Sistem Hatasıyla Geçen Transfer – İzmir BAM 11. HD 2025/549

Yurt dışındaki işlem platformlarında kazanç elde ettiğini düşünen pek çok kişi, bu parayı Türkiye’ye çekmek için banka havalesi yerine elektronik cüzdan ve ödeme sistemlerini kullanıyor. Para, kişiden kişiye transfer yöntemleriyle doğrudan bir kredi kartına ya da banka hesabına aktarılıyor. Peki bankanın ekranında “reddedildi” görünen bir transfer, sistemdeki bir hata yüzünden yine de hesaba yansırsa ne olur? Hesap sahibi, “bu para yurt dışı borsa kazancımdır, banka dilediğini parayı gönderen kişiden istesin” diyerek iadeden kaçınabilir mi? İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi, bu soruya bankayı haklı bulan bir kararla cevap verdi.
İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi, 27.03.2025 tarihli ve E.2022/1563, K.2025/549 sayılı kararıyla, sistem hatası nedeniyle kredi kartına alacak kaydedilen tutarı aynı gün başka bankaya aktaran hesap sahibinin istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Böylece 35.904,46 TL asıl alacak ile yüzde 20 icra inkâr tazminatına hükmeden ilk derece kararı yerinde kalmıştır. Karar, miktar itibarıyla kesin olarak verilmiştir.
💳 Reddedilen transfer neden hesaba geçti?
Karar metnine göre davalı şirket, davacı bankanın İzmir’deki bir şubesinde mevduat hesapları bulunan ve aynı bankanın kredi kartını kullanan bir müşteridir. Uyuşmazlık, uluslararası bir kart ağının geliştirdiği ve kişiden kişiye havale için kullanılan bir para gönderim yöntemiyle ilgilidir. Davacı banka, bu ağın üyesi olarak kart hamillerinin bu yöntemle işlem yapmasına aracılık etmektedir.
29.01.2018 tarihinde, sanal bir karttan davalının kredi kartına beş ayrı para gönderimi talep edilmiştir. Bilirkişi raporuna ve mahkemece kart sisteminden getirtilen belgelere göre bu işlemlerin beşi de reddedilmiştir. Buna rağmen işlem bedelleri, bankanın sisteminde oluşan bir hata nedeniyle davalının kredi kartına alacak olarak kaydedilmiş ve oradan mevduat hesabına geçmiştir.
Karar metninde zaman çizelgesi oldukça nettir:
- Saat 14:05: 36.418,80 TL, davalı şirketin mevduat hesabına alacak olarak kaydedildi.
- Saat 14:32: 36.400 TL, internet bankacılığı üzerinden başka bir bankadaki hesaba EFT ile gönderildi.
- Sonrasında: Banka ihtarname çekerek 24 saat içinde iade istedi; ödeme yapılmayınca 09.02.2018 temerrüt tarihi kabul edildi.
- 16.05.2018: Banka, 36.371,12 TL asıl alacak ve 541,78 TL işlemiş faiz için ilamsız icra takibi başlattı; davalının itirazı üzerine takip durdu.
Bankanın reddedilen işlemler için kart sisteminden herhangi bir para almadığı, buna karşılık davalının hesabına alacak kaydettiği için zarara uğradığı bilirkişi raporuyla tespit edilmiştir.
🛡️ Hesap sahibinin üç itirazı
Davalı şirket, cevap ve istinaf dilekçelerinde bankanın talebine üç yönden itiraz etmiştir:
- Husumet itirazı: Paranın davalı şirket tarafından değil, dava dışı bir kişi tarafından ve onun elektronik ödeme sistemindeki hesabından gönderildiği; bu nedenle bankanın alacağını o kişiden istemesi gerektiği.
- Kazanç itirazı: Dava dışı kişinin yurt dışındaki bazı borsalarda işlemler yaptığı, bu işlemlerden elde ettiği gelirleri elektronik cüzdan hesabı üzerinden davalının kartına gönderdiği; aktarılan tutar içinde banka ve bağlı kuruluşlarca onaylanmış, kesinleşmiş ödemeler de bulunduğu ve bankanın bunları ayırmadığı.
- İade kapsamı itirazı: Davalının yalnızca elinde kalan miktardan sorumlu olabileceği, ayrıca alacak tartışmalı olduğu için icra inkâr tazminatı şartlarının oluşmadığı.
Davalı ayrıca banka bilişim sistemleri ve uluslararası borsacılık faaliyetleri alanında bilgi sahibi kişilerin de yer aldığı yeni bir bilirkişi heyetinden rapor alınmasını, borsa firmalarına ve para transfer şirketine müzekkere yazılmasını istemiştir.
⚖️ İlk derece ve istinaf ne dedi?
İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi 10.03.2022 tarihli kararında, bilirkişi raporunu esas almıştır. Mahkemeye göre kredi kartına alacak kaydedilen işlemlerin kart ağının havale sistemi kapsamında olduğu, beş ihtilaflı işlemin reddedildiğinin hem banka belgeleriyle hem de kart sisteminden getirtilen kayıtlarla belgelendiği anlaşılmıştır. Reddedilen işlemler karşılığında bankaya para girmemiş, buna rağmen davalının hesabına alacak verilmiştir.
Mahkeme bu nedenle davalının haklı bir sebep olmaksızın banka aleyhine zenginleştiğini kabul etmiş; itirazı kısmen iptal ederek 35.904,46 TL asıl alacağın takip tarihinden itibaren avans faiziyle tahsili için takibin devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine ve hüküm altına alınan miktar üzerinden yüzde 20 icra inkâr tazminatına hükmetmiştir.
İstinaf incelemesini yapan İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi, HMK 355 uyarınca istinaf sebepleriyle ve kamu düzeniyle sınırlı inceleme yapmıştır. Daire şu tespitlere dayanmıştır:
- Bilirkişi raporu hüküm kurmaya ve denetime elverişlidir.
- Sanal karttan yapılan para transferine kart sistemi onay vermemiş, buna rağmen para davalının hesabına aktarılmıştır.
- Bu miktar kadar banka zarara uğramış, davalı ise sebepsiz zenginleşmiştir.
- Alacak takip tarihi itibarıyla hesaplanabilir (likit) olduğundan icra inkâr tazminatı koşulları oluşmuştur.
Sonuçta Daire, davalının istinaf başvurusunu HMK 353/1-b-1 uyarınca esastan reddetmiş, duruşma açılmasına gerek görmemiş ve kararı HMK 362/1-a uyarınca miktar itibarıyla kesin olarak vermiştir.
📚 Sebepsiz zenginleşme açısından değerlendirme
Türk Borçlar Kanunu’nun 77. maddesi, haklı bir sebep olmaksızın başkasının malvarlığından zenginleşen kişinin bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlü olduğunu düzenler. Bankaların sistem hatası sonucunda yaptığı alacak kayıtları, bu hükmün tipik uygulama alanlarından biridir: Hesaba geçen tutarın arkasında geçerli bir ödeme talimatı ya da tamamlanmış bir transfer yoktur.
Bu dosyada davalının husumet itirazı, aslında zenginleşmenin kimde gerçekleştiği sorusuna dayanıyordu. Davalıya göre parayı gönderen dava dışı kişi olduğundan, banka ile kendisi arasında doğrudan bir ilişki yoktu. Mahkemeler ise belirleyici olanın, reddedilen işlemler nedeniyle bankanın kart sisteminden hiçbir tutar almamış olması olduğunu kabul etmiştir. Dava dışı kişinin gönderim talebi reddedildiğine göre, ondan davalıya hukuken tamamlanmış bir para akışı yoktur; hesaba geçen tutar bankanın kendi kaynağından çıkmıştır. Zenginleşme davalının hesabında, fakirleşme ise bankanın malvarlığında gerçekleşmiştir.
Davalının “yalnızca elimde kalandan sorumluyum” savunması da TBK 79 çerçevesinde değerlendirilebilecek bir itirazdır. Bu madde, zenginleşenin geri istenme sırasında elinden çıkmış olduğunu ispat ettiği kısım dışında kalanı geri vermekle yükümlü olduğunu düzenler; ancak zenginleşmeyi iyiniyetli olmaksızın elden çıkaran ya da elden çıkarırken ileride geri vermek zorunda kalabileceğini hesaba katması gereken kişi tamamını geri vermekle yükümlüdür. Karar metninde bu savunma ayrıca tartışılmamış; ilk derece kararındaki hesaplama Daire tarafından aynen benimsenmiştir. Paranın hesaba geçişinden kısa süre sonra başka bankaya aktarılmış olması, dosyada belirgin şekilde yer alan bir olgudur.
Benzer bir “sistem hatası” tartışmasının hisse senetleri bağlamında ele alındığı bir dosya için sistem hatasında hisse blokesi yazısına; bir başka sebepsiz zenginleşme uyuşmazlığı için banka zimmetinde fon alacağı yazısına bakılabilir.
🧾 İcra inkâr tazminatı ve likit alacak
İİK 67/2 uyarınca itirazın iptali davasında borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse, talep üzerine borçlu, alacağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına mahkûm edilir. Yargı uygulamasında bunun için alacağın likit, yani belirli veya belirlenebilir olması aranır.
Davalı, alacağın tartışmalı olduğunu ve bilirkişi incelemesiyle belirlendiğini ileri sürerek tazminata itiraz etmişti. Daire ise alacağın takip tarihi itibarıyla hesaplanabilir olduğunu kabul etmiştir. Gerçekten de karta kaydedilen tutar banka kayıtlarında açıkça görülmekte, temerrüt tarihi ihtarnameyle belirlenmiş bulunmaktadır. Hesap hareketleri ve sistem kayıtlarından çıkarılabilen bir tutarın bilirkişi aracılığıyla teyit edilmesi, karara göre alacağı likit olmaktan çıkarmamıştır.
🌍 Yurt dışı platformdan para çekenler için anlamı
Karar, doğrudan bir yatırım uyuşmazlığı olmamakla birlikte, yurt dışı işlem platformlarından elde edildiği söylenen kazançların elektronik cüzdanlar ve kart ağları üzerinden Türkiye’ye aktarılması sırasında ortaya çıkabilecek riskleri göstermesi bakımından dikkat çekicidir:
- Bir transferin kaynağının “borsa kazancı” olarak nitelendirilmesi, bankanın sistem kayıtlarında reddedilmiş görünen bir işlemi geçerli hâle getirmez. Belirleyici olan, ödeme sisteminde işlemin onaylanıp onaylanmadığıdır.
- Paranın üçüncü bir kişi tarafından gönderildiği savunması, zenginleşmenin hesap sahibinde gerçekleştiği durumlarda tek başına sorumluluğu ortadan kaldırmamıştır.
- Kart ağlarından ve banka kayıtlarından getirtilen belgeler, bu tür dosyalarda ispatın merkezinde yer alır. Davalının ek bilirkişi ve müzekkere talepleri, mevcut rapor denetime elverişli bulunduğu için sonuca etkili görülmemiştir.
- Hesaba beklenmedik bir tutarın geçmesi ile o tutarın hızla başka hesaplara aktarılması arasındaki zaman ilişkisi, iade kapsamı tartışmalarında önem taşıyabilir.
💬 Sorular ve cevaplar
Banka, sistem hatasıyla hesaba geçen parayı geri isteyebilir mi?
Paranın başka biri tarafından gönderildiği savunması neden kabul edilmedi?
Davalı hangi tutarı ödemek durumunda kaldı?
Bu karara karşı Yargıtay'a gidilebilir mi?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında; bankacılık ve yatırım uyuşmazlıklarına ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesinin Bedesten (mevzuat.adalet.gov.tr) üzerinden yayımlanan istinaf kararından derlenmiştir. Karar metninde taraf adları, kart ağı ve banka unvanları kaynakta anonimleştirilmiştir. Kararda varılan sonuç, somut dosyadaki bilirkişi raporuna, banka ve kart sistemi kayıtlarına dayanır. Benzer görünen bir dosyada sonuç; işlem kayıtlarına, paranın hesaptan çıkış zamanına, tarafların iyiniyetine ve mahkemenin değerlendirmesine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.




