İş Güvenliği Uzmanının İş Kazasındaki Sorumluluğu

İş güvenliği uzmanı, işyerinde iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili çalışmaları yürütmek üzere görevlendirilen, mesleki yetkinliğe sahip kişidir. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında işverene danışmanlık yapan iş güvenliği uzmanının, görevlerini gereği gibi yerine getirmemesi halinde iş kazası meydana geldiğinde ciddi hukuki ve cezai sorumluluğu doğabilir.

İş Güvenliği Uzmanının Görevleri

İş güvenliği uzmanının temel görevi, işyerindeki tehlikeleri belirlemek ve bunların önlenmesine yönelik önerilerde bulunmaktır. Risk değerlendirmesi çalışmalarına katılmak, iş güvenliği eğitimlerini planlamak ve vermek, işyerinde yapılan denetimlere eşlik etmek ve tespit edilen eksiklikleri raporlamak başlıca görevleri arasında yer alır.

İş güvenliği uzmanı, tespit ettiği tehlikeleri ve alınması gereken önlemleri öncelikle işverene yazılı olarak bildirir. İşverenin gerekli önlemleri almaması halinde hayati tehlike arz eden durumları Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na bildirmekle yükümlüdür.

Acil durum planlarının hazırlanması, iş kazalarının araştırılması ve kök neden analizinin yapılması, çalışma ortamının gözetimi ve periyodik kontrollerin takibi de iş güvenliği uzmanının sorumlulukları arasındadır.

İş Güvenliği Uzmanının Cezai Sorumluluğu

İş kazası meydana geldiğinde iş güvenliği uzmanı, görevini gereği gibi yerine getirmemesi ve bu ihmalin kazanın oluşumunda etkili olması halinde Türk Ceza Kanunu kapsamında cezai sorumlulukla karşı karşıya kalır.

Taksirle yaralama veya taksirle öldürme suçlarından yargılanabilecek olan iş güvenliği uzmanının kusuru değerlendirilirken, tehlikeleri zamanında tespit edip etmediği, gerekli uyarı ve bildirimleri yapıp yapmadığı, eğitim yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği ve denetimleri etkin biçimde yürütüp yürütmediği incelenir.

Bilinçli taksir halinde cezalar artırılarak uygulanır. İş güvenliği uzmanının tehlikeyi bilmesine rağmen gerekli bildirimleri yapmaması veya göz yumması bilinçli taksir olarak değerlendirilebilir.

İş Güvenliği Uzmanının Hukuki Sorumluluğu

İş kazası sonrası açılan tazminat davalarında bilirkişi tarafından belirlenen kusur oranında iş güvenliği uzmanı da sorumlu tutulabilir. Mahkeme, kazanın meydana gelmesinde uzmanın ihmalinin etkisini değerlendirerek kusur oranı belirler.

İş güvenliği uzmanı, işverenle birlikte müteselsil sorumlu tutulabileceğinden tazminat talebinin muhatabı olabilir. Bu nedenle mesleki sorumluluk sigortası yaptırılması büyük önem taşır.

İşverenin iş güvenliği uzmanının uyarılarını dikkate almaması halinde uzmanın sorumluluğu azalır veya tamamen ortadan kalkar. Ancak bunun için uzmanın uyarılarını yazılı olarak belgelemiş olması ve gerektiğinde Bakanlığa bildirimde bulunmuş olması şarttır.

İş Güvenliği Uzmanının İdari Sorumluluğu

İş kazası veya meslek hastalığı meydana gelmesinde ihmali tespit edilen iş güvenliği uzmanının yetki belgesi askıya alınır. Çalışanın ölümü veya maluliyetiyle sonuçlanan kazalarda bu yaptırım otomatik olarak uygulanır.

Belge askıya alınma süresi, ihmalin ağırlığına göre belirlenir. Ağır ihmallerde belgenin tamamen iptal edilmesi de söz konusu olabilir. Yetki belgesi askıya alınan uzman, bu süre içinde iş güvenliği uzmanlığı yapamaz.

İş Güvenliği Uzmanının Sorumluluktan Korunma Yolları

İş güvenliği uzmanının olası bir iş kazasında sorumluluğunu en aza indirmesi için bazı temel adımları titizlikle uygulaması gerekir. Bu adımların başında tüm tespit, uyarı ve önerilerin yazılı olarak belgelenmesi gelir.

Risk değerlendirmesi eksiksiz ve güncel tutulmalıdır. Tehlike sınıfına göre belirlenen periyotlarda risk değerlendirmesi yenilenmelidir. İşyerinde meydana gelen değişikliklerde risk değerlendirmesi derhal güncellenmelidir.

Eğitim kayıtları düzenli tutulmalı ve çalışanların eğitime katılımı imza ile belgelenmelidir. İş güvenliği uzmanı, verdiği eğitimlerin içeriğini, tarihini ve katılımcılarını kayıt altına almalıdır.

İşverenin uyarıları dikkate almaması halinde durum yazılı olarak kayıt altına alınmalı ve gerektiğinde Bakanlığa bildirimde bulunulmalıdır. Bu bildirim, uzmanın sorumluluğunu büyük ölçüde azaltır.

Mesleki sorumluluk sigortası yaptırılması, olası tazminat taleplerinde mali koruma sağlar. Sigorta, cezai sorumluluğu ortadan kaldırmasa da maddi yükümlülükleri hafifletir.

İş Güvenliği Uzmanı ile İşveren Arasındaki Sorumluluk Paylaşımı

İş kazasında iş güvenliği uzmanı ile işverenin sorumlulukları birbirinden ayrı değerlendirilir. İşveren, iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alma konusunda asıl sorumluluk sahibidir. İş güvenliği uzmanı ise danışmanlık ve rehberlik görevini üstlenir.

Uzmanın tespit ve uyarılarına rağmen işverenin önlem almaması halinde asıl sorumluluk işverende kalır. Ancak uzmanın tehlikeyi tespit etmemesi veya uyarıda bulunmaması halinde kendi ihmalinden dolayı sorumlu tutulur.

OSGB (Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi) bünyesinde çalışan iş güvenliği uzmanlarının sorumluluğu da bireysel olarak değerlendirilir. OSGB’nin tüzel kişiliği, uzmanın bireysel cezai sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Sıkça Sorulan Sorular

İş güvenliği uzmanı hapis cezası alabilir mi?

Evet, iş kazasında ihmali tespit edilen iş güvenliği uzmanı, taksirle yaralama veya taksirle öldürme suçlarından hapis cezası alabilir. Cezanın miktarı, ihmalin ağırlığına ve kazanın sonuçlarına göre belirlenir.

İş güvenliği uzmanının mesleki sorumluluk sigortası zorunlu mudur?

Mesleki sorumluluk sigortası yasal olarak zorunlu olmamakla birlikte, olası tazminat taleplerinde ciddi mali koruma sağladığından yaptırılması kuvvetle tavsiye edilir.

İş güvenliği uzmanı işverene rağmen sorumluluktan kurtulabilir mi?

İş güvenliği uzmanının tespit ve uyarılarını yazılı olarak belgelemiş olması ve gerektiğinde Bakanlığa bildirimde bulunmuş olması halinde sorumluluğu önemli ölçüde azalır veya tamamen ortadan kalkar.

OSGB çalışanı iş güvenliği uzmanının sorumluluğu farklı mıdır?

OSGB bünyesinde çalışan iş güvenliği uzmanının cezai sorumluluğu bireyseldir ve işyerinde doğrudan çalışan uzmandan farklı değildir. Ancak işyerinde geçirilen süre ve denetim imkânı kusur değerlendirmesinde dikkate alınır.

İş güvenliği uzmanı atanmaması halinde sorumluluk kime aittir?

İş güvenliği uzmanı atamamanın sorumluluğu tamamen işverene aittir. Bu durumda meydana gelen iş kazasında işverenin kusuru ağırlaşır ve tam kusurlu sayılabilir.

İş güvenliği uzmanının iş kazasındaki sorumluluğu ve hukuki süreçler hakkında detaylı bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.