Seçilmiş Müdafi Varken Baro Ataması – Yargıtay CGK 2026/488

Uzun süren ceza davalarında sanığın vekâlet verdiği avukatın bazı duruşmalara gelmemesi sık rastlanan bir durumdur. Mahkemeler, özellikle alt sınırı beş yılı aşan suçlarda yargılamanın müdafisiz bitirilemeyeceğini bildikleri için çoğu zaman barodan yeni bir müdafi ister. Peki sanığın seçtiği avukatın vekâleti hiçbir zaman sona ermemişse, sanık da kendisine başka bir avukat atandığından habersizse ne olur? Hüküm kime tebliğ edilmeli, temyiz incelemesi kimin dilekçesine göre yapılmalıdır? Yargıtay Ceza Genel Kurulu, nitelikli yağma suçundan verilen mahkûmiyetlere ilişkin bir dosyada bu sorulara açık cevaplar verdi.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 16.09.2026 tarihli ve E.2025/384, K.2026/488 sayılı kararıyla, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazını oy birliğiyle kabul etmiş, 6. Ceza Dairesinin onama kararını sanıklar yönünden kaldırmış, cezanın infazının durdurulmasına ve gerekçeli kararın sanıkların seçtiği avukata tebliğ edilmesine karar vermiştir.
⏳ On dört yıla yayılan bir yağma dosyası
Karar metnine göre sanıklardan biri hakkında teşebbüs aşamasında kalan nitelikli yağma, diğeri hakkında nitelikli yağma suçundan kamu davası açılmıştır. Sanıklar, 10.06.2009 ve 20.04.2010 tarihli noter vekâletnameleriyle aynı avukatı müdafi olarak seçmiş; bu avukat Ankara (Kapatılan) 11. Ağır Ceza Mahkemesinin 23.08.2011 tarihli oturumunda müdafi olarak duruşmaya kabul edilmiş ve dosyanın devredildiği Eskişehir 1. Ağır Ceza Mahkemesindeki duruşmaların çoğuna katılmıştır.
Dosyanın seyri kısaca şöyledir:
- 04.11.2015: Eskişehir 1. Ağır Ceza Mahkemesi sanıkların beraatine karar verdi.
- 26.09.2018: Cumhuriyet savcısının temyizi üzerine Yargıtay 6. Ceza Dairesi, hükmü gerekçesiz olduğu için bozdu.
- 04.07.2019: Bozmadan sonraki ikinci oturumda mahkeme, seçilmiş avukatla görüşülerek vekâlet ilişkisinin sürüp sürmediğinin sorulmasına, sürmüyorsa müdafi atanmasına karar verdi. Avukat 28.01.2020 ve 08.06.2021 tarihli oturumlara katıldı.
- 22.03.2023: Dosyanın devredildiği Eskişehir 5. Ağır Ceza Mahkemesi, müdafiin mazeret bildirmeden gelmediğini belirterek barodan yeni müdafi istedi.
- 26.04.2023: Karar duruşmasına baroca atanan iki avukat katıldı; sanıklara ne duruşma günü ne de atanan müdafiler bildirildi. Sanıklardan biri teşebbüs hükümleri uygulanarak 9 yıl, diğeri yardım eden sıfatıyla 5 yıl hapis cezasına mahkûm edildi.
- 11 ve 12.05.2023: Baro müdafilerinin temyizinin yanında sanıklar da kendi dilekçeleriyle hükmü temyiz etti.
- 25.04.2024: 6. Ceza Dairesi, yalnız müdafilerin temyiz sebeplerini inceleyerek hükümleri onadı.
Dosyada seçilmiş avukatın azledildiğine ya da vekâletten çekildiğine dair hiçbir beyan veya belge bulunmamaktadır. Gerekçeli karar ise ne sanıklara ne de bu avukata tebliğ edilmiştir.
📨 Başsavcılık neye itiraz etti?
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı 29.04.2025 tarihinde CMK 308 uyarınca itiraz yoluna gitmiştir. İtirazın iki ayağı vardır:
- Atamanın geçersizliği: Görevinin sona erdiğine dair belge bulunmayan seçilmiş müdafie duruşma günü tebliğ edilerek yargılamaya onun huzurunda devam edilmesi gerekirken, sanıklara bildirilmeyen baro müdafileriyle davanın sonuçlandırılması savunma hakkını kısıtlamış ve yüz yüzelik ilkesini zedelemiştir.
- Sanıkların kendi temyizi: Ceza Genel Kurulunun 14.09.2021 tarihli, 2021/6-13 E., 2021/392 K. sayılı kararında belirtildiği üzere sanık ve müdafi ayrı ayrı kanun yoluna başvurabilir; sanıkların dilekçeleri dikkate alınmadan onama kararı verilmesi mahkemeye erişim hakkını ortadan kaldırmıştır.
6. Ceza Dairesi 26.06.2025 tarihinde itirazı yerinde görmeyince dosya Ceza Genel Kuruluna gönderilmiştir. Genel Kurul uyuşmazlığı şöyle tanımlamıştır: Seçilmiş müdafi varken ve bu müdafiin görevi sona ermemişken, sanıklara haber verilmeden baroca atanan müdafiler huzurunda kurulan ve bu müdafilerce temyiz edilen hükmün, seçilmiş müdafie de tebliğ edilmesi ve sanıkların temyiz taleplerinin ayrıca incelenmesi gerekir mi?
⚖️ Genel Kurulun ortaya koyduğu ilkeler
Genel Kurul, savunma hakkını Anayasa’nın 36. maddesi ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 6/3-b-c maddesi çerçevesinde ele almış; müdafiin hukuki yardımından yararlanmanın bu hakkın ayrılmaz parçası olduğunu vurgulamıştır. Kararın gerekçesinden çıkan ilkeler şunlardır:
- Asıl olan seçilmiş müdafidir. CMK 150/1’e göre şüpheli veya sanıktan önce kendisine bir müdafi seçmesi istenir. Zorunlu müdafilik hâllerinde (CMK 150/2-3) bile müdafi seçilmiş olabilir; atama, seçimin yerini tutan istisnai bir yoldur.
- Vekâlet sürerken atama yapılamaz. Seçilmiş müdafi ile sanık arasındaki vekâlet ilişkisi sona ermedikçe ya da CMK 151/1 kapsamında müdafiin görevini yerine getirmemesi veya görevden yasaklanması söz konusu olmadıkça müdafi görevlendirilmesine gidilemez.
- Atama yapılırsa sanık mutlaka haberdar edilir. Genel Kurula göre kendisine müdafi atandığını bilmeyen, bu avukatın değiştirilmesini isteme imkânı bulunmayan sanığın avukata erişim hakkından etkili biçimde yararlandığından söz edilemez. Kararda bu konuda Genel Kurulun 2018 tarihli iki kararına ve Anayasa Mahkemesinin 2013/5957 başvuru numaralı kararına atıf yapılmıştır.
- Tebligat seçilmiş müdafie yapılır. Yargılama devam ettikçe müdafie yapılacak her tebligat seçilmiş müdafie yapılmalıdır (CMK 35-37 ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu m.11).
- Zorunlu müdafiin yokluğu mutlak bozma sebebidir. CMK 188/1 uyarınca zorunlu müdafi duruşmada bulunmalıdır; aksi, sonuca etkisine bakılmaksızın CMK 289/1-e kapsamında hukuka kesin aykırılıktır.
Kararda CMK 216/3’e 694 sayılı KHK ile eklenen ve 7078 sayılı Kanun’la aynen kabul edilen “Bu aşamada zorunlu müdafiin hazır bulunmaması hükmün açıklanmasına engel teşkil etmez.” cümlesi de ele alınmıştır. Genel Kurul, madde gerekçesine dayanarak bu düzenlemenin yalnızca sanığın esas hakkındaki savunmasının müdafi yardımıyla alındığı ve tüm usul işlemlerinin tamamlandığı dosyalarda, son söz ve hüküm aşamasında celselerin ertelenmesini önlemeye yönelik olduğunu hatırlatmıştır. Başka bir anlatımla bu hüküm, seçilmiş müdafii devre dışı bırakan bir atamayı meşrulaştırmaz.
🔍 Somut olaydaki değerlendirme ve sonuç
Genel Kurul, dosyadaki şu olguları birlikte değerlendirerek savunma hakkının kısıtlandığı sonucuna varmıştır:
- Azil ya da istifaya ilişkin hiçbir bilgi ve belge bulunmayan seçilmiş müdafi dururken mahkemenin istemiyle barodan müdafi görevlendirilmesi,
- Seçilmiş müdafiin yokluğunda duruşma yapılarak hüküm kurulması,
- Gerekçeli kararın yalnız atanan müdafilere tebliğ edilip seçilmiş müdafie tebliğ edilmemesi,
- Temyiz denetiminin yalnız atanan müdafilerin dilekçeleriyle sınırlı tutulması ve sanıkların bizzat ileri sürdükleri temyiz nedenlerinin değerlendirilmemesi.
Bu nedenle itiraz kabul edilmiş, 6. Ceza Dairesinin 25.04.2024 tarihli onama kararı sanıklar yönünden kaldırılmıştır. Genel Kurul ayrıca sanıklar hakkındaki cezanın infazının durdurulmasına, bu suç nedeniyle cezaevinde bulunmaları hâlinde başka bir suçtan hükümlü veya tutuklu değillerse tahliyelerine karar vermiştir. Eskişehir 5. Ağır Ceza Mahkemesinin 26.04.2023 tarihli gerekçeli kararı seçilmiş avukata tebliğ edilecek; temyiz dilekçesi verilirse sanıkların ve bu avukatın gerekçeleri, verilmezse sanıkların kendi temyiz talepleri gözetilerek Özel Dairece yeniden inceleme yapılacaktır.
✍️ Sanığın temyizi ile müdafiin temyizi ayrı haklardır
Kararın uygulamada en çok karşılaşılacak yönü, sanığın kendi temyiz dilekçesinin akıbetidir. Genel Kurul, sanık ile müdafiin hükmü farklı neden ve gerekçelerle ayrı ayrı temyiz etmelerine hiçbir yasal engel bulunmadığını, bu nedenle temyiz incelemesinde sanıkların bizzat ileri sürdükleri sebeplerin de değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir. Somut olayda sanıklar, hüküm kendilerine tebliğ edilmemiş olsa da 11 ve 12 Mayıs 2023 tarihli dilekçelerle temyize başvurmuş, ancak bu dilekçeler tebliğnamede ve Daire incelemesinde yer almamıştır.
Bu yaklaşım, sitemizde ele alınan ve vekâletnamesi dosyada bulunmayan avukatın temyizini konu alan CGK 2026/340 kararıyla birlikte okunduğunda, Ceza Genel Kurulunun temyiz hakkının şekli eksiklikler nedeniyle boşa düşmemesine verdiği önemi gösterir. Zorunlu müdafi yokluğunun istinaf aşamasındaki sonuçları için CGK 2026/246 yazısına, müdafiye yapılan tebliğin sanığın temyiz süresine etkisine ilişkin Anayasa Mahkemesi değerlendirmesi için AYM 2022/41175 yazısına bakılabilir.
🆕 CMK 308’deki 2026 değişikliği
Bu dosyadaki itiraz 29.04.2025 tarihinde, değişiklikten önceki CMK 308 hükmüne göre yapılmıştır. Karardan önce, 16.07.2026 tarihli 7589 sayılı Kanun’un 17. maddesiyle CMK 308/1 değiştirilmiş ve maddeye dördüncü fıkra eklenmiştir. Güncel metne göre:
- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, ceza dairelerinin yargı yeri belirlenmesi ve görevsizlik kararları dışındaki tüm kararlarına karşı, re’sen veya istem üzerine, dosyanın kendisine teslim edildiği tarihten itibaren üç ay içinde Ceza Genel Kuruluna itiraz edebilir.
- Sanığın lehine itirazda süre aranmaz.
- İtiraz istemi; sanık veya sanık adına kanun yoluna başvurma hakkı olanlar, katılan, katılma isteği karara bağlanmamış ya da katılan sıfatını alabilecek surette suçtan zarar görmüş olanlar tarafından yapılabilir (CMK 308/4).
Somut olaydaki itiraz sanıklar lehinedir; güncel metne göre lehe itirazda süre aranmamaktadır.
💬 Sık sorulan sorular
Seçilmiş avukat duruşmaya gelmezse mahkeme barodan müdafi isteyemez mi?
Gerekçeli karar yalnız atanan müdafiye tebliğ edilirse ne olur?
Sanığın kendi verdiği temyiz dilekçesi müdafiin dilekçesi varken önemsiz midir?
Bu karar sanıkların beraat ettiği anlamına mı gelir?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında, ceza muhakemesine ilişkin diğer kararlar ise Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay Ceza Genel Kurulunun Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan itirazın kabulü kararından derlenmiştir. Karar metninde sanıkların ve avukatların adları yer almamaktadır. Kararın sonucu; vekâletnamelerin tarihine, duruşma tutanaklarına, tebligat kayıtlarına ve sanıkların temyiz dilekçelerine ilişkin somut olgulara dayanır. Benzer görünen bir dosyada sonuç, yargılamanın seyrine, uygulanacak kanun hükümlerine ve mahkemenin değerlendirmesine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.




