İptal Edilen Pay Devri ve Rüçhan – Yargıtay 11. HD 2026/2739

Bir pay sahibi, şartlı olarak devrettiği payları yıllar süren bir davanın sonunda geri kazanır. Mahkeme, devir sözleşmesinin baştan itibaren hükümsüz olduğunu ve devralanın payları üçüncü bir kişiye satmasının da geçersiz olduğunu karara bağlamıştır. Ancak dava sürerken şirket üç kez sermaye artırmış; eski ortak bu artırımların bir kısmına “ortak görünmediği” için katılamamış, payı yüzde 21’den binde birin biraz üzerine inmiştir. Bu durumda, artırımlarda çıkarılan yeni paylar da kendisine ait sayılabilir mi; sayılacaksa bu paylar kimden istenmelidir? Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, yirmi yılı aşan bir pay uyuşmazlığında bu soruya ayrıntılı bir yol haritasıyla cevap verdi.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 07.05.2026 tarihli ve E.2025/6106, K.2026/2739 sayılı kararıyla, bozmaya uyularak verilen ve eski ortağın tüm paylarının, sonraki artırımlarda çıkarılanlar da dahil olmak üzere, mirasçıları adına tespit ve tescilini öngören hükmü davacı mirasçıları yararına bozmuştur. Karar duruşmalı inceleme sonunda oy birliğiyle verilmiştir.
🔗 Şartlı devir, ikinci satış ve hükümsüzlük kararı
Karar metnine göre davacının murisi, mermer sektöründe faaliyet gösteren davalı anonim şirkette 23.208 adet paya sahipti. Bu payların 40 adedi A tipi kurucu payı, geri kalanı B, C ve D tipi hamiline yazılı paylardı. Muris, 07.11.1996 tarihli sözleşmeyle tüm paylarını şarta bağlı olarak bir kişiye devretti.
Şart henüz gerçekleşmeden devralan, payları dava dışı bir başka kişiye sattı. Sözleşmedeki yükümlülükler yerine getirilmeyince muris; ilk devralan, ikinci devralan ve şirket aleyhine dava açtı. Kadıköy’deki asliye mahkemesinin 1998/1332 Esas, 2004/1110 Karar sayılı kararıyla:
- muris ile ilk devralan arasındaki pay devri sözleşmesinin baştan itibaren hükümsüz olduğu tespit edildi,
- ilk devralanın ikinci kişiye yaptığı devir de iptal edildi.
Bu karar, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 14.12.2006 tarihli ve 2005/9296 Esas, 2006/13355 Karar sayılı ilamıyla onanarak kesinleşti. Böylece muris, kâğıt üzerinde paylarını geri kazandı. Ne var ki aradan geçen sürede şirketin sermaye yapısı büyük ölçüde değişmişti.
📈 Üç sermaye artırımı: kim katıldı, kim katılamadı?
İkinci bozmadan sonra alınan 05.12.2023 tarihli bilirkişi kurulu raporu, artırımları tek tek ortaya koymuştur:
- 09.06.1997 tarihli genel kurul: Sermaye 1 milyar TL’den 5 milyar TL’ye çıkarıldı, E grubu hamiline yazılı paylar ihraç edildi. Muris bu artırıma katıldı, bedelini ödedi ve 16.633,5 adet E grubu pay edindi.
- 13.03.1999 tarihli genel kurul: Sermaye 30 milyar TL’ye çıkarıldı, F grubu paylar ihraç edildi. Bu tarihte pay defterinde ortak olarak görünen ikinci devralan artırıma katıldı ve 106.778,98 adet F grubu pay edindi.
- 29.05.2000 tarihli genel kurul: Sermaye 150 milyar TL’ye çıkarıldı, 2.400.000 adet G grubu pay ihraç edildi. Hükümsüzlük davası derdest olduğundan ikinci devralan bu artırıma katılmadı; muris de ortak görünmediği için katılamadı. G grubu paylar, şirketin yönetim kurulunda yer alan bir kişi ile başka bir pay sahibinin uhdesinde kaldı.
Davacı tarafın anlatımına göre bu süreç sonunda murisin esas sermaye içindeki payı yüzde 21,22’den yüzde 0,13’e düşmüştü. Dava, devredilen paylarla birlikte, katılamadığı artırımlarda bu paylara karşılık gelen yeni payların da muris adına tespiti ve pay defterine tescili istemiyle açıldı. Şirket, davacının sermaye artırımlarına katılmadığını savundu; davaya sonradan dahil edilen kişiler ise cevap vermedi.
🏛️ Yerel mahkemenin geniş tescil hükmü
Dosya daha önce iki kez Yargıtay’dan dönmüştü; ikinci bozma Dairenin 24.03.2022 tarihli ve 2020/5329 Esas, 2022/2399 Karar sayılı ilamıdır. Yerel mahkeme bu bozmaya uyduktan sonra 05.12.2023 tarihli rapor ile 23.05.2024 tarihli ek raporu esas aldı ve 2022/506 Esas, 2025/509 Karar sayılı kararıyla davayı kabul etti.
Mahkeme, şirket pay defterindeki kaydın düzeltilerek A, B, C, D ve E tipi payların davacıya ait olduğunun tespitine ve tesciline hükmetti. Hüküm hem davacı mirasçıları hem de davalı şirket ve dahili davalılardan biri tarafından temyiz edildi.
⚖️ Rüçhan hakkı ve istihkak davasının muhatabı
Yargıtay önce usule ilişkin bir noktayı çözdü: Dahili davalının bu aşamada kararı temyiz etme hakkı bulunmadığından onun temyiz istemi reddedildi.
Esasa ilişkin değerlendirmede Daire, dava tarihinde yürürlükte olan 6762 sayılı eski Türk Ticaret Kanunu’nun 394. maddesinden hareket etti. Bu hükme göre sermaye artırımında her pay sahibi, yeni paylardan şirket sermayesindeki payı oranında alabilir. Daire bu hakkı kanunla tanınmış bir ortaklık hakkı olarak nitelendirdi ve yeni pay alma hakkı ihlal edilen kişinin:
- payların başkalarına geçmesini önlemek için ortaklığa karşı tedbir isteyebileceğini,
- yeni payların kendisine verilmesini genel hükümlere göre dava edebileceğini,
- istihkak davasını payları elinde bulunduran kişilere de yöneltebileceğini belirtti.
Daire ayrıca eski TTK’nın 391. maddesine dikkat çekti: Önceki artırımın taahhütleri ödenmeden yeni artırım yapılamaz. Bilirkişi raporlarına ve hazirun cetvellerine göre E, F ve G grubu payların bedelleri ödenmişti.
Kararın kilit tespiti şudur: Satış sözleşmeleri iptal edildiğinden, devir tarihlerinden itibaren geçersiz hâle gelmiştir ve ikinci devralanın üçüncü artırımda rüçhan hakkını kullanmamasının hukuki dayanağı da ortadan kalkmıştır. Ancak artırımlarla oluşan yeni paylar davalı şirketin uhdesinde değildir; ikinci devralan ile dahili davalıların elindedir. Bu kişiler payları ya artırımda taahhütte bulunarak ya da sonradan bedelini ödeyerek edinmiştir. Dahili davalılar ile şirket arasında zorunlu dava arkadaşlığı da bulunmamaktadır. Dolayısıyla bu paylar yalnızca şirkete karşı verilen bir tescil hükmüyle davacıya kazandırılamaz.
🗺️ Yargıtay’ın çizdiği yol haritası
Daire, yerel mahkemenin yapması gerekenleri sırasıyla şöyle gösterdi:
- Davacı tarafa, payları elinde bulunduran ikinci devralan ve dahili davalılar aleyhine dava açması için uygun süre verilmesi,
- açılacak davaların eldeki dava ile birleştirilmesi,
- sebepsiz zenginleşmeye yol açmamak için, taahhüt edilip bedeli ödenen bu payların belirlenecek bedellerinin depo edilmesi için davacıya süre verilmesi,
- sonucuna göre tüm delillerin birlikte değerlendirilerek karar verilmesi.
Süre içinde bu kişiler aleyhine dava açılmazsa mahkeme, davayı yalnızca murisin devrettiği ve iptal edilen devre konu paylar ile murisin 1997 artırımında bizzat edindiği paylar yönünden değerlendirecektir. Bu gerekçeyle hüküm davacı mirasçıları yararına bozuldu; davalı şirketin temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer görülmedi. Duruşmalı inceleme nedeniyle 40.000,00 TL vekâlet ücretinin davalı şirketten alınarak davacılara verilmesine hükmedildi.
Bozmanın davacı “yararına” olması dikkat çekicidir: Yargıtay, yeni payların davacıya ait olabileceği ihtimalini kapatmamış, aksine bunun usulüne uygun yolunu göstermiştir. Bozulan nokta, hakkın varlığından çok, hakkın kime karşı ve hangi koşulla ileri sürüleceğidir.
🆕 6102 sayılı TTK döneminde aynı soru
Uyuşmazlık eski Kanun dönemine ilişkindir. Bugün yürürlükte olan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 461. maddesi de her pay sahibinin yeni çıkarılan payları mevcut paylarının sermayeye oranına göre alma hakkını düzenler; bu hakkın ancak haklı sebeplerle ve esas sermayenin en az yüzde altmışının olumlu oyuyla sınırlandırılabileceğini öngörür. Kararın, payların el değiştirdiği ve devrin sonradan iptal edildiği durumlarda istihkak talebinin muhatabına ilişkin yaklaşımı, yeni Kanun döneminde de tartışılacak bir sorunun ipuçlarını vermektedir.
Rüçhan hakkına ilişkin başka bir görünüm, halka açık bir şirkette ortağın bedelini yatırdığını ileri sürdüğü payları alamamasıdır; bu konuda Yargıtay 11. HD 2025/7441 kararına, iç kaynaklı ve nakdi artırımın birlikte yapıldığı durumda pay oranlarına ilişkin olarak da Yargıtay 11. HD 2024/5492 kararına bakılabilir.
💬 Merak edilenler
Pay devri iptal edilince sonraki sermaye artırımlarında çıkan paylar kendiliğinden eski ortağa mı döner?
Neden bedelin depo edilmesi gerekiyor?
Eski ortağın bizzat katıldığı artırımdaki paylar ne olacak?
Davalı şirketin itirazları neden incelenmedi?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında; pay sahipliğine ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan bozma kararından derlenmiştir. Karar metninde tarafların ve şirketin adları anonimleştirilmiştir. Dosya yeniden yargılama aşamasında olduğundan payların kime ait olduğu henüz kesin olarak belirlenmemiştir. Benzer görünen bir uyuşmazlıkta sonuç; devir sözleşmesinin içeriğine, sermaye artırımlarının koşullarına, payların bugün kimin elinde bulunduğuna ve mahkemenin değerlendirmesine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.




