Babayı Tanımayan Çocukla Görüşme – Yargıtay 2. HD 2026/8143

Boşanmadan sonra çocuğuyla hiç görüşmeyen bir ebeveyn düşünelim. Yıllar geçmiş, çocuk büyümüş ve o ebeveyni artık tanımıyor. Velayet sahibi taraf, bu durumda kurulmuş olan kişisel ilişkinin tamamen kaldırılmasını isteyebilir; diğer taraf ise çocukla bağ kurma imkânının bütünüyle ortadan kalkmasına karşı çıkabilir. Mahkemenin önündeki soru zordur: Hiç tanımadığı bir ebeveynle görüştürülmek çocuğu örseler mi, yoksa bu bağın kesilmesi mi çocuğun aleyhinedir? Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, böyle bir dosyada iki derece mahkemesinin de eksik inceleme yaptığını belirterek kararı bozdu ve sorunun nasıl çözülmesi gerektiğine dair bir yol haritası çizdi.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 15.09.2026 tarihli ve E.2026/5916, K.2026/8143 sayılı kararıyla, Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunu esastan reddeden kararını ortadan kaldırmış, Gaziantep 5. Aile Mahkemesinin kararını oy birliğiyle bozmuştur.
🧭 Dosya üç derecede nasıl ilerledi?
Karar metnine göre dava, tarafların ortak çocuğu ile davalı arasında daha önce kurulmuş kişisel ilişkinin kaldırılması istemiyle Gaziantep 5. Aile Mahkemesinde açılmıştır. Mahkeme 2025/90 E., 2025/437 K. sayılı kararıyla kaldırma talebini reddetmiş; bununla birlikte ortak çocuk ile davalı arasındaki kişisel ilişkiyi azaltarak yeniden düzenlemiştir. Böylece ilişki tamamen kesilmemiş, ancak kapsamı daraltılmıştır.
Davacı vekili, kişisel ilişkinin tamamen kaldırılması gerektiğini ileri sürerek istinaf yoluna başvurmuştur. Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi 2025/3221 E., 2026/623 K. sayılı kararıyla başvuruyu esastan reddetmiştir. Davacı vekili bu kararı temyiz etmiş, Yargıtay ön incelemede temyiz dilekçesini kabul ederek esasa girmiştir.
Dosyanın belirleyici olgusu, Yargıtay’ın dosyadaki tüm bilgi ve belgelerden çıkardığı şu tespittir: Tarafların boşanmasından sonra ortak çocuk ile baba hiç görüşmemiştir ve çocuk babasını tanımamaktadır. Derece mahkemeleri bu olguya rağmen çocuğu ve onun bakış açısını yeterince araştırmadan hüküm kurmuştur.
📜 Kişisel ilişki hangi hâllerde kaldırılabilir?
Daire, kararında Türk Medeni Kanunu’nun 325/2 maddesini hatırlatmıştır. Buna göre aşağıdaki hâllerde kişisel ilişki kurma hakkı reddedilebilir veya ebeveynden alınabilir:
- Kişisel ilişki sebebiyle çocuğun huzurunun tehlikeye girmesi,
- Ana ve babanın bu hakkı, kanunda öngörülen yükümlülüklerine aykırı olarak kullanması,
- Ebeveynin çocukla ciddi olarak ilgilenmemesi,
- Diğer önemli sebeplerin bulunması.
Babanın yıllarca çocukla görüşmemiş olması, ilk bakışta “çocukla ciddi olarak ilgilenmeme” hâline benzeyebilir. Ne var ki karar, bu tespitin tek başına kaldırma sonucuna götürmediğini, aynı şekilde ilişkinin sürdürülmesi için de yeterli dayanak olmadığını göstermektedir. Hangi sonucun doğru olduğunu belirleyecek olan ölçüt, çocuğun üstün yararıdır; bu yarar da ancak çocuk doğru şekilde dinlendikten ve dosya bilimsel bir değerlendirmeyle desteklendikten sonra tespit edilebilir.
🌍 Çocuğun sesi: Uluslararası sözleşmeler ne diyor?
Kararın gerekçesi, Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi’nin 12. maddesi ile Çocuk Haklarının Kullanılmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi’nin 3. ve 6. maddelerine dayanmaktadır. Daireye göre bu hükümler, iç hukukta yeterli idrake sahip kabul edilen çocuklara kendilerini ilgilendiren davalarda görüşlerini ifade etme imkânı tanınmasını ve bu görüşlere gereken önemin verilmesini öngörür.
Daire aynı zamanda bir sınır da çizmiştir: Sözleşme, çocuğa kendisi veya başkaları için amaçlanan hedefleri hesaba katmadan bütün kararları tek başına alma hakkı vermez. Çocuğun üstün yararı gerektiriyorsa, görüşünün aksine karar verilmesi mümkündür. Karardaki ifadeyle, çocukları ilgilendiren davalarda dikkat edilmesi gereken tek husus çocuğun üstün yararıdır ve hassas ve kırılgan yapıdaki çocuğun örselenmemesi için her koşulda öncelikli olarak korunması gerekir.
Velayet, kişisel ilişki ve evlat edinme davalarını çocukları ilgilendiren konuların başında sayan Daire, bu davalarda çocuğun mümkünse gerekli önlemler alınarak duruşma salonu dışında, bizzat hâkim tarafından dinlenmesi gerektiğini vurgulamıştır.
🧩 Yargıtay’ın çizdiği yol haritası
Kararın en öğretici bölümü, bozma üzerine aile mahkemesinin izleyeceği adımları sıralamasıdır. Daireye göre mahkemenin yapması gerekenler şunlardır:
- 1. Heyet oluşturulması: Psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacıdan bir heyet oluşturulur. Dayanak, aile mahkemelerinin bu meslek mensuplarından yararlanmasını düzenleyen 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun’un 5. maddesidir.
- 2. Çocuğun tarafsız bilgilendirilmesi: Heyetten, hassas ve kırılgan yapıdaki çocuğun örselenmemesi için gerekli destek alınarak çocuğun tarafsız şekilde bilgilendirilmesi sağlanır.
- 3. Yeni sosyal inceleme raporu: Aynı heyetten tekrar sosyal inceleme raporu alınır.
- 4. Çocuğun görüşünün alınması: İdrak çağında olan çocuğun görüşü alınır.
- 5. Bütün delillerin birlikte değerlendirilmesi: Toplanan deliller birlikte ele alınır; sosyal inceleme raporu hükme esas alınacaksa bunun nedenleri gerekçede açıklanır.
- 6. Üstün yarara uygun karar: Kişisel ilişki konusunda çocuğun üstün yararına uygun bir karar verilir.
Bu sıralamanın mantığı açıktır: Babasını hiç tanımayan bir çocuğa “babanla görüşmek ister misin?” diye sormak, ona bilmediği bir kişi hakkında karar verdirmek anlamına gelebilir. Çocuğun cevabı, kendisine ebeveyni hakkında ne anlatıldığına ve bu bilginin hangi koşullarda verildiğine göre şekillenir. Daire bu nedenle çocuğun görüşünün, önce tarafsız bir bilgilendirmeden geçirilerek alınmasını istemiştir.
📝 Sosyal inceleme raporu ve gerekçe yükümlülüğü
Kararda yer alan “sosyal inceleme raporu hükme esas alınacaksa nedenlerinin gerekçede açıklanması” ifadesi, aile mahkemelerinin sık başvurduğu bu delil türüne ilişkin önemli bir hatırlatmadır. Sosyal inceleme raporu hâkimi bağlamaz; diğer delillerle birlikte değerlendirilir. Mahkeme rapora dayanacaksa bunun neden isabetli olduğunu, rapordan ayrılacaksa da bunun gerekçesini açıklamak durumundadır.
Bu yaklaşım, Yargıtay’ın sitemizde incelenen diğer kararlarıyla da uyumludur. Çocuğun beyanının bir ebeveyn tarafından yönlendirildiği iddia edilen dosyada Hukuk Genel Kurulunun yaklaşımı için HGK 2026/329 yazısına, yalnız bir tarafın anlatımına dayanan raporla kişisel ilişkinin kısıtlanmasına ilişkin karar için 2. HD 2026/6482 yazısına, çocukların isteği doğrultusunda yatısız görüşmeye geçilen dosya için 2. HD 2026/8047 yazısına bakılabilir.
Bu dosyayı diğerlerinden ayıran unsur, çocuğun ebeveynle hiç tanışık olmamasıdır. Önceki kararlarda çoğunlukla çocuk ile ebeveyn arasında bir geçmiş bulunur ve tartışma bu geçmişin nasıl yorumlanacağı üzerindedir. Burada ise ortada değerlendirilecek bir ilişki yoktur; Daire bu nedenle önce çocuğun bilgilendirilmesini zorunlu görmüştür.
💡 Benzer dosyalar için çıkarımlar
Karar, kişisel ilişkinin kaldırılması veya sınırlandırılması davalarında şu noktaların öne çıkacağını göstermektedir:
- Ebeveynin uzun süre çocukla görüşmemiş olması kendiliğinden kaldırma sonucunu doğurmaz; ilişkinin azaltılarak sürdürülmesi de yeterli araştırma yapılmadan isabetli sayılmaz.
- Çocuk ebeveyni tanımıyorsa, görüşünün alınmasından önce psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacı desteğiyle tarafsız bir bilgilendirme yapılması beklenir.
- İdrak çağındaki çocuğun görüşü alınmadan verilen karar, bozma sebebi olabilir.
- Sosyal inceleme raporuna dayanılacaksa, bunun nedenleri kararın gerekçesinde gösterilmelidir.
- Çocuğun görüşü önemlidir ancak tek başına belirleyici değildir; nihai ölçüt çocuğun üstün yararıdır.
Bozma kararı, kişisel ilişkinin kaldırılıp kaldırılmayacağı konusunda bir sonuç belirlememiştir. Daire yalnız bu sonuca ulaşılmadan önce yapılması gereken araştırmayı tarif etmiştir; yeni yapılacak yargılamada mahkeme, toplanacak delillere göre karar verecektir.
❔ Akla gelen sorular
Yıllarca çocuğunu görmeyen ebeveynin kişisel ilişki hakkı kendiliğinden kalkar mı?
Çocuk babasını tanımıyorsa görüşü nasıl alınır?
Mahkeme çocuğun istediği yönde karar vermek zorunda mı?
Bozmadan sonra kişisel ilişki kaldırılacak mı?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. Bize iletişim sayfası üzerinden ulaşılabilir; aile hukukuna ilişkin diğer Yargıtay kararları Emsal Kararlar sayfasında derlenmektedir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan bozma kararından derlenmiştir. Karar metninde tarafların ve çocuğun adları yer almamaktadır; karar metnindeki doktrin atıfları PDF’ten çıkarılmıştır. Kişisel ilişkiye ilişkin her dava; çocuğun yaşına, idrak düzeyine, aile içindeki geçmişe, sosyal inceleme raporlarına ve mahkemenin değerlendirmesine göre farklı sonuçlanabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.




