Tersanelerde üretim; raspa-boya, kaynak, iskele, elektrik ve montaj gibi iş kalemlerinin ayrı taşeron firmalara verildiği çok katmanlı bir düzenle yürür. Aynı kızakta onlarca firmanın çalıştığı bu yapı, iş kazası ve alacak dosyalarında ‘işçinin muhatabı kim’ sorusunu dosyanın merkezine taşır.
🏗️ Asıl İşveren-Alt İşveren İlişkisi
4857 sayılı İş Kanunu’na göre asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı; işyeriyle ilgili kanundan, iş sözleşmesinden ve alt işverenin taraf olduğu toplu sözleşmeden doğan yükümlülüklerden alt işverenle birlikte sorumludur. Tersane sahibi firma, taşeron işçisinin ödenmeyen ücretinden, fazla mesaisinden ve iş kazası tazminatından bu kapsamda sorumlu tutulabilir. İşçi yönünden bu birlikte sorumluluk, tahsil imkânı zayıf taşerona karşı güçlü bir güvencedir; dava her iki işverene birlikte yöneltilebilir.
Not: Asıl işverenin birlikte sorumluluğu işçinin en güçlü güvencesidir: taşeronun ödeme gücü olmasa da tersane işletmesine başvurulabilir. Muvazaa tespitinde ise işçi baştan itibaren asıl işverenin işçisi sayılır.
🔍 Muvazaalı Taşeronluk
Asıl işin bölünerek taşerona verilmesi ancak işletmenin ve işin gereği ile teknolojik uzmanlık gerektiren hallerde mümkündür; bu koşullar yoksa veya taşeron işçisi daha önce asıl işverenin işçisiyken kâğıt üzerinde taşerona geçirilmişse muvazaa gündeme gelir. Muvazaanın tespiti halinde işçi başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılır; ücret ve tazminat hesabı asıl işverendeki emsal haklara göre yapılır. Tersanelerde sık görülen ‘aynı iş, dönem dönem değişen taşeron kadrosu’ uygulaması bu incelemenin tipik konusudur.
🦺 İş Güvenliğinde Koordinasyon
6331 sayılı Kanun, aynı çalışma alanını paylaşan işverenlere iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinde iş birliği ve koordinasyon yükümlülüğü getirir. Tersane işletmesi; sahaya giren tüm taşeron işçileri için risklerin bütüncül yönetiminden, ortak sağlık-güvenlik biriminden ve saha denetiminden kaçınamaz. Kazalarda bilirkişi raporları kusuru çoğu kez taşeron ile tersane işletmesi arasında paylaştırır; kusur ispatı ve kayıtların kimde olduğu bu nedenle kritik önemdedir. Sigorta bildirimlerinin taşeron üzerinden düşük ücretle yapılması da hesap aşamasında düzeltilmesi gereken yaygın bir sorundur.
📌 İlgili Konular
Konu tersane iş kazası tazminatı ve arabuluculuk dava şartı ile yakından bağlantılıdır.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Taşeron şirket kapandı; alacağımı kimden isteyebilirim?
Birlikte sorumluluk nedeniyle asıl işverene başvurulabilir; taşeronun kapanması işçinin asıl işverene karşı hakkını ortadan kaldırmaz.
Maaşım asgari ücretten gösteriliyor ama elden fazlasını alıyordum; hesap nasıl yapılır?
Gerçek ücret tanık, banka hareketleri ve emsal ücret araştırmasıyla ispatlanabilir; tazminat ve SGK hesapları gerçek ücret üzerinden düzeltilir.
Kazada hem tersane hem taşeron kusurlu bulundu; davayı kime açmalıyım?
Dava her ikisine birlikte açılabilir; birlikte sorumluluk sayesinde tahsil, ödeme gücü olan işverenden gerçekleştirilebilir.
Yıllardır aynı tersanede farklı taşeronlar altında çalışıyorum; kıdemim nasıl hesaplanır?
Organik bağ ve işyeri devri değerlendirmesine göre süreler birleştirilebilir; muvazaa tespitinde kıdem baştan itibaren asıl işverene göre hesaplanır.
Tersanede Alt İşveren ve Taşeron Sorumluluğu hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve güncel mevzuata göre değişiklik gösterebilir. Her somut olay kendine özgüdür; sonuç taahhüdü içermez.
