Katılanın Temyizi Ücretle Sınırlı – Yargıtay CGK 2026/143
Ceza yargılamasında bir temyiz dilekçesi, yalnız neye itiraz edildiğini değil, Yargıtay’ın dosyada nereye kadar bakabileceğini de belirler. Katılan sıfatıyla davaya giren bir kamu kurumu, mahkûmiyet hükmünün kendisine değil de yalnızca vekâlet ücretinin kime verildiğine itiraz ettiğinde, bu dilekçe sanığın cezasını yeniden tartışmaya açar mı? Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı bu soruya “evet” demiş ve sanığın eylemlerinin zincirleme suç olarak değerlendirilmesi gerektiğini savunmuştur. Ceza Genel Kurulu ise farklı düşünmüştür.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 11.03.2026 tarihli ve E.2024/229, K.2026/143 sayılı kararıyla, katılan vekilinin temyiz dilekçesinin vekâlet ücretiyle sınırlı olduğunu ve mahkûmiyet hükmünü kapsamadığını kabul ederek Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazını oy birliğiyle reddetmiştir.
🚬 Bir tütün dosyasının on iki yıllık yolculuğu
Dosya, sanığın kaçak ve bandrolsüz tütün mamulünü bu özelliğini bilerek ticari amaçla bulundurduğu iddiasıyla açılan bir kamu davasıdır. İstanbul 1. Asliye Ceza Mahkemesi 03.12.2014 tarihli kararıyla sanığı 4733 sayılı Kanun’un 8/4. maddesi ve TCK’nın ilgili hükümleri uyarınca 1 yıl 8 ay hapis ve 80 TL adli para cezası ile cezalandırmış, cezayı ertelemiş ve müsadereye hükmetmiştir.
Sanığın temyizi üzerine Yargıtay 7. Ceza Dairesi 09.06.2020 tarihinde hükmü bozmuştur. Bozma gerekçesi lehe kanun değişiklikleriydi:
- 4733 sayılı Kanun’un 8/4. maddesi, 6455 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmış; düzenleme 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nun 3/18. maddesine taşınmıştır.
- 7242 sayılı Kanun ile 5607 sayılı Kanun’un 3/22. maddesine, eşyanın değerinin hafif veya pek hafif olması hâlinde cezanın indirilmesine imkân veren bir hüküm eklenmiştir.
- Aynı Kanun’la 5607 sayılı Kanun’un 5/2. maddesine eklenen fıkra ile kovuşturma aşamasında etkin pişmanlık uygulaması olanaklı hâle gelmiştir.
Daire, bu hükümlerin somut olaya uygulanarak sonuç cezaların karşılaştırılması ve TCK’nın 7. maddesi gözetilerek lehe olan kanunun belirlenmesi görevinin yerel mahkemeye ait olduğunu belirtmiştir.
Bozmaya uyan mahkeme 17.12.2020 tarihinde 5607 sayılı Kanun hükümleri uyarınca sanığı 10 ay hapis ve 20 TL adli para cezası ile cezalandırmış, müsadereye karar vermiştir. Bu hükmü sanık temyiz etmemiş; temyiz eden yalnızca katılan Tarım ve Orman Bakanlığı vekili olmuştur.
📄 Katılan vekilinin dilekçesinde ne vardı?
Katılan vekilinin 05.02.2021 tarihli temyiz dilekçesi baştan sona tek bir konuya odaklanmıştır: vekâlet ücreti. Dilekçeye göre katılma hakkı, kapatılan Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumunun yerine geçen Bakanlığa aittir; vekâlet ücretinin yalnız bu kurum lehine hükmedilmesi gerekir. Mahkeme ise suçtan doğrudan zarar görmeyen ve davaya katılma hakkı bulunmayan Gümrük İdaresi lehine de vekâlet ücretine hükmetmiştir.
Dilekçede bu görüşü destekleyen çok sayıda 7. Ceza Dairesi kararına yer verilmiş, “Netice ve Talep” bölümünde ise hükmün “vekalet ücretinin tayininin kanuna ve yüksek mahkeme içtihatlarına aykırı olması nedeniyle” bozulması istenmiştir. Dilekçede ayrıca “Yüksek Mahkemenizce res’en göze alınacak nedenlerle” ifadesi yer almaktadır; Başsavcılığın itirazı da büyük ölçüde bu kalıp ifadenin ve temyizin genel niteliğinin asıl hükmü de kapsadığı düşüncesine dayanmıştır.
7. Ceza Dairesi 11.04.2023 tarihinde katılan vekilinin temyiz sebeplerini “vekâlet ücretinin sadece Tarım ve Orman Bakanlığı lehine hükmedilmesi gerektiğine ve re’sen nedenlerle hükmün münhasıran vekâlet ücreti yönüyle bozulmasına ilişkin” olarak nitelendirmiştir. Daire, 1412 sayılı CMUK’un 321 ve 322. maddeleri uyarınca hüküm fıkrasındaki vekâlet ücreti kısmını çıkarmış, yerine 3.400,00 TL maktu vekâlet ücretinin sanıktan alınarak katılan Bakanlığa verilmesini yazmış ve hükmü düzelterek onamıştır.
⚡ Başsavcılığın itirazı ve uyuşmazlık
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı 08.11.2023 tarihinde CMK’nın 308. maddesine dayanarak itiraz yoluna başvurmuştur. Başsavcılığa göre katılan vekilinin temyizi vekâlet ücretiyle birlikte asıl hükme de yönelmiştir; bu nedenle Yargıtay’ın mahkûmiyet hükmünü de denetlemesi ve sanık hakkında zincirleme suç hükümlerini (TCK m.43) değerlendirmesi gerekir.
7. Ceza Dairesi 21.02.2024 tarihinde itiraz nedenlerini yerinde görmemiş ve dosyayı Yargıtay Birinci Başkanlığına göndermiştir. Ceza Genel Kurulunun çözmesi gereken uyuşmazlık iki basamaklıdır:
- Katılan vekilinin temyiz talebi, sanık hakkındaki mahkûmiyet hükmünü de kapsıyor mu?
- Kapsıyorsa, sanık hakkında zincirleme suç hükümlerinin uygulanması gerekir mi?
İkinci soru, ancak birinciye “evet” denirse gündeme gelecektir.
🏛️ Ceza Genel Kurulunun gerekçesi
Genel Kurul önce temyiz incelemesinin genel çerçevesini hatırlatmıştır. CMUK’un 307. maddesine göre temyiz, hükmün kanuna aykırı olması sebebine dayanır; hukuki bir kuralın uygulanmaması veya yanlış uygulanması kanuna aykırılıktır. CMUK’un 313. maddesi ise temyiz edenin hükmün hangi yönüne itiraz ettiğini ve bozulmasını hangi nedenle istediğini dilekçesinde göstermesini ister.
Kararda şu ilke de vurgulanmıştır: “Davasız yargılama olmaz.” Temyiz yargılaması da usulüne uygun açılmış bir temyiz davasının varlığına bağlıdır. Bu dava; temyiz edilebilir bir hükme karşı, temyize hakkı olanlarca, süresinde ve temyiz sebeplerini içeren bir dilekçe ya da tutanakla açılır.
Genel Kurul, kendi yerleşik içtihadını da aktarmıştır:
- Sanık veya müdafii temyiz etmese bile, Cumhuriyet savcısı ya da katılan tarafından aleyhe temyiz edilen hüküm, sanık lehine bozulabilir.
- Şahsi hakka ilişkin bir temyizde de, hukuka aykırılık tespit edilen esas hükmün sanık lehine bozulmasına yasal engel yoktur.
- Ancak bunun şartı, şahsi hakka ilişkin temyizin esas hükmü de kapsıyor olmasıdır.
- Bu şart gerçekleştiğinde Yargıtay gösterilen temyiz sebepleriyle bağlı değildir; son karara etkili tüm kanuna aykırılıkları kendiliğinden inceleyebilir.
🔎 Temyiz iradesi nasıl okunur?
Kararın belirleyici bölümü, dilekçenin bütün olarak okunmasıdır. Genel Kurul iki noktayı birlikte değerlendirmiştir: Dilekçenin “Açıklamalar” bölümünde katılan kurum yerine davaya katılma hakkı olmayan Gümrük İdaresi lehine vekâlet ücretine hükmedildiğinin açıkça anlatılması ve “Netice ve Talep” bölümünde bozmanın yalnız vekâlet ücretinin tayini yönünden istenmesi.
Bu iki unsur karşısında Genel Kurul, katılan vekilinin esasa yönelik bir temyiz iradesinin bulunmadığını açıkça ortaya koyduğunu, temyiz talebinin vekâlet ücretiyle sınırlı olduğunu ve sanık hakkındaki mahkûmiyet hükmünü kapsamadığını kabul etmiştir. Dilekçedeki “res’en göze alınacak nedenler” ifadesi, bu açık iradeyi genişletecek nitelikte görülmemiştir.
Birinci soruya “hayır” cevabı verilince ikinci soru da düşmüştür. Kararda, TCK’nın 43/1. maddesindeki zincirleme suç şartlarının oluşup oluşmadığına ilişkin uyuşmazlık konusunun değerlendirilmediği açıkça belirtilmiştir. Sonuçta:
- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazı reddedilmiştir.
- Dosya, mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına tevdi edilmiştir.
- Karar 11.03.2026 tarihinde oy birliğiyle verilmiştir.
🧭 Kararın uygulamaya yansıması
Karar, temyiz incelemesinin kapsamını belirleyen ölçütün temyiz edenin iradesi olduğunu bir kez daha göstermektedir. Yargıtay’ın temyiz sebepleriyle bağlı olmaması, her temyiz dilekçesinin hükmün tamamını incelemeye açtığı anlamına gelmez. Önce temyizin hangi hükme veya hükmün hangi kısmına yöneldiği belirlenir; ancak bu belirlemeden sonra kendiliğinden inceleme yetkisi devreye girer.
Kararın öne çıkardığı birkaç sonuç şöyle özetlenebilir:
- Dilekçe bütün olarak okunur: Açıklamalar ve talep bölümü birlikte değerlendirilir; tek bir kalıp ifade, açıkça sınırlandırılmış bir talebi genişletmez.
- Fer’i kısım ile esas hüküm ayrıdır: Vekâlet ücreti gibi yargılama giderine ilişkin bir itiraz, mahkûmiyet hükmünü kendiliğinden incelemeye açmaz.
- Sanık lehine bozma da sınırlıdır: Katılanın aleyhe temyizi üzerine sanık lehine bozma yapılabilmesi için bile temyizin esas hükmü kapsaması gerekir.
- Sanık temyiz etmemişse mahkûmiyet hükmü, katılanın sınırlı temyizi nedeniyle yeniden ele alınmaz.
Katılan temyizinin kapsamı Ceza Genel Kurulunun farklı kararlarına da konu olmuştur. Katılanın temyizinin Dairece hiç incelenmemesinin sonuçları için incelenmeyen katılan temyizi ve sirayet kararına; temyiz nedeni gösterilmeyen dilekçelerin nasıl değerlendirildiği için gerekçesiz temyiz dilekçesi kararına bakılabilir. Bu dosyanın farkı, temyiz nedeninin gösterilmiş ama bilinçli olarak dar tutulmuş olmasıdır.
Ayrıca dosya, 1412 sayılı CMUK’un temyiz hükümlerinin uygulandığı eski tarihli bir yargılamaya ilişkindir. Bölge adliye mahkemelerinin faaliyete geçmesinden sonra açılan dosyalarda istinaf ve temyiz incelemesinin kapsamı CMK’nın 280 ve 288 ve devamı maddelerindeki düzenlemelere göre belirlenir; ancak Genel Kurulun “temyiz iradesi” yaklaşımı genel bir yorum ilkesi niteliğindedir.
❓ Sık sorulan sorular
Katılan yalnız vekâlet ücretine itiraz ederse mahkûmiyet hükmü incelenir mi?
Dilekçedeki 'res'en göze alınacak nedenler' ifadesi temyizi genişletir mi?
Zincirleme suç iddiası neden tartışılmadı?
Vekâlet ücreti sonuçta kime verildi?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgilerine iletişim sayfasından ulaşılabilir; ceza muhakemesine ilişkin diğer Yargıtay kararları Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay Ceza Genel Kurulunun Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan kararından derlenmiştir. Karar, 1412 sayılı CMUK’un temyiz hükümlerinin uygulandığı bir dosyada ve belirli bir temyiz dilekçesinin içeriğine göre verilmiştir. Başka bir dosyada temyiz incelemesinin kapsamı; dilekçenin içeriğine, temyiz edenin sıfatına, uygulanacak usul kanununa ve hükmün niteliğine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
