Şube Kapatmayı Geç Açıklamak – Danıştay 13. D 2023/6296
Payları borsada işlem gören bir banka küçülmeye karar verir. Şubeler önce yakındaki şubelerle birleştirilir, personel başka birimlere kaydırılır, bir kısmıyla yollar ayrılır. Yönetim kurulu ise şubelerin kapatılmasına ancak süreç büyük ölçüde bittikten sonra karar verir ve aynı gün Kamuyu Aydınlatma Platformu’nda (KAP) açıklama yapar. Banka, açıklamayı bu tarihte yapmanın yatırımcıyı daha sağlıklı bilgilendirdiğini savunur. Sermaye Piyasası Kurulu ise bilginin çok daha önce “ortaya çıktığını” ve gecikmenin üç ayrı aykırılık oluşturduğunu kabul eder. Bu yazıda, özel durum açıklamasında belirleyici olanın şekli bir yönetim kurulu kararı mı yoksa fiilen gerçekleşen gelişme mi olduğu sorusuna verilen yanıtı ele alıyoruz.
Danıştay 13. Dairesi, 26.12.2023 tarihli ve E.2018/564, K.2023/6296 sayılı kararıyla, bankaya şube kapatma nedeniyle verilen 280.091,00 TL ve personel azalması nedeniyle verilen toplam 560.182,00 TL idari para cezasına karşı açılan davanın reddine ilişkin idare mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunu reddeden bölge idare mahkemesi kararını oy birliğiyle onamıştır.
🏦 Bir bankanın küçülme takvimi
Davacı, payları borsada işlem gören bir katılım bankasıdır; karar tarihinde banka iflas etmiş olduğundan temyiz dilekçesi “müflis” sıfatıyla verilmiştir. Kurulun raporuna ve idare mahkemesinin tespitlerine göre olayların sırası şöyledir:
- 06.01.2014: Bankada, ekonomik koşullar nedeniyle personelin norm fazlası olan birimlerden eksik olan birimlere kaydırılmasını, geçici görevlendirme, yıllık izin ve ücretsiz izin gibi uygulamaları öngören bir insan kaynakları uygulama kararı alınmıştır.
- Eylül 2014: Banka beyanına göre merkez ve taşra norm kadroları yeniden düzenlenmiş, yaklaşık 1700 personelle yollar ayrılmıştır.
- 23.10.2014: Banka, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumuna (BDDK) gönderdiği yazıda, banka ölçeğindeki küçülme amacına uygun olarak 80 şubenin kapatılmasının planlandığını bildirmiştir.
- 20.11.2014: Yönetim kurulu, daha önce birleştirilen şubelerin kapatılmasına karar vermiş; şube kapatma ve işten ayrılan personel sayısı aynı gün KAP’ta açıklanmıştır.
Kurul, bu tarihe kadar şube kapatılmasına veya kapatma planlarına ilişkin hiçbir özel durum açıklaması yapılmadığını, finansal tablo dipnotlarında ve faaliyet raporlarında da konuya yer verilmediğini tespit etmiştir.
🧮 Üç ceza, tek tutar
Kurul, bankadan personel ve şube sayısındaki değişikliklerin hangi tarihlerde gerçekleştiğine ilişkin savunma istemiş, savunmayı II-15.1 sayılı Özel Durumlar Tebliği ve eki Özel Durumlar Rehberi çerçevesinde değerlendirmiştir. Sonuçta 6362 sayılı Kanun’un 103. maddesinin birinci fıkrası uyarınca her bir aykırılık için ayrı ceza öngörülmüştür:
- 80 şubenin kapatılmasının zamanında açıklanmaması: 280.091,00 TL
- Personel sayısındaki azalmanın 30.06.2014-30.09.2014 döneminde açıklanmaması: 280.091,00 TL
- Personel sayısındaki azalmanın 30.09.2014-20.11.2014 döneminde açıklanmaması: 280.091,00 TL
Karar metninde “toplam 560.182,00 TL” ifadesi, personel azalmasına ilişkin iki kalemin toplamı olarak geçmektedir; şube kapatmaya ilişkin 280.091,00 TL bunun dışındadır. Böylece üç cezanın toplamı 840.273,00 TL etmektedir. Karar metni, personel azalmasına ilişkin iki dönemin her biri için ayrı ayrı 280.091,00 TL ceza verildiğini açıkça belirtmektedir; personeldeki azalma tek bir olay olarak değil, iki ayrı açıklama döneminde ayrı ayrı yerine getirilmeyen birer yükümlülük olarak ele alınmıştır.
🗣️ Bankanın savunması: karar günü açıkladık
Banka, cezaların hukuka aykırı olduğunu ileri sürerken şu noktalara dayanmıştır:
- Sürecin başında şubeler kapatılmamış, birleşmesi uygun görülen şubelerle birleştirilmiştir; kapatma kararı birleştirme tamamlandıktan sonra, 20.11.2014’te alınmış ve aynı gün KAP’ta duyurulmuştur.
- İhraççının, şube kapatılmadan önce veya kapatma planı yapıldığında değil, şube fiilen kapatıldıktan sonra açıklama yapması gerekir.
- Yönetim kurulu kararından önce hiçbir şube ticaret sicilinden terkin edilmemiştir.
- Toplu personel çıkışı yapılmamıştır; kamuoyunun sağlıklı bilgilendirilmesi için küçülme kararlarının netleşmesi beklenmiştir.
- Tebliğ ve rehberde personel sayısındaki değişim oranı örnek olarak düzenlenmiştir; bağlayıcı değildir.
- Banka harçtan muaf tutulmalıyken aleyhine harca hükmedilmiştir.
Kurul ise kararın ve bölge idare mahkemesi kararının hukuka uygun olduğunu savunmuştur.
⚖️ İdare mahkemesi, istinaf ve Danıştay
İdare mahkemesi, Kurul raporunu esas alarak davayı reddetmiştir. Gerekçenin özü, BDDK’ya yazılan 23.10.2014 tarihli yazıda planlandığı belirtilen 80 şubenin kapatılması işleminin, 20.11.2014 tarihli yönetim kurulu kararından önce önemli ölçüde fiilen tamamlanmış olmasıdır. Mahkemeye göre Tebliğ’in 5. maddesi uyarınca bilgi ortaya çıktığında kamuya açıklanması gerekirken açıklama zamanında yapılmamıştır. Gerçekleştirilen işlem bir ölçek küçültme işlemidir ve kapatılan şubelerin toplam şube sayısına oranı %28,5‘tir.
Personel yönünden mahkeme, Tebliğ’in 5. maddesi ile Rehber’in 5.7 numaralı bölümüne aykırı olarak, kamuya açıklanan son bilançodaki personel sayısında meydana gelen %10’luk azalma hakkında iki dönemde zamanında açıklama yapılmadığını kabul etmiştir.
Bölge idare mahkemesi, istinaf başvurusuna konu kararı usul ve hukuka uygun bulmuş, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunu reddetmiştir. Kararın sonuç kısmında bu kararın 06.12.2017 tarihli, E.2017/1031, K.2017/992 sayılı olduğu belirtilmiştir.
Danıştay 13. Dairesi, temyiz incelemesinin İYUK m.49’da sayılan bozma nedenleriyle sınırlı olduğunu hatırlatmış; temyizen incelenen kararın usul ve hukuka uygun olduğunu, temyiz nedenlerinin bozmayı gerektirmediğini belirterek kararı onamıştır. Tetkik hâkiminin düşüncesi de onama yönündedir. Karar, 26.12.2023 tarihinde kesin olarak ve oy birliğiyle verilmiştir.
🔎 “Ortaya çıkma” anı nasıl belirlendi?
6362 sayılı Kanun’un 15. maddesi, sermaye piyasası araçlarının değerini, fiyatını veya yatırımcıların yatırım kararlarını etkileyebilecek bilgi, olay ve gelişmelerin ihraççılarca kamuya açıklanmasını öngörür; açıklamanın usul ve esaslarını ise Kurula bırakır. Uyuşmazlığın merkezinde bu yükümlülüğün hangi anda doğduğu sorusu vardır.
Bankanın tezi, açıklama yükümlülüğünü şekli bir karara bağlamaktadır: yönetim kurulu kapatmaya karar vermeden ve şubeler sicilden terkin edilmeden açıklanacak bir “olay” yoktur. Derece mahkemelerinin benimsediği ve Danıştay’ın onadığı yaklaşım ise fiilî duruma bakmaktadır. Bu yaklaşımda belirleyici olgular şunlardır:
- Bankanın düzenleyici kuruma yazdığı yazıda kapatma planını açıkça bildirmiş olması,
- Kapatma işleminin yönetim kurulu kararından önce önemli ölçüde fiilen tamamlanmış olması,
- Bu süreçte ne özel durum açıklaması ne de finansal tablo dipnotu ya da faaliyet raporunda bilgi bulunması.
“Birleştirme” ile “kapatma” arasında yapılan ayrım da mahkemelerce sonuca etkili görülmemiştir: işlem bir ölçek küçültme olarak nitelendirilmiş, yatırımcı açısından anlamı şube ağının daralması olarak değerlendirilmiştir. Bu yaklaşım, sitede yer verdiğimiz iflas ertelemesinin geç açıklanması kararındaki “derhal” vurgusuyla aynı doğrultudadır. O dosyada gecikme birkaç günlük bir bekleme iken, bu dosyada tartışma bilginin hangi aşamada olgunlaştığına ilişkindir.
📊 %28,5 ve %10: oranların rolü
Kararda iki oran öne çıkmaktadır. Şube tarafında kapatılan 80 şubenin toplam şube sayısına oranı %28,5’tir; mahkeme bu oranı işlemin bir ölçek küçültme olduğunu göstermek için kullanmıştır. Personel tarafında ise son bilançodaki personel sayısına göre %10’luk azalma, Rehber’in 5.7 numaralı bölümüne bağlanmıştır.
Banka, rehberdeki oranın yalnız örnek niteliğinde olduğunu, bağlayıcı bir eşik koymadığını ileri sürmüştür. İdare mahkemesi bu itirazı kabul etmemiş, bölge idare mahkemesi ve Danıştay da ayrı bir değerlendirme yapmadan kararı korumuştur. Böylece somut olayda %10’luk azalma, açıklama yükümlülüğünü doğuran bir gelişme olarak kabul edilmiş ve iki ayrı dönem için iki ayrı aykırılık sayılmıştır.
Kararın bize göre okunması gereken yönü şudur: Danıştay, onama kararında kendi gerekçesini kurmamış, ilk derece mahkemesinin tespitlerinde İYUK m.49 anlamında bozma nedeni görmemiştir. Dolayısıyla yazıda aktarılan ilkeler, Danıştay’ın onadığı ilk derece gerekçesine dayanmaktadır. Özel durum açıklamasının içeriğine ilişkin farklı bir uyuşmazlık için kur farkı zararı ve sermaye kaybı kararı da incelenebilir.
❓ Merak edilenler
Yönetim kurulu kararı alınmadan özel durum açıklaması yapmak gerekir mi?
Şubeleri birleştirmek kapatmaktan farklı sayıldı mı?
Personel azalması neden iki ayrı ceza konusu oldu?
Danıştay kararında yeni bir ilke cümlesi var mı?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgilerine iletişim sayfasından ulaşılabilir; sermaye piyasası ve kamuyu aydınlatma alanındaki diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Danıştay 13. Dairesinin mevzuat.adalet.gov.tr üzerinden yayımlanan onama kararından derlenmiştir. Karar, 2014 yılındaki olaylara ve o dönemde yürürlükte olan Özel Durumlar Tebliği ile Rehberi’ne dayanır; Danıştay incelemesi İYUK m.49’daki bozma nedenleriyle sınırlı kalmıştır. Benzer görünen bir uyuşmazlıkta sonuç; gelişmenin hangi aşamada olgunlaştığına, ihraççının iç yazışmalarına, düzenleyici kurumlara yapılan bildirimlere ve finansal tablolardaki açıklamalara göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
