GSYO’da Personelsiz Yönetim Cezası – Danıştay 13. D 2023/366

Halka açık bir girişim sermayesi yatırım ortaklığında son çalışanlar Ağustos 2019 sonunda işten ayrılır; şirket nakit sıkıntısı içindedir, yönetim kurulu üyelerinin huzur hakları bile ödenememektedir. Yönetim kurulu, şirketi icracı üyelerin kendi deneyimiyle yürüttüğünü düşünür. Sermaye Piyasası Kurulu ise tabloya başka bir yerden bakar: Portföyü yönetecek ve asgari muhasebe, kayıt ve haberleşme düzenini kuracak tek bir personel yoktur. Sonuç, yönetim kurulu üyelerine ayrı ayrı idari para cezasıdır. Bu yazıda, bu cezalardan birine karşı açılan davada verilen kesin kararı ele alıyoruz.

Danıştay 13. Dairesi, 26.01.2023 tarihli ve E.2022/4815, K.2023/366 sayılı kararıyla, yönetim kurulu üyesine verilen 38.308,00 TL idari para cezasına karşı açılan davayı reddeden ilk derece kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi kararını kesin olarak ve oybirliğiyle onamıştır.

🏢 GSYO nedir, Tebliğ personel konusunda ne ister?

Girişim sermayesi yatırım ortaklıkları (GSYO), portföylerinin önemli bir kısmını girişim sermayesi yatırımlarına yönelten, Sermaye Piyasası Kanunu’na tâbi halka açık anonim ortaklıklardır. Payları borsada işlem gördüğü için yatırımcının parası, ortaklığın kendi organizasyonunun sağlamlığına doğrudan bağlıdır.

Uyuşmazlıkta uygulanan III-48.3 sayılı Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklıklarına İlişkin Esaslar Tebliği’nin 9. maddesinin birinci, ikinci ve dördüncü fıkraları ile 19. maddesinin birinci fıkrası, karar metnindeki ifadesiyle iki temel yükümlülük içermektedir:

Bu kurallara uymamanın yaptırımı, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 103. maddesindeki idari para cezasıdır. Madde, Kanun’a dayanılarak yapılan düzenlemelere aykırı hareket eden kişilere Kurul tarafından idari para cezası verileceğini, aykırılığı yapanın bir özel hukuk tüzel kişisinin organı olması hâlinde ayrıca tüzel kişiye de ceza verileceğini öngörmektedir.

🔎 Denetimden cezaya: dosyadaki tespitler

Ortaklığın 2019 yılı finansal tabloları bir bağımsız denetim şirketi tarafından denetlenmiştir. Denetimde elde edilen bulgular ve Kurul’un yürüttüğü inceleme birlikte değerlendirildiğinde şu tespitler yapılmıştır:

Kurul, bu aykırılık nedeniyle ilgili tarihte yönetim kurulu üyesi olan davacı hakkında, 2019 yılı için geçerli alt sınır olan 38.308,00 TL idari para cezası uygulamıştır. Davacı, cezanın iptali için dava açmıştır.

📋 Yönetim kurulu üyesinin yedi itirazı

Davacının temyiz aşamasına kadar sürdürdüğü itirazlar şöyle özetlenebilir:

⚖️ İdare mahkemesinin cevapları

Davaya tek hâkimle bakan idare mahkemesi, itirazları tek tek karşılamış ve davayı reddetmiştir. Gerekçenin ana halkaları şunlardır:

Yönetim kurulunun sorumluluğu: Şirket, Sermaye Piyasası Kanunu’na tâbi bir yatırım ortaklığıdır ve faaliyet esasları ile yönetim ilkeleri bakımından Kurul düzenlemelerine uymak zorundadır. Mevzuata uygun bir faaliyet ve yönetim organizasyonu kurmak yönetim kurulunun sorumluluğundadır. Düzenlemelerin amacı, halka açık ortaklığın sağlıklı biçimde yönetilmesidir.

Rapor itirazı: Cezanın dayanağı, denetçinin görüş vermekten kaçınması değil, Tebliğ’e aykırı biçimde yeterli personel istihdam edilmemesidir. Sonradan yeni bir denetim raporu hazırlatılması, ilk raporda yer alan personel bulunmadığı tespitini ortadan kaldırmaz. Üstelik bu durum Kurul soruşturmasında ayrıca tespit edilmiş, yöneticilerin savunmalarında da kabul edilmiştir.

Uyarı itirazı: 6362 sayılı Kanun’un 103. maddesi, idari para cezasından önce uyarı veya benzeri bir yaptırım uygulanmasını zorunlu kılmamaktadır.

Ceza miktarı: Kurul, şirketin içinde bulunduğu durumu da gözeterek cezayı 2019 yılı için geçerli alt sınırdan belirlemiştir. Bu nedenle işlemde hukuka aykırılık yoktur.

🏛️ İstinaf ve Danıştay: kesin onama

Bölge idare mahkemesi, ilk derece kararının usul ve hukuka uygun olduğunu, ileri sürülen iddiaların kararın kaldırılmasını gerektirmediğini belirterek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 45/3. maddesi uyarınca istinaf başvurusunu reddetmiştir.

Danıştay 13. Dairesi, bölge idare mahkemesi kararlarının ancak 2577 sayılı Kanun’un 49. maddesinde sayılan sebeplerden birinin varlığı hâlinde bozulabileceğini hatırlatmıştır. Temyiz edilen kararın usul ve hukuka uygun olduğunu, temyiz nedenlerinin bozmayı gerektirmediğini belirterek temyiz istemini reddetmiş ve kararı onamıştır. Dosya tekemmül ettiği için yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca karar verilmemiş, kullanılmayan yürütmeyi durdurma harcının istek hâlinde iadesine hükmedilmiştir. Karar 26.01.2023 tarihinde kesin olarak ve oybirliğiyle verilmiştir.

🔁 Kusursuz ceza tartışmasıyla birlikte okumak

Yönetim kurulu üyelerine verilen Kurul cezalarında en sık gündeme gelen soru, üyeliğin tek başına cezai sorumluluk doğurup doğurmadığıdır. Sitede yer alan kusursuz SPK cezası olmaz başlıklı kararda Danıştay, bir menkul kıymet yatırım ortaklığında portföy sınırının aşılması nedeniyle üyeye verilen cezanın, üyenin bilgisi ve kusuru araştırılmadan verilemeyeceğini kabul eden kararı onamıştı.

Bu dosyada ise tablo farklıdır. Personel bulunmadığı yönetim kurulunun bilgisi dışında gerçekleşmiş bir piyasa hareketi değildir. Bağımsız denetimde ve Kurul soruşturmasında tespit edilen, yöneticilerin savunmalarında da kabul edilen bir organizasyon eksikliğidir. İdare mahkemesi bu nedenle yönetim kurulunun kendi sorumluluk alanına giren bir yükümlülüğün yerine getirilmediğini kabul etmiş, Danıştay da bu değerlendirmeyi yerinde bulmuştur. Mali sıkıntı savunması, yükümlülüğü ortadan kaldıran bir neden olarak kabul görmemiş; yalnızca cezanın alt sınırdan belirlenmesinde gözetilmiştir.

Kararın sınırları da not edilmelidir. Danıştay kendi gerekçesini ayrıca yazmamış, ilk derece kararının gerekçesini benimseyerek onamıştır. Tahsilde tekerrür ve toplam cezanın fahişliği itirazları ilk derece kararında ayrıca tartışılmamıştır. Bu itirazlar Danıştay’ın kısa onama gerekçesi içinde, bozmayı gerektirmeyen temyiz nedenleri arasında kalmıştır.

💡 Sorular ve cevaplar

Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında yer almaktadır; sermaye piyasası idari yaptırımlarına ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasından izlenebilir.