Eczane Devrinde Hava Parası İadesi – Kayseri BAM 2026/1878
İyi konumdaki bir dükkânı devralmak isteyen işletmeci, çoğu zaman iki ayrı kişiyle anlaşmak zorundadır: dükkânı boşaltacak eski kiracıyla ve yeni kira sözleşmesini imzalayacak mal sahibiyle. Eski kiracıya “hava parası” ya da “demirbaş bedeli” adı altında yüklü bir ödeme yapılır, kalan kısım için senet verilir; mal sahibiyle de yeni bir kira sözleşmesi imzalanır. Peki mal sahibi tarafı birkaç gün sonra sözleşmeyi tanımadığını söyler ve anahtar hiç teslim edilmezse, eski kiracıya ödenen para ve verilen senetler ne olur?
Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi, 05.10.2026 tarihli ve E.2026/1582, K.2026/1878 sayılı kararıyla, eczane devri için ödenen 600.000,00 TL’nin iadesine ve 500.000,00 TL tutarındaki 10 bono nedeniyle borçlu olunmadığının tespitine ilişkin ilk derece kararına karşı davalının istinaf başvurusunu oy birliğiyle esastan reddetmiştir. Daire’ye göre devreden taraf, sözleşme konusu demirbaşları teslim ettiğini kesin delille ispat edememiştir. Karar Bedesten’de “kesinleşmedi” olarak görünmekte olup temyiz yolu açık bırakılmıştır.
- Hastane karşısındaki eczane ve üç imzalı kira
- Teslim edilmeyen anahtar ve fesih bildirimi
- Menfi tespit ve itirazın iptali: birleşen iki dava
- Asliye ticaret mahkemesinin kabul kararı
- Devredenin istinafı: “delil sözleşmesi” savunması
- Bölge adliye mahkemesi: ispat yükü devredende
- Kira uygulaması açısından notlar
- Sık sorulan sorular
💊 Hastane karşısındaki eczane ve üç imzalı kira
Davacı ve davalı, aynı ilçede serbest eczacılık yapmaktadır. Davalının eczanesi, ilçedeki devlet hastanesinin karşısında yer almakta ve davacının iddiasına göre diğer bölgelere kıyasla iki-üç kat daha fazla ciro yapmaktadır. Davalı dükkânın kiracısıdır.
Davalı eczanesini devretmek üzere meslek odasının internet sitesinde ilan vermiş; taraflar, mal sahibiyle de anlaşılması koşuluyla eczanenin demirbaşlarıyla birlikte devri konusunda uzlaşmıştır. İmzalanan devir sözleşmesinin toplam bedeli 1.100.000,00 TL‘dir. Davacının anlatımına göre bu bedelin:
- 400.000,00 TL’si sözleşmeyle birlikte, 200.000,00 TL’si banka havalesiyle olmak üzere 600.000,00 TL‘si ödenmiş,
- kalan 500.000,00 TL‘si için 21.09.2024 keşide tarihli, 01.11.2024 ile 01.08.2025 arasında aylık vadeli, her biri 50.000,00 TL bedelli 10 adet bono verilmiştir.
Ayrıca davacı, mal sahibi ve davalının imzasını taşıyan, 01.10.2024 başlangıç tarihli, aylık 8.000,00 TL bedelli ve dört yıl süreli bir kira sözleşmesi düzenlenmiştir. Davalının bu sözleşmedeki imzası, kendi önceki kira ilişkisinin sona erdirildiğini (ikale) gösteren şerh nedeniyle atılmıştır.
🔐 Teslim edilmeyen anahtar ve fesih bildirimi
Davacının iddiasına göre, birkaç gün sonra tapu malikinin yakını olan ve fiilen mülkle ilgilenen kişi, sözleşmeyi kabul etmediklerini; kira bedelinin düşük, artış oranlarının yetersiz ve sürenin uzun belirlendiğini söylemiştir. Mal sahibi tarafı, daha ağır koşullarla iki yıllık yeni bir sözleşme ve tahliye taahhüdü istemiştir.
Davacıya göre davalı da bu tutuma uyarak, mal sahibi tarafıyla anlaşılmadıkça iş yerini teslim edemeyeceğini ve anahtarları veremeyeceğini bildirmiştir. 01.10.2024 tarihi geçmesine rağmen iş yeri teslim edilmemiştir. Davacı bunun üzerine noter aracılığıyla hem kira sözleşmesini hem de devir sözleşmesini feshettiğini davalıya ve kiraya verene bildirmiş; kiraya veren, cevabi ihtarnamesinde kira ilişkisinin feshini kabul ettiğini beyan etmiştir. Davacı, ödenen 600.000,00 TL’nin iadesini ve bonoların teslimini de noter kanalıyla istemiş, ancak sonuç alamamıştır.
📂 Menfi tespit ve itirazın iptali: birleşen iki dava
Davacı, bonoların icraya konulması ihtimaline karşı arabuluculuk süreci devam ederken Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/630 D.İş sayılı dosyasından, teminat karşılığında, takip hâlinde takibin durdurulmasına ilişkin ihtiyati tedbir kararı almıştır (21.11.2024). Ardından iki dava açılmış ve Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesinde birleştirilmiştir:
- Asıl dava (2024/1031 E.): 10 bono nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti, bonoların istirdadı ve kötüniyet tazminatı.
- Birleşen dava (2025/590 E.): Ödenen 600.000,00 TL için başlatılan icra takibine davalının yaptığı itirazın iptali ve icra inkâr tazminatı.
Davalı ise sözleşmenin yalnız demirbaş devrine ilişkin ve ani edimli olduğunu, eczaneyi 30.09.2024 itibarıyla boşalttığını, davacının dükkânda tadilat yaptırmasının zilyetliğin geçtiğini gösterdiğini ve davacının tapu maliki olmayan kişilerin sözlü beyanlarına itibar ederek dükkândan vazgeçtiğini savunmuştur.
🏛️ Asliye ticaret mahkemesinin kabul kararı
Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, 20.05.2026 tarihli ve 2026/472 K. sayılı kararında uyuşmazlığı sözleşmedeki edimlerin sırası üzerinden çözmüştür. Mahkemeye göre davalının davacıdan talepte bulunabilmesi için öncelikle demirbaş teslimini gerçekleştirmesi gerekir. Davalı buna ilişkin yazılı delil sunmamış, delilleri arasında yemin bulunduğu için kendisine yemin teklif etme imkânı hatırlatılmış, ancak davalı bu yola başvurmamıştır.
Mahkeme, davacının iş yerinde tadilat yaptırmasını sözleşme kapsamında demirbaş teslimi olarak kabul etmemiş; davalının da imzası bulunan kira sözleşmesinin feshine ilişkin yazılı belgeyle davacının taşınmazda faaliyet gösteremediğinin anlaşıldığını belirtmiştir. Sonuçta:
- Asıl davada 10 bono nedeniyle borçlu olunmadığı tespit edilmiş ve bonoların davacıya iadesine karar verilmiş, kötüniyet ispatlanamadığından İİK m.72/5 kapsamındaki tazminat talebi reddedilmiştir.
- Birleşen davada itiraz kısmen iptal edilerek takibin 600.000,00 TL asıl alacak ve 1.972,60 TL işlemiş faiz olmak üzere 601.972,60 TL üzerinden devamına; bu tutarın %20’si oranında icra inkâr tazminatına hükmedilmiş, davalının İİK m.67/2 kapsamındaki tazminat talebi reddedilmiştir.
Faizde 21.10.2024 temerrüt tarihi esas alınmıştır.
📑 Devredenin istinafı: “delil sözleşmesi” savunması
Davalı vekili istinafta, sözleşmenin iş yeri teslimi borcu doğurmadığını ve yalnız demirbaş devrine ilişkin olduğunu tekrarlamıştır. Savunmanın dikkat çekici yönü, HMK m.193’e dayanan delil sözleşmesi iddiasıdır: Davalıya göre taraflar, demirbaş teslim olgusunun ispatını sözleşmede 200.000,00 TL’lik ödemeye bağlamıştır; davacının 26.09.2024’te bu tutarı ödemesi, demirbaşları teslim aldığını gösterir. Buna ek olarak fotoğraflar, iş yeri terk belgesi ve tadilat da teslimin delilleri olarak gösterilmiştir.
Davacı vekili ise sözleşmede eczanenin en geç 01.10.2024’te demirbaşlarıyla teslim edileceğinin yazılı olduğunu ve 200.000,00 TL’nin davalının ihtiyacı nedeniyle erken ödendiğini, bunun teslim anlamına gelmediğini savunmuştur.
⚖️ Bölge adliye mahkemesi: ispat yükü devredende
Kayseri BAM 6. Hukuk Dairesi, uyuşmazlığı devir sözleşmesinin gereklerinin yerine getirilip getirilmediği, senetlerin iadesi şartlarının ve ödenen bedelin iadesinin gerekip gerekmediği olarak belirlemiştir. Daire’nin tespitleri şunlardır:
- Taraflar arasındaki sözleşme demirbaş teslimine ilişkindir; iş yeri teslimi ayrıca düzenlenmiştir.
- Davacı, dava dışı kişiyle 01.10.2024 tarihinde ayrı bir kira sözleşmesi yapmış; davalı bu sözleşmeyi eski kiracı olması nedeniyle imzalamıştır.
- Sözleşmede 1.100.000,00 TL demirbaş ücreti kararlaştırılmış, bunun 600.000,00 TL’si ödenmiş, kalanı için 500.000,00 TL tutarında 10 senet düzenlenmiştir.
- Davalı, demirbaşları teslim ettiğine dair yazılı bir belge sunmamıştır; miktarı itibarıyla kesin delille ispatı gereken bu hususta yemin delili hatırlatılmış, ancak davalı yemin teklif etmemiştir.
Daire, davalının sözleşmeden doğan yükümlülüğünü yerine getirdiğini ispat edemediği, davacının ise ödeme yaptığı ve kalan kısım için senet verdiği gerekçesiyle asıl ve birleşen davadaki kabul kararını usul ve yasaya uygun bulmuş; istinaf başvurusunu HMK m.353/1-b.1 uyarınca her iki dava yönünden ayrı ayrı esastan reddetmiştir. Karar, tebliğden itibaren iki hafta içinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle verilmiştir.
Daire gerekçesinde, davalının 200.000,00 TL’lik ödemeyi delil sözleşmesi olarak nitelendiren savunmasını ayrıca tartışmamış; teslim olgusunu yazılı belge ve yemin üzerinden değerlendirmekle yetinmiştir.
📝 Kira uygulaması açısından notlar
Karar, kira ilişkisinin el değiştirmesi etrafında kurulan ikinci bir sözleşmeyi konu alır ve kiralık iş yeri devirlerinde üç noktayı görünür kılar:
- İki ayrı sözleşme, iki ayrı borçlu: Kiralananı teslim borcu kiraya verene, demirbaşları teslim borcu eski kiracıya aittir. Daire de iş yeri teslimini ayrı bir düzenleme olarak görmüş, davalının sorumluluğunu demirbaş teslimi üzerinden değerlendirmiştir.
- İspat yükü bedeli talep edende: Devreden, bedelin tamamını isteyebilmek için kendi edimini yerine getirdiğini ispat etmek durumundadır. Miktar yüksek olduğunda bu ispat HMK m.200 uyarınca senetle yapılır; tadilat, terk belgesi veya fotoğraf tek başına yeterli görülmemiştir.
- Yemin deliline başvurulmaması: Yazılı delili bulunmayan taraf için yemin, kesin delil olarak son imkândır. Hatırlatılmasına rağmen bu yola gidilmemesi, dosyanın sonucunu doğrudan etkilemiştir.
Kira ilişkisinde teminat olarak verilen senetlerin yazılı delil niteliği için kira teminatı olarak verilen bono ve menfi tespit kararına, tahliye ile teslimin birbirine bağlandığı farklı bir durum için tahliye etmeden depozito iadesi kararına bakılabilir.
💬 Sık sorulan sorular
Mal sahibi yeni kira sözleşmesini tanımazsa eski kiracıya ödenen bedel geri istenebilir mi?
Dükkânda tadilat yapılması teslim alındığını gösterir mi?
Bedelin bir kısmının ödenmesi teslimin ispatı sayılır mı?
Bu karar kesinleşmiş midir?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında yer almaktadır; kira ve iş yeri devrine ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasından izlenebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin Bedesten (mevzuat.adalet.gov.tr) üzerinden yayımlanan ve kesinleşmemiş istinaf kararından derlenmiştir. Tarafların iddiaları karar metnindeki anlatımlarına göre aktarılmış olup mahkemece tespit edilmiş olgularla karıştırılmamalıdır. Benzer görünen bir uyuşmazlıkta sonuç; devir sözleşmesinin içeriğine, teslim borcunun kime yüklendiğine, kira sözleşmesinin taraflarına, yazılı delillere ve yargılamadaki usul işlemlerine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
