KKDF İadesinde Tecil Faizi – Danıştay İDDK 2025/2331

İdare bir bankadan 15 milyon lirayı aşan bir tutarı tahsil ediyor, banka dava açıyor ve işlem yargı kararıyla iptal ediliyor. Para yaklaşık yirmi iki ay sonra iade ediliyor; fakat bu süre için tek kuruş faiz ödenmiyor. Bankanın uğradığı kayıp hangi oranla hesaplanmalıdır: vergi iadelerinde uygulanan tecil faiziyle mi, yoksa genel hükümlerdeki yasal faizle mi? Ayrıca hesaplanan bu tutar geç ödenirse ona da faiz işletilebilir mi, yoksa bu “faize faiz” mi sayılır?

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 05.11.2025 tarihli ve E.2025/493, K.2025/2331 sayılı kararıyla, yersiz tahsil edilen Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu (KKDF) kesintisi ve cezai faizinin, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 112/4. maddesi uyarınca tecil faiziyle iade edilmesi gerektiğine; tecil faizi üzerinden bulunan tutara da dava tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesinin faize faiz anlamına gelmediğine hükmetmiştir. Kurul, bölge idare mahkemesinin ısrar kararını oyçokluğuyla bozmuştur.

🏦 KKDF nedir, nasıl tahsil edilir?

KKDF, 07.06.1988 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 88/12944 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki “Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu Hakkında Karar” ile, 1211 sayılı Kanun’un 40. maddesine dayanılarak Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası nezdinde kurulmuş bir fondur. Amacı, kalkınma planı ve yıllık programlardaki hedeflere uygun olarak yatırımları yönlendirmek ve ihtisas kredilerinin maliyetini düşürmektir. Uygulamada kesinti, kredi kullandıran bankalar ve finans kuruluşları aracılığıyla toplanır.

Kararda dayanak alınan kritik hüküm, 4684 sayılı Kanun’un geçici 3. maddesinin (a) fıkrasıdır. Bu hükme göre KKDF kesintileri yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar tahsil edilmeye devam eder ve vergi kanunlarındaki tahakkuk ve tahsilat hükümlerine göre takip edilir. Ancak aynı hüküm, yersiz tahsil edilen kesintinin nasıl ve hangi faizle iade edileceğini düzenlememiştir. Uyuşmazlık tam olarak bu boşluktan doğmuştur.

🗓️ Tahsilden iadeye: dosyanın zaman çizelgesi

📊 Yasal faiz mi, tecil faizi mi? Derece mahkemelerinin cevabı

İdare mahkemesi, yargı kararıyla hukuka aykırı olarak tahsil edildiği ortaya konulan tutarın idarede kaldığı süre için faiz ödenmesi gerektiğini kabul etmiş ve faiz talebinin reddine ilişkin işlemi iptal etmiştir. Ancak mahkemeye göre tecil faizi, zamanında ödenmeyen amme alacakları taksitlendirildiğinde uygulanan bir oran olduğundan bu olayda kullanılamazdı. Mahkeme bu nedenle:

karar vermiştir. Bölge idare mahkemesi davalı idarenin istinafını reddetmiş; davacının istinafını ise kısmen kabul ederek 2.501.825,73 TL’ye dava tarihinden itibaren yasal faiz yürütülmesine hükmetmiş, tecil faizi talebine yönelik kısmı reddetmiştir.

Danıştay 10. Dairesi 25.06.2024 tarihli ve E.2021/3337, K.2024/2642 sayılı kararıyla bu kararı bozmuştur. Daireye göre iade VUK 112/4 uyarınca tecil faiziyle yapılmalı, bu tutara dava tarihinden itibaren yasal faiz işletilmeliydi; ayrıca dava tam yargı davası sayılmadığından harç ve vekâlet ücreti maktu belirlenmeliydi. Bölge idare mahkemesi ilk kararında ısrar edince dosya İdari Dava Daireleri Kuruluna gelmiştir.

🔄 Yetkide ve usulde paralellik ilkesi

Kurulun çıkış noktası, idare hukukunun yerleşik bir ilkesidir: Mevzuatta aksine hüküm yoksa, bir idari işlemin tesisinde uygulanan yetki ve usul kuralları, o işlemin geri alınması, kaldırılması ve değiştirilmesinde de uygulanır. Bu ilkeye yetkide ve usulde paralellik denir.

KKDF’nin tahakkuk ve tahsili 4684 sayılı Kanun gereği vergi kanunlarına göre yapıldığına göre, yersiz tahsilatın iadesi de işlemin geri alınması niteliğinde olup aynı kurallara tabi olmalıdır. Vergi kanunlarında yersiz tahsilatın iadesini düzenleyen hüküm ise VUK’un 112. maddesinin 4. fıkrasıdır:

“Fazla veya yersiz olarak tahsil edilen vergiler, fazla veya yersiz tahsilatın mükelleften kaynaklanması halinde düzeltmeye dair müracaat tarihi, diğer hallerde verginin tahsili tarihinden düzeltme fişinin mükellefe tebliğ edildiği tarihe kadar geçen süre için aynı dönemde 6183 sayılı Kanuna göre belirlenen tecil faizi oranında hesaplanan faiz ile birlikte, 120 nci madde hükümlerine göre mükellefe red ve iade edilir.”

Kurul bu nedenle, davacı bankadan yersiz tahsil edilen KKDF ve cezai faizin, iade tarihine kadar işleyen tecil faiziyle birlikte ödenmesi gerektiğine karar vermiştir. Yersiz vergi iadelerinin usulüne ilişkin başka bir örnek için serideki DİBS faizinde stopaj iadesi yazısına bakılabilir.

💱 Tecil faizine yasal faiz neden faize faiz değil?

Derece mahkemelerinin 3095 sayılı Kanun’a dayanan “faize faiz yürütülemez” yaklaşımına karşı Kurul, faizin bu dosyadaki işlevine odaklanmıştır. Kurula göre davacı banka, yersiz tahsilat nedeniyle belli bir süre boyunca kendi mülkiyetinde olması gereken paradan kullanma, tasarruf etme ve harcama imkânından yoksun kalmış; aynı süre içinde enflasyon nedeniyle paranın gerçek değeri de aşınmıştır.

Bu durumda faiz, paranın başkası tarafından kullanılmasının sahibine verdiği zararı gideren bir tazmin aracıdır. Zararın hesaplanmasında faiz oranlarının ölçüt olarak alınması, bulunan tutarın hukuken “faiz” niteliği taşıdığı anlamına gelmez; tutar tazminat niteliğine bürünür. Tazminatın geç ödenmesi de değerinde geçen süreyle orantılı bir azalmaya yol açacağından, tecil faizi üzerinden hesaplanan miktara enflasyon kaynaklı değer kaybını gidermek için dava tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesi gerekir.

Kurul ayrıca, iade sırasında tecil faizi talebinin karşılanmamış olması nedeniyle davalı idarenin sorumluluğunun bulunduğunun açık olduğunu belirtmiştir.

📑 İptal davası mı, tam yargı davası mı?

Kararın usule ilişkin önemli bir yönü, 10. Daireden farklı bir sonuca ulaşılmasıdır. 10. Daire, idareye bir hizmet kusuru atfedilmediğini ve ödeme talebinin iptal davasının sonucu olduğunu belirterek davanın tam yargı davası olmadığını, bu yüzden harç ve vekâlet ücretinin maktu belirlenmesi gerektiğini kabul etmişti.

İDDK ise uyuşmazlığın, işlemin iptali ile hesaplanan tecil faizi tutarının dava tarihinden itibaren yasal faiziyle tazmini isteminden ibaret olduğunu, bu hâliyle konusu belirli bir miktarı içeren tam yargı davası niteliğinde bulunduğunu belirtmiştir. Sonuç olarak bozma sonrası verilecek kararda karar harcı ve vekâlet ücreti, hükmedilecek tecil faizi tutarı esas alınarak nispi belirlenecektir.

Kurul, davalı idarenin temyiz istemini reddetmiş, davacının temyiz istemini kabul etmiş ve bölge idare mahkemesinin ısrar kararını bozmuştur. Karar kesin olarak ve oyçokluğuyla verilmiştir.

🗣️ Karşı oydaki görev itirazı

Karşı oy, uyuşmazlığın esasına değil görevli mahkemeye ilişkindir. Karşı oya göre KKDF vergi kanunlarına göre tahsil ve takip edildiğine göre, yersiz tahsil edilip iade edilen tutar için talep edilen tecil faizinin reddine ilişkin uyuşmazlık da 2576 sayılı Kanun’un 6. maddesi uyarınca vergi mahkemesince çözülmeliydi. Bu nedenle bölge idare mahkemesi kararının bozularak dosyanın görevli vergi mahkemesine gönderilmesi gerektiği savunulmuştur.

Çoğunluk görüşü bu itirazı benimsememiş ve uyuşmazlığı idari yargı düzeninde esastan çözmüştür. Karşı oy, KKDF kaynaklı iade ve faiz uyuşmazlıklarında görev sorusunun tartışmalı olmaya devam edebileceğini göstermektedir.

Kararın kapsamı da not edilmelidir. Dosyadaki tutar yargı kararıyla iptal edilen bir tahakkuktan kaynaklanmaktadır; Kurul tecil faizinin tahsil tarihinden iade tarihine kadar işleyeceğini belirtmiş, kesin hesabı bölge idare mahkemesine bırakmıştır. Benzer bir iade uyuşmazlığında zamanaşımı ve tebliğ sorunları için haksız KDV iadesinde zamanaşımı yazısı da incelenebilir.

💡 Merak edilenler

Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim sayfası üzerinden ulaşım bilgilerine, Emsal Kararlar arşivinden serinin diğer yazılarına erişilebilir.