Okuyucularımızın sorularını Av. Veli Savun yanıtlıyorSorularınızı Av. Veli Savun yanıtlıyorSoru sorun →
Emsal KararlarGayrimenkul Hukuku

Metro İrtifakında Dükkân Kurmak – Yargıtay 7. HD 2026/3929

Büyük şehirlerde raylı sistem hatları çoğu zaman özel mülkiyetteki taşınmazların altından ya da içinden geçer. Belediyeler bu alanları her zaman kamulaştırmaz; bazen malikle bir protokol imzalanır ve taşınmaz üzerinde belediye lehine irtifak hakkı kurulur. Yıllar sonra taşınmaz el değiştirir, istasyonun üstünde bir alışveriş merkezi yükselir, istasyon alanında ise dükkânlar açılmaya başlar. Bu noktada yeni malik şunu sorar: Metro için kurulan bir irtifak hakkı, hak sahibine istasyon alanında ticari üniteler kurup kiraya verme yetkisi de verir mi? Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, İstanbul’daki bir metro istasyonu ile alışveriş merkezi arasındaki uyuşmazlıkta bu soruya protokol metnine bakarak cevap verdi ve davanın reddini onadı.

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 15.09.2026 tarihli ve E.2025/4059, K.2026/3929 sayılı kararıyla, irtifak hakkının amacına aykırı kullanıldığının tespiti, el atmanın önlenmesi ve ecrimisil istemli davada Bölge Adliye Mahkemesinin esastan ret kararını oy çokluğuyla onamıştır. Bir üye, istasyon alanındaki dükkânların protokole aykırı olduğu gerekçesiyle karşı oy yazmıştır.

Kısa özet: Taşınmazın önceki malikleri ile büyükşehir belediyesi arasında 10.02.1993 tarihinde, metro faaliyeti devam ettiği sürece geçerli olmak üzere irtifak hakkı kurulmasına ilişkin protokol imzalandı. Taşınmazı devralan şirket, istasyon alanında kurulan ticari işletmelerin alışveriş merkezinin metro girişini daralttığını ve irtifakın amacını aştığını ileri sürdü. İlk derece mahkemesi protokolde kullanım amacını sınırlayan bir hüküm bulunmadığını kabul ederek davayı reddetti; istinaf başvurusu esastan reddedildi. Yargıtay, duruşmalı inceleme sonunda kararı oy çokluğuyla onadı.

🚇 1993 protokolü ve taşınmazın el değiştirmesi

Karar metnine göre uyuşmazlığın kökü, 10.02.1993 tarihinde imzalanan bir protokoldür. Taşınmazın o tarihteki maliki olan bir halı şirketi ile davalılar arasında yapılan bu protokolle, ilgili parsel üzerinde büyükşehir belediyesi lehine “metro faaliyeti devam ettiği sürece geçerli olmak üzere” irtifak hakkı kurulması kararlaştırılmıştır. Karar metni hakkı yer yer “irtifak (intifa)” diye anar; protokolün 3.1.2 maddesinde ise “daimi irtifak hakkı tesisine muvafakat” ifadesi geçmektedir.

Daha sonra taşınmazın mülkiyeti davacı şirkete geçmiş ve davacı, malik sıfatıyla protokolün tarafı hâline gelmiştir. Taşınmaz üzerinde bir alışveriş merkezi bulunmakta, metro istasyonu ile alışveriş merkezi arasında koridor ve dükkânlar yer almaktadır. Belediye ise irtifak hakkını meclis kararıyla iştiraki olan bir ulaşım şirketine devretmiştir; dava bu nedenle hem belediyeye hem de bu şirkete karşı açılmıştır.

🏬 Alışveriş merkezi malikinin talepleri

Davacı şirket, protokolün 2, 3 ve 4. maddelerinin irtifakın kuruluş amacını açıkça ortaya koyduğunu, planlarda istasyonun giriş-çıkış merdivenleri ve hava bacaları dışında belediyece herhangi bir yapılaşma öngörülmediğini ileri sürmüştür. Davacıya göre belediye, hakkın amacı ve niteliğine aykırı olarak istasyon alanında ticari işletmeler oluşturmuş, bu işletmeler alışveriş merkezinin metro girişini daraltmıştır. Davacı bu durumu noter aracılığıyla tespit ettirmiş, kiracılarının cirolarının düştüğünü, bunun da kendi zararına yol açacağını belirtmiştir.

Davada birden fazla talep bir arada ileri sürülmüştür:

  • İrtifak hakkının tesis amacına aykırı kullanıldığının tespiti,
  • Davalıların haksız el atmasının önlenmesi,
  • İrtifak hakkının tesis amacına uygun kullanılmasının temini,
  • Kullanım karşılığı ecrimisil (haksız işgal tazminatı).

Temyiz aşamasında davacı ayrıca irtifakın yalnız metro inşaatı süresini kapsadığını, bu hususun davalılarca da ikrar edildiğini, bilirkişi raporlarında hak kapsamının aşıldığının tespit edildiğini ve mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

📑 İlk derece ve istinaf değerlendirmesi

İstanbul 39. Asliye Hukuk Mahkemesi davayı reddetmiştir. Karar metninde aktarılan ret gerekçeleri dört başlıkta toplanabilir:

  • Süre: Protokolde irtifak hakkının metro faaliyetleri devam ettiği sürece geçerli olduğu belirtilmiştir ve metro faaliyeti hâlen devam etmektedir.
  • Kullanım amacı: Protokolde, kullanım amacı bakımından irtifakın kapsamını sınırlayan ya da kısıtlayan bir hüküm bulunmamaktadır.
  • Yer: Dava konusu kısımlar yer bakımından da irtifak hakkı kapsamında kalmaktadır.
  • Dürüstlük kuralı: Davacı 20.05.2008 tarihinde, metro istasyonu ile alışveriş merkezi arasında inşaatı tamamlanmış 56 dükkân ile koridoru güvenlik ve bakımını sağlayarak yönetmeyi ve karşılığında davalı tarafa pay ödemeyi teklif etmiştir. Mahkemeye göre bu teklif karşısında, davalı tarafın bu alanlarda tasarruf yetkisi bulunmadığının sonradan ileri sürülmesi TMK 2 ile bağdaşmamaktadır.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi, protokolün 3.1.2 maddesindeki “metro faaliyeti devam ettiği sürece geçerli olmak üzere daimi irtifak hakkı tesisine muvafakat edeceklerdir” ifadesini esas almıştır. Daireye göre bu düzenlemede kullanımın niteliğine dair bir sınırlama yoktur ve metro faaliyeti sürmektedir. Davacının istinaf başvurusu HMK 353/1-b-1 uyarınca esastan reddedilmiştir.

⚖️ Yargıtay’ın onama gerekçesi

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi dosyayı davacı vekilinin talebi üzerine duruşmalı olarak incelemiştir. Duruşma 15.09.2026 tarihinde yapılmış, aynı gün karar verilmiştir. Daire uyuşmazlığı, “irtifak hakkının tesis edilme amacına aykırı olarak kullanıldığının tespiti, el atmanın önlenmesi, irtifak hakkının tesis amacı doğrultusunda kullanılmasının temini ve ecrimisil istemi” olarak nitelendirmiştir.

Daire, bölge adliye mahkemesi kararlarının ancak HMK 371’de sayılan nedenlerden birinin varlığında bozulabileceğini hatırlatmış; kararın tarafların iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uygulanacak hukuk kurallarına ve hukuki ilişkinin nitelendirilmesine göre usul ve kanuna uygun olduğunu belirtmiştir. Temyiz dilekçesindeki nedenler bozmayı gerektirecek nitelikte görülmemiş, karar HMK 370/1 uyarınca onanmıştır. Yargıtay duruşma vekâlet ücreti olarak 40.000,00 TL’nin davacıdan alınarak davalı şirkete verilmesine hükmedilmiştir.

Onama kararı kısa gerekçelidir; bu nedenle uyuşmazlıktaki esas değerlendirme, ilk derece mahkemesi ve bölge adliye mahkemesi kararlarında yer alan protokol yorumuna dayanmaktadır. Yargıtay çoğunluğu, bu yorumu bozma nedeni saymamıştır.

📎 Kararın tam metni: Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 15.09.2026 tarihli, E.2025/4059, K.2026/3929 sayılı kararı PDF olarak buradan okunabilir.

🗣️ Karşı oyda öne çıkan noktalar

Karar oy çokluğuyla verilmiştir. Karşı oy yazan üye, protokolün içeriğini farklı okumuştur. Karşı oya göre:

  • Protokolle irtifak hakkı, metro faaliyetleri devam ettiği müddetçe geçerli olmak üzere ve yalnız metro istasyonu ile müştemilatının yeraltında yapılması amacıyla kurulmuştur.
  • Hak bedelsiz olarak tanınmış ve tapu siciline bu amaçla tescil edilmiştir.
  • İstasyonun yer üstündeki kısımlarına malik tarafından alışveriş merkezi inşa edilmiştir.
  • Belediye hakkı iştiraki olan şirkete devretmiş, bu şirket istasyon alanına protokole aykırı olarak ticari üniteler inşa edip üçüncü kişilere kiralamıştır.
  • Bu nedenle mülkiyeti davacıya ait alana haksız müdahalenin önlenmesine karar verilmesi gerekirdi.

Çoğunluk ile karşı oy arasındaki fark, aynı protokolün nasıl okunacağı noktasında düğümlenmektedir. Çoğunluk, metinde açık bir kullanım sınırlaması bulunmadığını esas almış; karşı oy ise hakkın kuruluş amacını ve bedelsiz verilmiş olmasını belirleyici görmüştür.

🧭 İrtifak hakkının kapsamı nasıl belirlenir?

Türk Medeni Kanunu’nun 683. maddesi, malike malı üzerinde hukuk düzeninin sınırları içinde dilediği gibi kullanma, yararlanma ve tasarrufta bulunma yetkisi tanır ve her türlü haksız el atmanın önlenmesini dava etme imkânı verir. İrtifak hakkı ise bu yetkiyi, hak sahibi lehine sınırlayan sınırlı bir ayni haktır. Dolayısıyla el atmanın “haksız” olup olmadığı, irtifakın sınırlarının nerede çizildiğine bağlıdır.

TMK 838, malikin taşınmazı üzerinde herhangi bir kişi veya topluluk lehine, belirli bir yararlanmaya hizmet etmek üzere başka irtifak hakları da kurabileceğini düzenler. Aynı hükme göre bu hakların kapsamı, hak sahibinin olağan ihtiyaçlarına göre belirlenir; aksi kararlaştırılmış olmadıkça bu haklar başkasına devredilemez. TMK 781 ise irtifak kurulmasına ilişkin sözleşmenin resmî şekle bağlı olduğunu öngörür. Bu çerçevede, kuruluş belgesi ve tapu kaydı hakkın sınırlarını belirlemede ilk başvurulan kaynaklardır.

Bu dosyadan çıkan gözlemler şöyle sıralanabilir:

  • Kamu hizmeti için kurulan irtifaklarda uyuşmazlık, çoğu zaman kuruluş protokolünün lafzına ve tapu kaydına taşınır. Protokolde kullanım türü açıkça sınırlanmamışsa, mahkemeler bunu genişletici biçimde yorumlayabilmektedir.
  • Hakkın süresi (“metro faaliyeti devam ettiği sürece”) ile kullanım amacı ayrı ayrı değerlendirilmiştir. Sürenin dolmadığı tespiti tek başına sonucu belirlememiş; kullanım amacını kısıtlayan hüküm bulunmaması da gerekçeye girmiştir.
  • Tarafların dava öncesi yazışmaları ve teklifleri delil değeri taşır. İlk derece mahkemesi, davacının dükkânları yönetme ve karşılığında pay ödeme teklifini TMK 2 kapsamında değerlendirmiştir.
  • Bilirkişi raporlarında hak kapsamının aşıldığı yönünde tespitler bulunduğu ileri sürülse de, protokolün hukuki yorumu hâkime aittir; çoğunluk bu yorumu bozma nedeni görmemiştir.

İrtifak kaydının akıbetine ilişkin farklı bir uyuşmazlık, sitemizdeki sökülen enerji hattının irtifak şerhi yazısında; sınır taşkınlığı ve irtifak bedeli ise koordinat farkıyla taşkın yapı yazısında ele alınmıştır.

💬 Sık sorulan sorular

Metro için kurulan irtifak hakkı istasyonda dükkân açmaya da imkân verir mi?

Bu kararda belirleyici olan, irtifakı kuran protokolün içeriğidir. Derece mahkemeleri protokolde kullanım amacını sınırlayan bir hüküm bulunmadığını kabul etmiş, Yargıtay çoğunluğu bu değerlendirmeyi onamıştır. Karşı oy ise hakkın yalnız metro istasyonu ve müştemilatının yeraltında yapılması için bedelsiz kurulduğunu belirterek aksi görüştedir. Protokol metni farklı olan bir dosyada sonuç da farklı olabilir.

Taşınmazı sonradan devralan malik eski protokolle bağlı mıdır?

Karar metnine göre taşınmazın mülkiyetinin davacıya devredilmesiyle davacı protokolün tarafı hâline gelmiştir. İrtifak hakkı tapu siciline tescil edilmiş bir sınırlı ayni hak olduğundan, taşınmazı devralan malik bakımından da hüküm doğurmaya devam etmektedir.

İlk derece mahkemesi dürüstlük kuralını neden gündeme getirdi?

Davacı 2008 yılında, metro istasyonu ile alışveriş merkezi arasındaki 56 dükkân ile koridoru yönetmeyi ve karşılığında davalı tarafa pay ödemeyi teklif etmişti. Mahkeme, bu teklif karşısında davalının bu alanlarda tasarruf yetkisi bulunmadığının sonradan ileri sürülmesini TMK 2 ile bağdaşmaz bulmuştur. Davacı ise teklifin sulh görüşmesi niteliğinde olduğunu savunmuştur.

Yargıtay kararı neden kısa gerekçelidir?

İstinaf sisteminde Yargıtay, bölge adliye mahkemesi kararını HMK 371’deki bozma nedenleri açısından denetler. Daire, kararın usul ve kanuna uygun olduğunu ve temyiz nedenlerinin bozmayı gerektirmediğini belirterek HMK 370/1 uyarınca onamıştır. Ayrıntılı gerekçe ilk derece ve istinaf kararlarındadır.

Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında; taşınmaz hukukuna ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan onama kararından derlenmiştir. Karar metninde tarafların ve vekillerin adları yer almamaktadır. Kararın sonucu, somut dosyadaki protokol hükümlerine, tapu kaydına ve tarafların yazışmalarına dayanır. Benzer görünen bir dosyada sonuç; irtifakı kuran belgenin içeriğine, tescil kaydına, kullanımın niteliğine ve mahkemenin değerlendirmesine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.

Avukat Veli Savun

İstanbul Barosu'na kayıtlı avukat (sicil no 75235) ve arabulucu (sicil no 50392). Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2013 mezunu. Savun Hukuk & Danışmanlık'ın kurucu avukatı. Çalışma alanları: forex ve kripto para dolandırıcılığından doğan ceza ve alacak davaları, bilişim, icra ve aile hukuku.

İlgili Makaleler

Av. Veli Savun

Soru & Cevap · İstanbul Barosu 75235

Bu konuda sorunuz mu var?

Sorunuzu yazın, Av. Veli Savun bu sayfada yanıtlasın. Adınızı yazmanız gerekmez.

Örnek sorular — birine dokunun, kendi durumunuza göre düzenleyin:

Kişisel verileriniz hakkında

Savun Hukuk & Danışmanlık, soru ve yorumunuzu sitede yayımlamak ve yanıtlamak; "beni arasın" seçeneğini işaretlerseniz telefon numaranızı yalnız sizi aramak için işler (6698 s. KVKK m.5/2-c ve f). Rumuzunuz ve metniniz yayımlanır; telefonunuz, IP adresiniz ve metnin temizlenmeden önceki hali yayımlanmaz. Telefon kaydı talebiniz sonuçlandıktan sonra en geç 12 ay içinde silinir. Haklarınız (m.11) için büromuza başvurabilirsiniz.

Yanıtlar genel bilgilendirme niteliğindedir; avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz ve somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez. Tüm soru ve cevaplar →

Başa dön tuşu
WhatsApp'tan yazın
🌐 English — international victims of online investment fraud