Eski Hisse Senedinde Husumet – İstanbul BAM 12. HD 2026/1212
Bir aile, dedelerinden kalan ve üzerinde Osmanlı lirası yazan bir banka hisse senedinin hâlâ bir hak doğurup doğurmadığını öğrenmek ister. Banka, senetlerin kaydi sisteme geçiş sürecinde Yatırımcı Tazmin Merkezine (YTM) devredildiğini söyler; ilk derece mahkemesi de bu nedenle davanın yanlış kişiye açıldığını kabul eder. Oysa mirasçıların asıl sorusu, bedelden önce gelen bir sorudur: Murisimiz bu bankanın ortağı mıydı? Bu soruya kimin cevap vermesi gerektiği, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinin önüne gelen dosyanın merkezindeydi.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi, 25.06.2026 tarihli ve E.2024/1697, K.2026/1212 sayılı kararıyla, murisin bankadaki pay sahipliğinin tespiti istemi bakımından husumetin ihraççı bankaya yöneltilmesinde isabetsizlik bulunmadığını belirtmiş, davayı pasif husumet yokluğundan reddeden ilk derece kararını kaldırarak dosyayı yeniden yargılama için geri göndermiştir.
🔍 Asıl mesele: bedel mi, ortaklık mı?
Kaydileştirilmemiş eski hisse senetleri konusunda Yargıtay uygulaması, senetlerin YTM’ye intikal etmesinden sonra bedel ve nema istemlerinin muhatabının YTM olduğu yönünde gelişmiştir. Sitemizde ele alınan Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2025/5180 sayılı kararında da hamiline yazılı senetlerin bedeli ve kâr payı için ihraççı şirkete açılan dava, husumet yokluğundan reddedilmiş ve bu sonuç onanmıştı.
İncelenen kararın farkı, talebin niteliğindedir. Mirasçılar yalnız bir para alacağı istememiş, önce murislerinin bankada pay sahibi olup olmadığının, kaç kök hisseye sahip olduğunun ve bu hisselerin bedelli-bedelsiz sermaye artırımlarıyla bugün kaç adede ulaştığının tespitini talep etmişlerdir. Bölge adliye mahkemesi, ortaklığın tespiti bakımından muhatabın pay defterini tutan ihraççı banka olduğunu kabul etmiştir.
📂 1927’den 2024’e uzanan dosya
Davacılar, dedeleri olan murisin bir bankadan hisse senedi aldığını, bu bankanın 1927 yılında davalı bankaya devredildiğini ileri sürmüştür. Dosyaya göre olayların sırası şöyledir:
- 17.05.2012: Mirasçılar ihtarname göndererek hisse senedinin pay defterinde kayıtlı olup olmadığını, güncel adedini ve değerini sormuş, geçmişe dönük temettü hesabı istemiştir.
- 02.07.2012: Banka, inceleme için veraset ilamı istemiştir. Mirasçılar, ilamın zaten sunulduğunu belirterek dava yoluna gitmiştir.
- 26.12.2012: Dava sürerken, 31.12.2012 son gününden önce, ellerindeki bir adet senedin kaydileştirilmesi için bankaya başvurulmuş; ellerinde olmayan diğer senet için de kaydileştirme istenmiştir.
- 18.03.2013: Merkezi Kayıt Kuruluşunun yatırımcı bakiye raporunda, murisin adına açılmış hesapta (A) grubu 0,001 ve (C) grubu 94,924 lot pay bulunduğu görülmüştür.
- 15.11.2013: Banka, murise ait bir numaralı senedin kaydileştirildiğini bildirmiştir.
Banka ise cevap dilekçesinde zamanaşımı itirazında bulunmuş; pay defterinde hak sahibi görünen kişi ile davacıların murisinin aynı kişi olmadığını, önce hak sahipliğinin belirlenmesi gerektiğini savunmuştur. Bankaya göre pay defterinde her biri 10 TL nominal değerde iki adet senet kayıtlıydı ve İMKB’nin 08.10.2012 tarihli kapanış bültenine göre iki senedin değeri, son beş yıllık kâr payı dahil, yaklaşık 1.238,68 TL civarındaydı.
⚖️ İlk derece mahkemesi neden reddetti?
İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesi, bekletici mesele yaptığı başka bir dosyada verilen Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 26.12.2023 tarihli bozma kararını ve SPK’nın 14.12.2022 tarihli yazısını esas almıştır. Mahkemeye göre kök murise ait hisse senetleri kaydileştirilerek YTM’ye aktarılmıştı. Bu durumda mirasçıların senetlerin değerinin tespiti ve iadesi için önce kanun ve yönetmelik hükümlerine göre YTM’ye başvurması gerekiyordu.
Bu gerekçeyle mahkeme, davanın açılmasında hukuki yarar bulunmadığını belirtmiş ve davayı HMK m.114/1-d ve m.115 uyarınca pasif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddetmiştir. Tereke temsilcisinin vekili bu karara karşı istinaf yoluna başvurmuştur. İstinaf dilekçesinde özellikle şu noktalar öne çıkmıştır:
- YTM’ye aktarılan, kaydileştirilmeyen senetlerdir; kaydileştirilmiş bir senet için YTM’ye intikal gerekçesi çelişkilidir.
- Bankanın kendi yazıları ve yatırımcı bakiye raporu, en az bir senedin kaydileştirildiğini göstermektedir.
- Banka cevap dilekçesinde pay defterinde murise ait iki senedin varlığını kabul etmiştir.
🏛️ Bölge adliye mahkemesinin değerlendirmesi
Daire, öncelikle dosyadaki yazışmaların birbiriyle uyuşmadığını tespit etmiştir. Bankanın 06.01.2014 tarihli cevabına göre teslim alınan ve kaydileştirilen senedin numarası, davacıların başvuruda bildirdiği numaradan farklıydı. Davacılar ise istinaf dilekçesinde kaydileştirilen senedin başka bir numara taşıdığını ileri sürüyordu. Yatırımcı bakiye raporu ve banka cevabı birlikte değerlendirildiğinde bir senedin kaydileştirildiği, ancak davacıların elinde bulunmayan diğer senet için bir işlem yapılmadığı anlaşılıyordu.
Daireye göre ilk derece mahkemesi, hangi senedin kaydileştirildiği açıklığa kavuşturulmadan, her iki senedin de YTM’ye aktarıldığı gerekçesiyle sonuca ulaşmıştır. Oysa SPK yazısı, dava konusu senetler hakkında somut bir tespit içermiyordu; yazıda yalnızca senetlerin fiziken teslim edildiğine ilişkin bir husus tespit edilemediği için YTM’ye intikal etmiş olduğunun “düşünüldüğü” belirtilmişti. Bir başka kurumun müzekkere cevabında da hak sahipliği ve kaydileştirme konusunun davalı bankaya ya da kayıt kuruluşuna sorulması gerektiği ifade edilmişti.
Kararın ilke değeri taşıyan bölümü şudur: Mirasçıların YTM’den bedel ve nema isteyebilmesi için önce murislerinin bankada pay sahibi olduğunu tespit ettirmeleri gerekir. Bankaca onaylanmış bir hissedarlık belgesi bulunmuyorsa ve murisin hisselerinin tespiti için başka bir hukuki yol öngörülmemişse, mirasçıların bu tespiti dava yoluyla istemekte hukuki yararı vardır. YTM Yönetmeliği de hissedarlığın tespiti konusunda YTM’yi sorumlu kılan bir düzenleme içermediğinden, tespit talebi bakımından husumetin davalı bankaya yöneltilmesi isabetlidir. Daire bu sonuca ulaşırken Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 17.04.2024 tarihli, 2022/6566 E., 2024/2950 K. sayılı kararına atıf yapmıştır.
Daire ayrıca dava sırasında 12.01.2020’de vefat eden davacının mirasçılarını gösteren veraset ilamının dosyaya getirtilmemesini ve mirasçıların karar başlığında gösterilmemesini de hatalı bulmuştur. Bu gerekçelerle istinaf başvurusu kabul edilmiş, ilk derece kararı HMK m.353/1-a-6 uyarınca kaldırılmış ve dava yeniden görülmek üzere dosya mahkemesine gönderilmiştir. Karar, HMK m.362/1-g uyarınca kesin olarak ve oy birliğiyle verilmiştir.
📜 SPKn m.13/4, AYM iptali ve YTM Yönetmeliği
Kararın arka planındaki düzenleme, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 13. maddesinin dördüncü fıkrasıdır. Kararda aktarıldığı üzere bu hüküm, kayden izlenmeye başlandığı tarihi izleyen yedinci yılın sonuna kadar teslim edilmeyen sermaye piyasası araçlarının YTM’ye intikal edeceğini, üzerlerindeki sınırlı ayni hakların sona ermiş sayılacağını ve YTM hesabına geçmesinden itibaren üç ay içinde satılacağını öngörüyordu.
Anayasa Mahkemesi, 22.10.2015 tarihli, 2015/29 E., 2015/95 K. sayılı kararıyla bu düzenlemeyi iptal etmiş; karar 12.11.2015 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Ortaya çıkan boşluk, 07.09.2016’da yürürlüğe giren YTM Yönetmeliği ile doldurulmuştur. Kararda aktarılan Yönetmelik hükümlerinin öne çıkan yönleri şunlardır:
- Madde 4: Satılmamış araçlar aynen, satılmış olanlar ise satış tutarları esas alınarak nemalarıyla birlikte, taahhütname ve ibraname alınmak kaydıyla hak sahiplerine ödenir.
- Madde 5/1: Başvuru, Yönetmeliğin yürürlük tarihinden itibaren 10 yıl içinde YTM’nin merkez adresine yapılır.
- Madde 7: Senet aslının ibraz edilemediği veya hak sahipliğinin tereddüde yer vermeyecek şekilde tespit edilemediği hâllerde YTM, ödeme için mahkeme kararı talep edebilir.
Bölge adliye mahkemesinin yaklaşımı bu sistemle uyumludur: YTM’nin ödeme yapabilmesi için hak sahipliğinin belirlenmesi gerekir, ancak hak sahipliğini tespit edecek bir yol Yönetmelikte YTM’ye verilmemiştir. Bu boşlukta pay defterini tutan ihraççı, tespit davasının doğal muhatabı olarak kalmaktadır. Mirasla gelen fiziki hisselerin YTM’den talep edilmesine ilişkin idari yargı boyutu için Danıştay 13. Dairesinin 2022/2828 sayılı kararına bakılabilir.
🧭 Yeniden yargılamada aydınlatılacak noktalar
Kaldırma kararı, yeniden yargılamada izlenecek yolu da çizmiştir:
- Tercüme: Dava dilekçesi ekindeki Osmanlıca hisse senedi belgelerinin tercümesi davacıdan istenmeli ya da bilirkişiye yaptırılmalıdır.
- Kaydileştirme dayanağı: Merkezi Kayıt Kuruluşu hesap ekstresindeki payların hangi senede dayanılarak kaydileştirildiği, tarafların dayanaklı beyanları ve kurumlara yazılacak müzekkerelerle belirlenmelidir.
- Pay defteri: Davalı bankanın pay defteri bilirkişi aracılığıyla yerinde incelenmelidir.
- YTM durumu: Bu tespitten sonra kaydileştirilmeyen senedin YTM’ye intikal edip etmediği ve davacıların YTM’ye başvurup başvurmadığı açıklığa kavuşturulmalıdır.
- Taraf teşkili: Yargılama sırasında vefat eden davacının mirasçıları veraset ilamıyla belirlenmeli ve karar başlığında gösterilmelidir.
Daire, bu tespitler yapılmadan davadaki talepler bakımından husumet değerlendirmesi yapılamayacağını açıkça belirtmiştir. Dolayısıyla karar, bedel ve temettü istemlerinin sonunda kime yöneleceği konusunda nihai bir hüküm içermemektedir. Belirlediği husus, mirasçıların ortaklık tespiti talebinin husumet yokluğu gerekçesiyle kapıdan çevrilemeyeceğidir. Fiziki senedin elde bulunmadığı durumlarda gündeme gelen zayi nedeniyle iptal davasının ispat ölçüsü için İstanbul BAM 12. HD 2026/1360 sayılı karar da konuyu tamamlayıcı niteliktedir.
💬 Sık sorulan sorular
Senetler YTM'ye geçtiyse banka hiç dava edilemez mi?
SPK'nın "YTM'ye intikal etmiş olabilir" yazısı yeterli değil mi?
Osmanlıca hisse senedi ispat aracı olarak kullanılabilir mi?
Bu karar Yargıtay'a taşınabilir mi?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgilerine iletişim sayfasından ulaşılabilir; sermaye piyasası ve yatırım uyuşmazlıklarına ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesinin Bedesten (mevzuat.adalet.gov.tr) üzerinden yayımlanan kesin nitelikteki kaldırma kararından derlenmiştir. Karar, 1927’de birleşen bir bankanın nama yazılı senetlerine, dosyadaki yazışmaların birbiriyle çelişmesine ve yargılama sırasında yapılan kaydileştirme başvurusuna dayanır; uyuşmazlığın esası henüz karara bağlanmamıştır. Benzer görünen bir dosyada sonuç; senedin aslının elde bulunup bulunmadığına, kaydileştirme başvurusunun yapılıp yapılmadığına, YTM’ye başvuru durumuna ve istenen hukuki korumanın niteliğine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
