmenin kalan süresinin tamamı değil, kiracının aynı mahiyette (aylık 2.000 yolcuya dayanan) bir dolmuşu yeniden kiralayabileceği makul süredir. Bu yaklaşım, kiraya verenin teslim edilmeyen bir kiralanandan doğan kâr kaybını konu alan teslim edilmeyen otelde kâr kaybı kararıyla birlikte okunabilir; kiracının kiradan dönmesi hâlinde peşin kiranın akıbeti için inşaattaki dükkânda kiradan dönme kararına bakılabilir.
🗂️ Delil tespiti, belediye yazısı ve kapasite artışı
Yargıtay, bozmadan sonra yapılacak inceleme için somut bir yol haritası çizmiştir. Dosyada değerlendirilmesi gereken veriler şunlardır:
- 19.08.2016 tarihli delil tespiti raporundaki, kiralananın ilgili dolmuş hattında 8 kişilik transit araçlardan olduğu yönündeki değerlendirme,
- Davalı tanıklarının, aracın minibüse dönüştürülme tarihine ilişkin anlatımları,
- Büyükşehir belediyesinin ulaşım planlama biriminin 03.12.2024 tarihli yazısında yer alan kartlı sisteme geçiş tarihi (24.05.2016) ile ortalama yolcu ve sefer sayısı bilgileri.
Daire, yeni raporun aralarında mali müşavirin de bulunduğu bir bilirkişi heyetinden alınmasını istemiştir. Heyet, sosyo-ekonomik bakımdan aynı çevrede işletilen benzer ticari dolmuşların muhtemel kârını esnaf odaları gibi kurumlardan edinilecek verilerle birlikte değerlendirecektir.
Bozma, kiracının temyizi üzerine ve onun yararına verilmiştir. Kararda davacının itirazları ile usuli kazanılmış hakkının gözetilmesi gerektiği ayrıca vurgulanmıştır. Kararda yer alan bilgilere göre ilk derece kararını istinaf, istinaf kararını da temyiz eden yalnızca kiracıdır; Yargıtay’ın feshin haksızlığına ilişkin tespiti de bu çerçevede okunmalıdır.
💡 Sorular ve cevaplar
Kiraya veren kiralanana el koyarsa kiracı hangi dönemin kârını isteyebilir?
Kâr kaybı hesabında kiracının ödeyeceği kira düşülür mü?
Ticari dolmuş kirası da TBK'nın kira hükümlerine tabi midir?
Bilirkişi raporu neden yetersiz bulundu?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında yer almaktadır; kira uyuşmazlıklarına ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasından izlenebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan bozma kararından derlenmiştir. Bozma sonrasında ilk derece mahkemesince yeni bir bilirkişi incelemesi yapılarak karar verilecektir. Karar, 2016 yılında kurulan belirli bir ticari dolmuş kira ilişkisine ve dosyadaki delillere dayanır; benzer görünen bir uyuşmazlıkta sonuç, sözleşme hükümlerine, feshin nedenine, kiralananın niteliğine, yeniden kiralama imkânlarına ve bilirkişi hesabına göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
