Bir işletmenin en değerli varlığı bazen vitrindeki mallar değil, tabeladaki markadır. Marka, patent, tasarım ve telif hakları da haczedilebilir malvarlığı değerleridir; ancak her birinin haczi kendi sicilinde ve kendi kurallarıyla işler.
®️ Sınai Haklar: Marka, Patent, Tasarım
Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamındaki marka, patent ve tasarım hakları işletmeden bağımsız olarak haczedilebilir; haciz Türk Patent ve Marka Kurumu nezdindeki sicile şerh edilir ve üçüncü kişilere karşı bu şerhle hüküm ifade eder. Satış, kıymet takdiri sonrasında taşınır satışı usulüyle yapılır; lisans gelirleri ise İİK 89 ihbarnamesiyle lisans alan şirketten dosyaya bağlanabilir. Marka değeri işletmenin cirosuyla iç içe olduğundan değerleme raporu satışın kalbidir.
Not: Fikri mülkiyette haczin adresi sicildir: kuruma şerh edilmeyen haciz, devir karşısında kâğıt üzerinde kalır; gelir kanalına ihbarname ise en hızlı tahsilat yoludur.
✍️ Telif Hakları: Mali ve Manevi Ayrımı
Telifte çizgi nettir: eserin mali hakları — çoğaltma, yayma, temsil, dijital iletim — ve bu haklardan doğan gelir alacakları haczedilebilir; eser sahibinin manevi hakları ise haczedilemez ve devredilemez. Henüz alenileşmemiş, yayımlanmamış eserler de hacizden korunur. Uygulamada en verimli yol çoğu kez hakkın kendisinden çok gelir kanalının haczidir: yayınevi, yapım şirketi veya dijital platform nezdindeki telif alacaklarına ihbarname gönderilir.
🎯 Uygulama Stratejisi
Alacaklı yönünden ilk adım sicil taramasıdır: borçlunun marka ve patent portföyü kamuya açık kayıtlardan tespit edilir; şerhsiz kalan hak, takip sırasında devredilirse dosya iptal davalarına sürüklenir. Borçlu yönünden ise işletmenin yaşaması için kritik markanın satışı yerine lisans gelirinin dosyaya yönlendirilmesi gibi ara çözümler müzakere edilebilir; şirket payı haczi ile birlikte bütüncül bakılmalıdır.
📌 İlgili Konular
Konu İİK 89 ihbarnameleri ve dijital varlıkların haczi ile yakından bağlantılıdır.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Markam haczedilebilir mi?
Evet; marka hakkı sicile şerh edilerek haczedilebilir ve satılabilir. Şerh, sonraki devirlere karşı alacaklıyı korur.
Kitabımın telif hakları haczedilir mi?
Mali haklar ve telif gelirleri haczedilebilir; manevi haklar ve yayımlanmamış eserler hacizden korunur.
Alacaklıyım; borçlunun markası değerli ama satışı zor görünüyor, alternatif var mı?
Lisans gelirlerinin ihbarnameyle dosyaya bağlanması çoğu kez satıştan hızlı sonuç verir; değerleme ve pazar araştırması stratejiyi belirler.
Haciz şerhi konmadan marka devredilirse ne olur?
Sicile güvenen iyi niyetli üçüncü kişiye karşı hak ileri sürmek güçleşir; şüpheli devirler tasarrufun iptaliyle denetlenebilir.
Marka, patent ve telif haczi uyuşmazlıklarınız için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve güncel mevzuata göre değişiklik gösterebilir. Her somut olay kendine özgüdür; sonuç taahhüdü içermez.
