Tersaneler; yüksekte çalışma, kapalı hacimde kaynak, raspa-boya, ağır kaldırma ve blok montajının bir arada yürüdüğü, iş kazası riski en yüksek işyerleri arasındadır. Tersane işçisi hukuken kara işçisidir: 4857 sayılı İş Kanunu, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve 5510 sayılı Kanun hükümleri uygulanır. Kaza sonrasında hem Sosyal Güvenlik Kurumu süreci hem de işverene karşı tazminat davaları gündeme gelir.
📋 Kazanın Bildirimi ve SGK Süreci
İş kazasının işveren tarafından kolluk birimlerine derhâl, Sosyal Güvenlik Kurumuna ise kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirilmesi gerekir. Kurum; tedavi giderlerini karşılar, istirahat süresince geçici iş göremezlik ödeneği bağlar ve kalıcı etki varsa maluliyet oranına göre sürekli iş göremezlik geliri öder. Bildirimin yapılmaması veya kazanın ‘işyeri dışı’ gösterilmeye çalışılması uygulamada sık görülen sorunlardır; tanık beyanları, kamera kayıtları ve hastane evrakı bu noktada belirleyicidir.
Not: Tersane işçisi kara işçisidir; gemi adamına uygulanan 854 sayılı Deniz İş Kanunu tersane sahasındaki kazalara uygulanmaz. Bu ayrım görevli mahkemeden tazminat kalemlerine kadar dosyanın tamamını etkiler.
⚖️ İşverene Karşı Maddi ve Manevi Tazminat
SGK ödemeleri zararın tamamını karşılamaz; karşılanmayan bölüm için işverene karşı maddi tazminat davası açılabilir. Maddi tazminat; maluliyet oranı, ücret ve çalışma çağı üzerinden hesaplanır, SGK tarafından bağlanan gelirlerin peşin sermaye değeri düşülür. Bunun yanında işçinin ve ağır hallerde yakınlarının manevi tazminat talep hakkı vardır; ölümlü kazalarda ise destekten yoksun kalma tazminatı gündeme gelir. Davanın temeli işverenin İSG yükümlülüklerini ihlalidir; kusurun ispatı bilirkişi incelemesiyle netleşir.
🏗️ Tersaneye Özgü Kusur Başlıkları
Tersane kazalarında bilirkişi raporlarında öne çıkan ihlaller bellidir: yüksekte çalışmada yaşam hattı ve paraşüt tipi emniyet kemeri eksikliği, kapalı hacimde gaz ölçümü yapılmaması, elektrik ve kaynak ekipmanının kontrolsüzlüğü, iskele ve vinç operasyonlarında koordinasyon eksikliği, İSG eğitimlerinin kâğıt üzerinde kalması. Birden çok taşeronun aynı sahada çalıştığı hallerde koordinasyon yükümlülüğü ayrıca önem kazanır; asıl işveren-alt işveren sorumluluğu bu dosyaların kilit konusudur. Kusur dağılımı tazminatın miktarını doğrudan etkiler.
⏳ Ceza Boyutu ve Zamanaşımı
Ölüm veya yaralanmayla sonuçlanan kazalarda sorumlular hakkında taksirle öldürme veya yaralama suçlarından ceza soruşturması yürütülür; ceza dosyası ile tazminat davası birbirini besler ancak ayrı yürür. Tazminat istemleri sözleşmeye aykırılık esasına göre on yıllık zamanaşımına tabidir; ceza zamanaşımının daha uzun olduğu hallerde bu süre uzayabilir. Süre hesabı ve delillerin erken toplanması dosyanın kaderini belirler.
📌 İlgili Konular
Konu gemide iş kazası süreci ve taşeron sorumluluğu ile birlikte okunmalıdır.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Kaza SGK’ya bildirilmemişse haklarım yanar mı?
Hayır; kazanın iş kazası olduğu Kurum müfettişi incelemesi ve gerektiğinde iş kazasının tespiti davası ile ortaya konulabilir. Bildirim eksikliği işveren aleyhine sonuç doğurur.
Kusur bende de varsa tazminat alamaz mıyım?
Alabilirsiniz; işçinin müterafik kusuru tazminattan indirim sebebidir, tamamen ortadan kaldırmaz. Kaçınılmazlık ve kusur oranları bilirkişi raporuyla belirlenir.
Tazminat davasından önce arabuluculuk gerekir mi?
İş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat istemleri dava şartı arabuluculuğun kapsamı dışındadır; doğrudan dava açılabilir. İşçilik alacakları içinse arabuluculuk dava şartıdır.
Rapor süremde işveren beni işten çıkarabilir mi?
İstirahat süresinin ihbar önelini altı hafta aşması gibi sınırlı haller dışında salt kaza ve rapor nedeniyle fesih, haksız ve koşullarına göre geçersiz fesih sonuçları doğurabilir.
Tersane İş Kazasında Tazminat Hakları hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve güncel mevzuata göre değişiklik gösterebilir. Her somut olay kendine özgüdür; sonuç taahhüdü içermez.
