Özel Durumu Ertelemenin Şartları – Danıştay 13. D 2024/1530
Halka açık bir şirket, otelini on yıllığına kiraya verdiği sözleşmeyi feshettiğinde bu gelişmeyi yatırımcılara hemen duyurmak zorunda mıdır, yoksa “şirketin meşru menfaati” gerekçesiyle açıklamayı bir süre bekletebilir mi? Sermaye piyasası mevzuatı, içsel bilginin kamuya açıklanmasının belirli şartlarla ertelenmesine izin verir. Ancak bu imkân, şirketin kendi takdirine bırakılmış sınırsız bir yetki değildir. Bu yazıda ele alınan kararda Danıştay, erteleme şartlarının üçünü de tek tek sınamış ve şirketin bu şartların hiçbirini karşılamadığını ayrıntılı bir gerekçeyle ortaya koymuştur.
Danıştay 13. Dairesi, 28.03.2024 tarihli ve E.2020/210, K.2024/1530 sayılı kararıyla, kira sözleşmesinin feshine ilişkin özel durum açıklaması sonrasında altmışar günlük güncelleme açıklamalarını yapmayan halka açık holdinge verilen 78.147,00 TL idari para cezasına karşı açılan davanın reddi yönündeki kararları, kendi gerekçesini ekleyerek oybirliğiyle gerekçeli olarak onamıştır. Karar kesindir.
🏨 Feshedilen kira sözleşmesi ve geciken duyuru
Davacı, payları borsada işlem gören bir yatırım holdingidir. Holding, 04.08.2015 tarihinde kendisine ait bir otelin on yıl süreyle kiralanması için dava dışı bir holdingle sözleşme imzalamış; kira sözleşmesi tapuya da şerh edilmiştir. Kiracı sözleşmeden doğan borçlarını yerine getirmeyince davacı, 27.10.2016 tarihinde sözleşmeyi feshetmiştir.
Aynı gün, yönetim kurulunun verdiği yetkiye dayanılarak fesih bilgisinin kamuya açıklanmasının ertelenmesine karar verilmiştir. Holding, 02.12.2016 tarihinde Kamuyu Aydınlatma Platformu’nda (KAP) bir özel durum açıklaması yapmış; ancak bu açıklamada feshi açıkça duyurmak yerine, kira sözleşmesinin uygulanıp uygulanmayacağına turizm sektöründeki gelişmelere göre karar verileceğini belirtmiştir. Benzer ifade şirketin finansal tablo dipnotlarında da yer almıştır.
SPK’nın 24.08.2017 tarihli inceleme raporunda, bu açıklamadan sonra altmışar günlük periyotlarda konuya ilişkin güncelleme niteliğinde özel durum açıklaması yapılmadığı tespit edilmiştir. Kurul, bu eksikliğin II-15.1 sayılı Özel Durumlar Tebliği’nin 23. maddesinin 7. fıkrasına aykırı olduğunu kabul ederek davacıya 78.147,00 TL idari para cezası vermiştir. Holding, Kurul kararının bu kısmının iptali için dava açmıştır.
🗣️ Şirketin itirazları ve Kurulun cevabı
Temyiz dilekçesindeki itirazlar, şirketin olaya nasıl baktığını özetlemektedir:
- Aynı eylem için farklı ve fahiş miktarda ceza verilmiş, aynı fiile iki ceza uygulanmıştır.
- Somut olayın özelliklerine göre yeterli ve doğru bir açıklama yapılmıştır.
- Özel durum açıklaması, mevzuat uyarınca yatırımcıların yanıltılmaması amacıyla ertelenmiştir; şirketin ve yatırımcıların meşru amaçları gözetilmiştir.
- Sözleşme, turizm sektörü düşüşe geçtiği için yerine getirilememiştir.
- Kiraya verilen maddi duran varlık Özel Durumlar Rehberindeki sınırları aşmamakta, buna rağmen önemi dolayısıyla açıklama yapılmıştır; idare takdir yetkisini kötüye kullanmıştır.
Kurul ise 02.12.2016 tarihli açıklamanın doğru ve yeterli olmadığını, erteleme kararı verilebilmesi için gereken şartların oluşmadığını savunmuştur. Kurula göre Rehberdeki sayısal sınırlar aşılmasa bile mal ve hizmet üretimi bakımından önemli bir varlık kiraya verilmiştir ve idari para cezası verilebilmesi için menfaat temin edilmesi aranmamaktadır.
⚖️ İdare mahkemesi ve istinaf
İdare mahkemesi, feshin 27.10.2016’da gerçekleştiğini, 02.12.2016 tarihli açıklamada sözleşmenin uygulanıp uygulanmayacağının sektördeki gelişmelere bağlandığını ve bu açıklamadan sonra altmışar günlük güncelleme açıklamalarının yapılmadığını tespit etmiştir. Mahkemeye göre bu durum Tebliğ’in 23. maddesinin 7. fıkrasına açıkça aykırıdır; Kurul kararında hukuka aykırılık yoktur. Dava reddedilmiştir.
Bölge idare mahkemesi, ilk derece kararını usul ve hukuka uygun bularak istinaf başvurusunu 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) m.45/3 uyarınca reddetmiştir. Danıştay tetkik hâkimi de kararın gerekçeli olarak onanması gerektiği görüşündedir.
📜 Danıştay neden “gerekçeli onama” yaptı?
Kararın ilk dikkat çekici yönü, sonucun değil gerekçenin tartışılmasıdır. Danıştay 13. Dairesi, Anayasa m.36 ve m.141/3, İYUK m.24/1-e ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi m.6 çerçevesinde gerekçeli karar hakkını hatırlatmıştır. Daire, Anayasa Mahkemesinin 2013/1235 başvuru numaralı kararına da atıf yaparak, mahkemelerin her iddiayı tek tek karşılamak zorunda olmasa da hükme esas gerekçeyi ve sonuca etkili esaslı iddialara verdikleri cevabı ortaya koymaları gerektiğini vurgulamıştır.
Bu çerçevede Daire, davacının “Tebliğ içsel bilginin açıklanmasının ertelenmesine izin veriyor, biz de usulüne uygun erteleme kararı aldık” yönündeki savunmasının ne idare mahkemesi ne de bölge idare mahkemesi kararında yeterince karşılanmadığını tespit etmiştir. Sonuç doğru olduğu için bozma yoluna gitmemiş; eksik kalan değerlendirmeyi kendisi yaparak kararın “yukarıda açıklanan gerekçeler eklenerek” onanmasına hükmetmiştir.
🔎 Ertelemenin üç şartı tek tek
Daire, Özel Durumlar Tebliği’nin 6. maddesini esas almıştır. Buna göre ihraççı, sorumluluğu kendisine ait olmak üzere, meşru çıkarlarının zarar görmemesi için içsel bilginin açıklanmasını; yatırımcıların yanıltılmasına yol açmaması ve bilginin gizli tutulmasını sağlayabilecek olması kaydıyla erteleyebilir. Ertelemenin bu unsurlar üzerindeki etkisi ve gizlilik için alınan tedbirler yönetim kurulu kararına ya da yetkilendirilen kişinin yazılı onayına bağlanır. Daire bu üç şartı somut olaya şöyle uygulamıştır:
- Meşru menfaat yoktu, tersine açıklamada menfaat vardı: Otel, şirketin borcuna teminat gösterilmiş bir taşınmazdı ve tapuya şerhli kira sözleşmesi, kiracının nispi hakkını sonraki maliklere karşı da ileri sürülebilir hâle getiriyordu. Taşınmaz üzerinde böyle bir hakkın bulunması değeri olumsuz etkiler. Otel, şirket aleyhine başlatılan icra takibinde 21.03.2017’de ihaleye çıkacaktı. Feshin 27.10.2016’da duyurulması ihaleye katılımı ve ihale bedelini artırabilecekti. Daireye göre şirketin meşru menfaati açıklamanın ertelenmesinde değil, “bilakis açıklamanın bir an önce yapılmasında”dır.
- Erteleme yatırımcıyı yanıltmıştır: KAP açıklamasında ve finansal tablo dipnotlarında yer alan “sözleşmenin uygulanıp uygulanmayacağı sektördeki gelişmelere göre değerlendirilecek” ifadesi, yatırımcıda sözleşmenin hâlâ feshedilmediği izlenimini uyandırmıştır.
- Gizlilik tedbiri düzenlenmemiştir: Sözleşmenin diğer tarafı bir başka şirketti ve fesihten haberdardı. Buna rağmen ertelemeden sonra bilginin gizliliğinin nasıl korunacağı ve bunun için hangi tedbirlerin alınacağı belirlenmemişti.
Bu tespitlerle Daire, Tebliğ m.6’daki erteleme şartlarının sağlanmadığını ve altmışar günlük güncelleme açıklamalarının yapılmaması nedeniyle verilen idari para cezasında hukuka aykırılık bulunmadığını kabul etmiştir. Dayanak olarak 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 128. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde yer alan, Kurulun kamunun zamanında, yeterli ve doğru aydınlatılmasını sağlamak amacıyla genel ve özel nitelikte kararlar alma yetkisi gösterilmiştir.
Davacının “aynı fiile iki ceza”, “fahiş miktar” ve “Rehberdeki sınırların aşılmadığı” itirazları ise Danıştay’ın ek gerekçesinde ayrıca ele alınmamış; bu itirazlar bakımından alt derece kararlarının sonucu korunmuştur.
📈 Yatırımcı açısından kararın anlamı
Erteleme kurumu, halka açık şirketlere müzakere sürecindeki bir anlaşmayı ya da henüz olgunlaşmamış bir gelişmeyi korumak için tanınmış dar bir alandır. Bu karar, erteleme kararının şeklen alınmış olmasının yetmediğini, şartların içeriğinin de denetleneceğini göstermektedir. Danıştay’ın yaklaşımında öne çıkan noktalar şunlardır:
- Meşru menfaat, şirket yönetiminin genel kaygısıyla değil, somut olayın ekonomik sonuçlarıyla ölçülmüştür; burada açıklamanın gecikmesi şirketin kendi varlığının ihale değerini düşürme riski taşımaktadır.
- Bir açıklamanın yanıltıcı olup olmadığı, kullanılan ifadenin ortalama yatırımcıda bıraktığı izlenime göre değerlendirilmiştir; feshedilmiş bir sözleşmeyi “uygulanıp uygulanmayacağı değerlendirilecek” diye sunmak bu ölçüte takılmıştır.
- Bilginin sözleşmenin karşı tarafınca bilindiği durumlarda gizlilik tedbirinin somut olarak belirlenmesi beklenmektedir.
- Açıklanmış bir gelişmede belirsizlik sürüyorsa, altmışar günlük güncelleme yükümlülüğü ayrı bir yükümlülük olarak doğmaktadır.
Özel durum açıklamalarının zamanlamasına ilişkin farklı görünümler için sitede yer alan iflas ertelemesini geç açıklamak ve A grubu ortaklara seçici bilgi kararlarına bakılabilir. Bu dosyanın ayırt edici yönü, gecikmenin bir “erteleme kararı”na dayandırılması ve Danıştay’ın Tebliğ m.6’daki şartları ayrıntılı bir gerekçeyle tek tek uygulamasıdır.
Yatırımcı açısından kararın pratik önemi şudur: Borsada işlem gören bir şirketin KAP açıklamalarındaki muğlak ifadeler, yalnızca idari yaptırım dosyalarında değil, yatırımcının açıklamalara güvenerek işlem yaptığı uyuşmazlıklarda da tartışma konusu olabilir. Danıştay’ın “yanıltıcılık” değerlendirmesi, bu tür tartışmalarda ölçüt olarak dikkate alınabilecek niteliktedir; ancak her dosyanın sonucu kendi olgularına bağlıdır.
❓ Sık sorulan sorular
Halka açık şirket içsel bilgiyi açıklamayı hiç erteleyemez mi?
Altmış günlük güncelleme yükümlülüğü ne anlama geliyor?
Danıştay alt mahkeme kararını neden bozmadan kendi gerekçesini ekledi?
Kiraya verilen varlık sayısal sınırların altındaysa açıklama yükümlülüğü kalkar mı?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgilerine iletişim sayfasından ulaşılabilir; sermaye piyasası idari yaptırımlarına ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Danıştay 13. Dairesinin resmî kaynakta yayımlanan gerekçeli onama kararından derlenmiştir. Karar, 2016 yılında yürürlükte olan Özel Durumlar Tebliği hükümlerine ve somut olayın koşullarına dayanır. Benzer görünen bir uyuşmazlıkta sonuç; içsel bilginin niteliğine, erteleme kararının içeriğine, alınan gizlilik tedbirlerine, açıklamada kullanılan ifadelere ve sonraki mevzuat değişikliklerine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
