Ölen Sanığın Beraati Onanamaz – Yargıtay CGK 2026/501

Beraatle sonuçlanmış bir yağma davası, istinaf ve temyiz aşamalarından geçerek onanır. Dosya kapanmış görünürken Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı UYAP’tan alınan güncel nüfus kaydında dikkat çekici bir bilgiye rastlar: Sanık, bölge adliye mahkemesi kararını vermeden aylar önce ölmüştür. Ortada sanık lehine bir beraat hükmü vardır; bu hükmün korunması mı, yoksa kamu davasının ölüm nedeniyle düşürülmesi mi gerekir? Ve ölüm bilgisi için mahallinde ayrıca araştırma yapmak şart mıdır?

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 30.09.2026 tarihli ve E.2025/436, K.2026/501 sayılı kararıyla, Başsavcılığın itirazını kabul etmiş; 6. Ceza Dairesinin onama kararını kaldırarak bölge adliye mahkemesi kararını bozmuş ve sanık hakkındaki kamu davasının TCK m.64 ve CMK m.223/8 uyarınca düşmesine doğrudan hükmetmiştir. Karar oy çokluğuyla verilmiş, beş üye itirazın reddi gerektiği görüşüyle karşı oy kullanmıştır.

🗓️ Dosyanın kronolojisi

Dosyanın sonucu, tarihlerin sırasına bağlıdır. Karar metnine göre süreç şöyle ilerlemiştir:

Görüldüğü gibi hem istinaf incelemesi hem de temyiz incelemesi, sanığın ölümünden sonra ve bu durum gözetilmeden yapılmıştır.

📑 Başsavcılık neden itiraz etti?

Başsavcılık, CMK m.308’e dayanan itirazında UYAP bilişim sistemi üzerinden alınan güncel nüfus kayıt örneğine dikkat çekmiştir. Bu kayda göre sanık, ilk derece kararından sonra fakat bölge adliye mahkemesi kararından önce, 17.09.2022’de ölmüştür.

İtirazın talebi ilginçtir: Başsavcılık doğrudan düşme kararı verilmesini değil, ölümle ilgili mahallinde araştırma yapılarak karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür. 6. Ceza Dairesi ise itiraz nedenlerini yerinde görmemiştir. Böylece uyuşmazlık, ölmüş bir sanık hakkındaki beraat hükmünün onanmasının isabetli olup olmadığı sorusuna dönüşmüştür.

⚖️ Beraat mi, düşme mi: CMK 223/9’un yorumu

Özel Dairenin onama kararının arkasındaki mantık, CMK m.223/9 ile açıklanabilir. Bu hükme göre “derhâl beraat kararı verilebilecek hâllerde durma, düşme veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilemez.” Sanık lehine bir beraat hükmü varken düşme kararına geçmek, ilk bakışta bu kurala ters düşüyor gibi görünebilir.

Ceza Genel Kurulu, daha önceki 02.07.2025 tarihli ve 434-317 sayılı kararına atıfla bu yaklaşımı benimsememiştir. Gerekçe üç aşamada kurulmuştur:

Bu yaklaşım, TCK m.64/1’in açık lafzıyla da örtüşür: “Sanığın ölümü halinde kamu davasının düşürülmesine karar verilir.” Aynı fıkra, niteliği itibarıyla müsadereye tabi eşya ve maddi menfaatler hakkında davaya devam edilebileceğini de düzenler.

🗂️ UYAP nüfus kaydı yeterli mi?

İtirazın asıl talebi mahallinde araştırma olduğundan, Genel Kurul ölümün nasıl tespit edileceğini de ele almıştır. Kurul, nüfus kayıtlarının kişisel durumların tespitinde esas alınacağına dair eski içtihadına ve nüfus kütüğünün delil niteliğine dayanarak üç durum ayırmıştır:

Somut olayda müsadereye tabi eşya veya maddi menfaat hakkında karar verilmesi gerekmemiş, sanığın ölmediğine dair bir iddia ya da makul şüphe bulunmamış ve UYAP kaydı yargılamada okunan nüfus kaydıyla aynı bilgileri taşımıştır. Bu nedenle Kurul, Başsavcılığın istediği mahallinde araştırmaya gerek görmeden kamu davasının düşmesine karar verilmesi gerektiğini kabul etmiştir.

🏛️ Ceza Genel Kurulunun hükmü

Ceza Genel Kurulu, açıklanan gerekçelerle şu hükmü kurmuştur:

Karar 30.09.2026 tarihinde oy çokluğuyla verilmiştir. Kararda karşı oyun gerekçesi yer almamakta, yalnız beş üyenin itirazın reddi yönünde oy kullandığı belirtilmektedir.

🔍 Kararın uygulamadaki yansımaları

Karar, ilk bakışta yalnız bir usul düzeltmesi gibi görünse de birkaç açıdan yol gösterici niteliktedir:

Lehe hüküm ölümü örtmez. Sanık lehine verilmiş ve iki üst incelemeden geçmiş bir beraat kararı bulunsa bile, ölümden sonra yapılan istinaf ve temyiz incelemeleri ölü bir kişi hakkında yürütülmüş olur. Kurul, beraatin “daha lehe” olduğu düşüncesini yeterli görmemiş, CMK m.223/9’u ölüm hâlini kapsamayacak biçimde yorumlamıştır.

Ölüm tespiti için gereksiz bekleme önlenir. Müsadere sorunu ve makul şüphe yoksa, UYAP nüfus kaydı yüksek mahkeme aşamasında doğrudan düşme kararı için yeterli kabul edilmiştir. Bu, dosyanın yalnız ölüm araştırması için ilk derece mahkemesine geri gönderilmesinin önüne geçer.

Müsadere ayrı bir başlıktır. TCK m.64/1’in ikinci cümlesi gereği müsadereye tabi eşya ve menfaatler söz konusuysa, bu konuda araştırma gerekebileceği ve bozmanın bu kez zorunlu hâle gelebileceği kararda açıkça ayrılmıştır.

Düşme ile beraat arasındaki tercihin zamanaşımı bağlamındaki görünümü için zamanaşımında beraat mi düşme mi kararına; sanığın ölümünün mal varlığı ve tazmin hükümleri üzerindeki etkisi için ölen sanıkta tazmin hükmü kararına bakılabilir.

❓ Sık sorulan sorular

Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında yer almaktadır; ceza muhakemesine ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasından izlenebilir.