Bir kamu ihalesinde aşırı düşük teklif sorgulamasını başarıyla geçen istekli, sırf teklifi sınır değerin altında kaldığı için daha yüksek fiyat veren rakibine kaybedebilir mi? Yapım işlerinde son yıllarda sıkça kullanılan bir puanlama yöntemi, tam fiyat puanını en düşük teklife değil, sınır değerin hemen üzerindeki ilk geçerli teklife veriyordu. Danıştay 13. Dairesi 2021’de bu yöntemi idarenin takdir yetkisi içinde görmüştü. Ocak 2026’da ise Daire, tüm üyelerinin katıldığı bir toplantıda bu görüşten oy birliğiyle döndü.
Danıştay 13. Dairesi, 21.01.2026 tarihli ve E.2025/2539, K.2026/212 sayılı kararıyla, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 61. maddesinin üçüncü fıkrasında ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin 53.3.5. maddesinde yer alan “sınır değer ya da bu değerin üzerindeki ilk geçerli teklif tutarı” esasına dayalı puanlama ibarelerinin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 40. maddesine lafzen ve amacı bakımından aykırı olduğunu açıklamıştır. Ancak somut ihalede bu aykırılık sonuca etkili olmadığından İdare Mahkemesinin ret kararı değişik gerekçeyle onanmıştır.
🧮 Şartnamedeki formül ne söylüyordu?
Sağlık Yatırımları Genel Müdürlüğünün açık ihale usulüyle 05.05.2025 tarihinde yapacağı ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif, fiyatla birlikte fiyat dışı unsurlar da dikkate alınarak belirlenecekti. İdari Şartname’nin 35. maddesine göre 100 puanlık değerlendirmenin dağılımı şöyleydi:
| Bileşen | Puan / esas |
|---|---|
| Teklif fiyatı puanı | 70 puan; tam puan sınır değer üzerindeki ilk geçerli teklife |
| Fiyat dışı unsur puanı | 30 puan (kalite ve teknik değer nitelik unsuru) |
| Referans değerden sapma | Teklif, referans tutardan aşağı ya da yukarı uzaklaştıkça puan düşer (mutlak fark formülü) |
Formülün sonucu açıktır: Nitelik puanları eşitse, sınır değerin altında kalan ve aşırı düşük teklif açıklaması kabul edilen daha ucuz bir istekli, sınır değerin hemen üzerindeki daha pahalı istekliden daha düşük puan alır. Davacı şirket de tam olarak bu noktaya itiraz etmiştir.
🛠️ Şikâyetten temyize uzanan süreç
- Davacı şirket 14.04.2025 tarihinde ihale dokümanını indirmiş ve aynı gün idareye şikâyet başvurusu yapmıştır. İdare süresinde karar almayınca Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyette bulunulmuştur.
- Kamu İhale Kurulu 12.06.2025 tarihli ve 2025/UY.II-1316 sayılı kararıyla başvuruyu reddetmiştir. Kurula göre sınır değer üzerindeki ilk teklife tam puan verilmesi, Tebliğ’in 53.3.5. maddesine uygundur ve idarenin takdir yetkisi kapsamındadır.
- İdare Mahkemesi, fiyat dışı unsurlara ilişkin altı iddianın tamamını yerinde görmeyerek davayı reddetmiştir. Faaliyet süresi, yasaklama kararı bulunmaması, sözleşmenin devredilmemiş olması ve hastane yapmış olma gibi unsurların Tebliğ’e uygun olduğu kabul edilmiştir.
- Danıştay 13. Dairesi, 2 ila 6 numaralı iddialar yönünden kararı bozma nedeni görmemiş; 1 numaralı iddia olan puanlama yöntemi bakımından ise ayrıntılı bir değerlendirme yapmıştır.
🔄 2021 içtihadı ve 2026’daki dönüş
Daire, kararında kendi önceki içtihadını açıkça aktarmıştır. 02.12.2021 tarihli ve E.2021/4296, K.2021/4153 sayılı kararda, bir katı atık ön işlem tesisi ihalesindeki benzer formül tartışılmış ve 60 puanlık fiyat puanının sınır değer üzerindeki ilk teklife verilmesi idarenin takdir yetkisi içinde görülerek İdare Mahkemesinin ret kararı oy çokluğuyla onanmıştı. O dönemde, sınır değerin altındaki isteklilerden de açıklama isteneceği ve toplam puanın yalnız fiyattan oluşmadığı gerekçesine dayanılmıştı.
Daire, bu yöndeki kararlarını yeniden değerlendirmek amacıyla tüm üyelerinin katılımıyla 21.01.2026 tarihinde toplanmış ve oy birliğiyle içtihat değişikliğine gitmiştir. Toplantıda incelenen soru, Yönetmelik ve Tebliğ’deki ilgili ibarelerin 4734 sayılı Kanun’a uygun olup olmadığıdır.
📚 Dairenin dört temel gerekçesi
- Takdir yetkisinin dar sınırı: İdarelerin ihtiyacın tespitinde geniş takdir yetkisi vardır; ancak ihaleye çıkma kararından sonra tekliflerin değerlendirilmesi ve en avantajlı teklifin belirlenmesi gibi konularda bu yetki ya hiç yoktur ya da son derece sınırlıdır. Kanun’un 40. maddesi yalnız iki konuda takdir tanır: fiyat dışı unsur kullanılıp kullanılmayacağı ve neyin fiyat dışı unsur sayılacağı.
- “Fiyat esası” en düşük fiyattır: 5812 sayılı Kanun’la 40. maddedeki “en düşük fiyat” ibaresinin metinden çıkarılması, idareye herhangi bir fiyatı esas alma serbestisi vermez. Daire, değişikliğin gerekçesinde de en düşük fiyatın esas alınmasından söz edildiğini vurgulamıştır.
- 38. madde anlamsız hâle gelir: Kanun’un 38. maddesi Kuruma, yalnız yaklaşık maliyeti eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet ve yapım ihalelerinde sınır değerin altındaki teklifleri açıklama istemeden reddetme yetkisi verir. Açıklaması kabul edilen istekli yerine daha yüksek teklifin seçilebilmesi, bu sınırlı yetkinin kanuni dayanak olmadan genişletilmesi anlamına gelir.
- Terk edilmiş bir yöntemin geri dönüşü: Daire, 2886 sayılı Kanun dönemindeki ortalama fiyata dayalı “uygun bedel” uygulamasını hatırlatmış ve bu yöntemin isteklilerin fiyatlama davranışını bozduğunu, 4734 sayılı Kanun’la aşırı düşük teklif sorgulamasına geçildiğini belirtmiştir. İncelenen düzenlemeler bu eski uygulamaya benzer nitelikte görülmüştür.
Daire ayrıca işin kusursuz yürütülmesi riskini azaltma amacının da bu sonucu değiştirmediğini belirtmiştir. Sınır değer, iş grubu katsayıları, teklifler ve yaklaşık maliyetten doğan ve ihale öncesinde bilinemeyen bir tutardır; ona bağlanan temel hukuki sonuç aşırı düşük teklif açıklaması istenmesidir. Risk kaygısı için Kanun’un 43. maddesi, sınır değerin altındaki teklifler bakımından kesin teminat oranının yaklaşık maliyetin %6’sı ile %15’i arasında belirlenmesine imkân tanımaktadır. Daireye göre ölçüt, yalnız riskin önlenmesi değil, en uygun fiyat, kalite ve risk bileşiminin seçilmesidir. Karar, 2014/24/AB sayılı Direktif’in 67. maddesine de atıf yapmaktadır.
🏗️ Aykırılık tespit edildi, ihale neden ayakta kaldı?
Kararın en dikkat çekici yanı, ilke düzeyindeki bu net tespite rağmen ihalenin iptal edilmemesidir. Daire, ihale komisyonunun 16.05.2025 tarihli kararındaki verileri incelemiştir:
| Veri | Değer |
|---|---|
| Yaklaşık maliyet | 10.034.858.685,50 TL |
| Sınır değer | 7.853.675.081,91 TL |
| Teklif / geçerli teklif | 11 teklif; 8 geçerli |
| En avantajlı teklif | 8.283.000.000,00 TL – 99,00 puan |
| En avantajlı ikinci teklif | 8.887.000.000,00 TL – 91,49 puan |
Tabloya göre hiçbir istekli sınır değerin altında teklif vermemiş, ihale en düşük teklifi veren istekli üzerinde kalmış ve ikinci sıradaki istekli de en düşük ikinci teklif sahibidir. Davacı şirket ise ihaleye hiç teklif vermemiştir. Daire, bu tablo karşısında şu sonuca ulaşmıştır:
- Davanın konusu ihale dokümanıdır; Yönetmelik ve Tebliğ hükümlerinin iptali istenmediğinden bu düzenlemeler hakkında hüküm kurulamaz.
- Şartname düzenlemesi ihaleye katılıma engel bir husus içermemektedir.
- Aykırılık bu ihalede sonuca etkili olmamıştır.
Bu nedenle itirazen şikâyetin reddine ilişkin Kurul kararı ve İdare Mahkemesi kararı sonucu itibarıyla hukuka uygun bulunmuş, mahkeme kararı değişik gerekçeyle onanmıştır. Karar, 2577 sayılı Kanun’un 20/A maddesi uyarınca kesin niteliktedir.
📌 Kararın ihale pratiğine olası etkisi
Karar, puanlama yönteminin dayanağı olan Yönetmelik ve Tebliğ ibarelerini iptal etmemiştir; bu ibareler yürürlüktedir. Bununla birlikte, ihale uyuşmazlıklarında temyiz merciinin bu ibareleri Kanun’a aykırı gördüğünü açıkça ortaya koyması, benzer formül içeren şartnamelerin yargısal denetiminde belirleyici bir referans oluşturmaktadır.
Kararın kurduğu iki aşamalı yapı da önemlidir. İlk aşamada düzenlemenin hukuka uygunluğu, ikinci aşamada ise aykırılığın somut ihalenin sonucunu etkileyip etkilemediği tartılmaktadır. Sınır değerin altında açıklaması kabul edilmiş bir teklifin bu formül yüzünden ihaleyi kaybettiği bir dosyada, aynı gerekçenin farklı bir sonuca götürmesi ihtimal dâhilindedir. Kamu ihalesinde idari yaptırımların zamanlamasına ilişkin bir başka Danıştay değerlendirmesi, ihaleden yasaklamada gecikme yazısında incelenmiştir.
❓ Merak edilenler
Danıştay, Yönetmelik ve Tebliğ hükümlerini iptal etti mi?
Hayır. Daire bu ibarelerin 4734 sayılı Kanun’un 40. maddesine aykırı olduğunu gerekçede açıkça belirtmiştir; ancak davada bu düzenleyici işlemlerin iptali istenmediği için hakkında hüküm kurulamayacağını vurgulamıştır.
İçtihat değişikliği hangi kararı geride bıraktı?
Dairenin 02.12.2021 tarihli, E.2021/4296, K.2021/4153 sayılı kararıyla benimsenen ve sınır değer üzerindeki ilk teklife tam fiyat puanı verilmesini idarenin takdir yetkisi içinde gören yaklaşım, 21.01.2026 tarihli toplantıda oy birliğiyle terk edilmiştir.
Diğer fiyat dışı unsurlar hakkında ne söylendi?
Faaliyet süresi, yasaklama kararı bulunmaması, sözleşmenin devredilmemiş veya feshedilmemiş olması, ciro ve öz kaynak oranları ile hastane yapmış olma gibi unsurlara ilişkin iddialar bakımından İdare Mahkemesi kararı bozma nedeni görülmeden onanmıştır.
Karara karşı başka bir kanun yolu var mı?
Karar metnine göre karar, 2577 sayılı Kanun’un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak ve karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere verilmiştir.
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. Ulaşım bilgileri iletişim sayfasında, serinin diğer yazıları Emsal Kararlar arşivinde yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; özet, Danıştay 13. Dairesinin mevzuat.adalet.gov.tr içtihat sisteminde yayımlanan kararından derlenmiştir. Değerlendirme, sınır değerin altında teklif bulunmayan ve davacının teklif vermediği tek bir yapım işi ihalesine dayanır; teklif dağılımı, şartname düzenlemesi ve dava konusu işlemleri farklı olan uyuşmazlıklarda farklı sonuçlara ulaşılabilir. Yazı kullanılarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
