Tutukluya Erteleme Tebliği – Yargıtay 10. CD 2026/11349
Kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçunda kanun koyucu ilk adımı cezaya değil, denetime ayırmıştır: Cumhuriyet savcısı kamu davasını açmak yerine beş yıl süreyle erteler ve kişiyi denetimli serbestlik ile tedaviye yönlendirir. Bu sistemin işleyebilmesi için erteleme kararının kişiye usulüne uygun tebliğ edilmesi ve kesinleşmesi gerekir. Kişi o sırada ceza infaz kurumunda bulunuyorsa tebliğ belgesinde hangi açıklamanın yer alması gerektiği, ve bu açıklama eksikse yıllar sonra açılan davanın akıbeti, aynı bölge adliye mahkemesinin iki ceza dairesini birbirine zıt sonuçlara götürmüştür.
Yargıtay 10. Ceza Dairesi, 15.09.2026 tarihli ve E.2026/8645, K.2026/11349 sayılı kararıyla, Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 5. ve 12. Ceza Daireleri arasındaki içtihat uyuşmazlığını 12. Ceza Dairesinin görüşü doğrultusunda gidermiştir. Karar, 5235 sayılı Kanun’un 35. maddesi uyarınca oy birliğiyle ve kesin olarak verilmiştir.
💊 TCK 191’deki erteleme sistemi
Türk Ceza Kanunu’nun 191. maddesinin birinci fıkrası, kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden, bulunduran ya da kullanan kişiye iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngörür. Ancak ikinci fıkra, bu suçtan başlatılan soruşturmada şüpheli hakkında CMK m.171’deki şartlar aranmaksızın beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verileceğini düzenler. Erteleme süresince kişi hakkında en az bir yıl denetimli serbestlik tedbiri uygulanır; gerekirse tedaviye de tabi tutulur.
Sistemin yaptırımı dördüncü fıkradadır. Kişi erteleme süresi içinde yükümlülüklere uymamakta ısrar ederse, yeniden madde satın alır, bulundurur ya da kullanırsa hakkında kamu davası açılır. Beşinci fıkraya göre bu süre içindeki yeni eylem ayrı bir soruşturma konusu yapılmaz, ihlal sayılır. Altıncı fıkra ise dava açıldıktan sonra suçun tekrar işlenmesi hâlinde yeniden erteleme kararı verilemeyeceğini öngörür.
Bu yapıda erteleme kararının kesinleşmiş olması belirleyicidir. Kesinleşmemiş bir kararın ihlalinden söz edilemez; ihlal yoksa m.191/4 uyarınca dava açılmasının dayanağı da oluşmaz. 7188 sayılı Kanun’la yapılan değişiklik sonrası CMK m.171/2, erteleme kararına karşı şüphelinin ve suçtan zarar görenin CMK m.173 hükümlerine göre itiraz edebileceğini açıkça kabul ettiğinden, kesinleşme bu itiraz hakkının usulüne uygun bildirilmesine bağlıdır.
⚖️ Aynı bölgede iki farklı cevap
Uyuşmazlığın kaynağında, cezaevinde bulunan kişilere tebliğ edilen erteleme kararları yer almaktadır. 7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun 19. maddesi, tutuklu ve hükümlülere yapılacak tebliğlerin bulundukları kurumun müdürü veya memuru aracılığıyla yapılacağını düzenler. CMK m.263/1 ise tutuklu şüpheli veya sanığın, zabıt kâtibine ya da ceza infaz kurumu ve tutukevi müdürüne beyanda bulunarak veya dilekçe vererek kanun yollarına başvurabileceğini öngörür. Pek çok dosyada erteleme kararı cezaevindeki şüpheliye bu açıklama yapılmadan tebliğ edilmiş, kişi denetime başlamış, sonra ihlal gerekçesiyle hakkında dava açılmış ve hüküm kesinleşmiştir.
Cumhuriyet savcıları, bu eksikliği sonradan fark ettikleri dosyalarda CMK m.308/A’daki itiraz yoluna başvurmuştur. Antalya Bölge Adliye Mahkemesinin iki ceza dairesi bu başvurulara farklı cevaplar vermiştir:
- 12. Ceza Dairesi: İtirazları kabul etmiştir. Geçersiz tebliğ nedeniyle erteleme kararının kesinleşmediğini, TCK m.191/4’teki dava şartının gerçekleşmediğini kabul ederek ilk derece kararlarını CMK m.280/1-f uyarınca bozmuş ve CMK m.223/8 uyarınca yargılamanın durması gerektiğini belirtmiştir.
- 5. Ceza Dairesi: İtirazları reddetmiştir. Yargı kararlarının geriye yürümeyeceğini, Yargıtay 10. Ceza Dairesinin ihtaratı zorunlu gören kararından önce yapılan tebliğlerin o dönemin içtihatlarına göre geçerli olduğunu ve sanığın denetime başlamakla erteleme kararından haberdar olduğunu kabul etmiştir. Bölge adliye mahkemesi ceza daireleri başkanlar kurulu da bu görüş doğrultusunda itirazları kesin olarak reddetmiştir.
Sonuçta aynı hukuki durumdaki hükümlülerden bir kısmının mahkûmiyeti ortadan kalkmış, bir kısmınınki ise sürmüştür. Antalya Cumhuriyet Başsavcılığı, bu tablonun “hukuki durumları aynı olan kişiler arasında adil ve eşit olmayan” sonuçlar doğurduğunu belirterek uyuşmazlığın giderilmesini istemiştir.
📨 Uyuşmazlık Yargıtay’a nasıl geldi?
5235 sayılı Kanun’un 35. maddesinin birinci fıkrasının (3) numaralı bendi, bölge adliye mahkemesi dairelerinin kesin nitelikteki kararları arasında uyuşmazlık bulunması hâlinde başkanlar kuruluna, kendi görüşünü de ekleyerek Yargıtay’dan karar istenmesi yetkisi verir. Ceza davalarında istem Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına iletilir; Başsavcılık uyuşmazlık bulunduğu kanaatindeyse ilgili ceza dairesinden karar ister. Dairenin bu yoldaki kararı kesindir.
Dosyada süreç şöyle ilerlemiştir: Antalya Cumhuriyet Başsavcılığı 26.02.2026 tarihli yazısıyla başvurmuş, Antalya Bölge Adliye Mahkemesi Ceza Daireleri Başkanlar Kurulu 17.04.2026 tarihli ve 2026/6 sayılı kararıyla konuyu Yargıtay’a taşımıştır. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı 17.06.2026 tarihli tebliğnamesinde, CMK m.263 usulüne uyulmasının kesinleşme bakımından zorunlu olduğunu belirterek 12. Ceza Dairesinin görüşünün benimsenmesini talep etmiştir.
🧭 10. Ceza Dairesinin gerekçesi
Daire, değerlendirmesini hak arama hürriyeti üzerine kurmuştur. Gerekçenin dayandığı normlar şunlardır:
- Anayasa m.40/2: Devlet, işlemlerinde ilgililerin hangi kanun yollarına ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır.
- Anayasa m.36 ve AİHS m.13: Adil yargılanma ve etkili başvuru hakkı.
- CMK m.34/2 ve m.232/6: Kararlarda başvurulabilecek kanun yolunun, süresinin, merciinin ve şeklinin tereddüde yer vermeyecek şekilde gösterilmesi.
- CMK m.263: Tutuklunun kurum müdürü aracılığıyla kanun yoluna başvurabilmesi.
Daireye göre CMK m.263 hâkim ve mahkeme kararlarına yönelik bir düzenleme olsa da, ceza muhakemesinde sınırlı da olsa kıyas mümkündür ve temel hakları daraltan bir kıyas yapılamaz. Bu nedenle tutuklunun kanun yoluna başvuru yöntemini düzenleyen bu hüküm, Cumhuriyet savcısının erteleme kararı bakımından da kıyasen uygulanır. Tebliğ şekli değil, faydalı ve amacına uygun olmalıdır.
Bu çerçevede Daire, cezaevindeki şüpheliye yapılan tebliğe itirazın nasıl yapılacağına dair açıklamanın eklenmesini zorunlu saymıştır. Açıklama yoksa karar şüpheli tarafından öğrenilmiş olsa bile kesinleşmez, kovuşturma şartı oluşmaz ve kararın bu ihtaratla yeniden tebliğ edilmesi gerekir. Daire, kişinin yalnızca hakkında bir denetim süreci olduğunu bilmesinin yetmediğini; bu karara itiraz edebileceğini ve itirazı nasıl yapacağını da bilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Aksi hâlde serbest olmayan kişinin yargıya erişimi ancak ihlal gerçekleşip dava açıldığında mümkün olacak, ihlal olmazsa itiraz imkânı tümüyle ortadan kalkacaktır.
🔁 “İçtihat değişikliği geriye yürümez” itirazı
5. Ceza Dairesinin görüşü, 15.06.1949 tarihli ve 4-11 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı ile Ceza Genel Kurulunun 14.06.2022 tarihli, 2022/2-290 E., 2022/439 K. ve 2022/3-499 E., 2023/146 K. sayılı kararlarına dayanıyordu. Bu kararlarda, yargısal içtihat değişikliklerinin kural olarak geriye yürümeyeceği ve yalnız yorum farklılığının olağanüstü kanun yoluna başvuru nedeni yapılamayacağı kabul edilmiştir.
10. Ceza Dairesi bu genel ilkeyi reddetmemiş, ancak somut uyuşmazlığa uygulanamayacağını üç gerekçeyle açıklamıştır:
- Anılan Ceza Genel Kurulu kararları, zorunlu müdafi atanmasında suçun temel şeklinin mi nitelikli hâlinin mi esas alınacağına ilişkin farklı bir usul sorununa ilişkindir.
- Dairenin 09.12.2019 tarihli, 2019/2360 E., 2019/7718 K. sayılı kararında da, denetime başlamış ve tedbiri tamamlamış bir şüpheli bakımından bile erteleme kararının tebliği ve itiraz hakkının bildirilmesi zorunlu görülmüştür; bu nedenle sonradan bir içtihat değişikliği yapıldığı söylenemez.
- Farklı yorumlar içtihat değişikliği sayılsa bile değişikliğin hangi tarihte gerçekleştiği net belirlenemeyeceğinden, kararlardaki farklılıklar ancak bir içtihadı birleştirme kararıyla giderilebilir.
Sonuçta Daire, erteleme kararının usulüne uygun tebliği ve kesinleşmesinin dava açılmasının ön koşulu olduğunu belirterek uyuşmazlığı 12. Ceza Dairesinin görüşü doğrultusunda gidermiş, kararın Hâkimler ve Savcılar Kurulu aracılığıyla bölge adliye mahkemelerinin ceza dairelerine bildirilmesine hükmetmiştir.
📋 Kararın uygulamaya yansıması
Kararın hüküm fıkrası, ihtaratın zorunluluğunu üç olası savunmayı açıkça kapsam dışı bırakarak kurmuştur. Buna göre ihtaratın aranması bakımından;
- ilk derece mahkemesince kararın verildiği tarih,
- şüphelinin denetimli serbestlik müdürlüğüne başvurmuş olup olmaması,
- tedavi veya denetimli serbestlik tedbirinin infazının tamamlanmış olması
yönünden bir ayrım yapılmayacaktır. Bu aykırılık kesinleşmiş dosyalarda ortaya çıkarsa, CMK m.308/A uyarınca işlem yapılarak giderilmesi gerekecektir.
Uygulama bakımından önemli bir sınır da vardır: Karar, TCK m.191 kapsamındaki erteleme kararlarının ceza infaz kurumunda bulunan şüpheliye tebliğine ilişkindir. Serbest bir şüpheliye yapılan tebliğde aranacak usul ayrı bir değerlendirme konusudur. Kararın 5235 sayılı Kanun’un 35. maddesi uyarınca kesin nitelikte olması, bölge adliye mahkemesi ceza daireleri arasında yeknesak uygulama sağlanmasına hizmet eden bir sonuç doğurur.
Uyuşturucu suçlarının farklı aşamalarına ilişkin diğer değerlendirmeler için sitemizdeki Uyuşturucu Ticareti mi, Kullanma mı? – Yargıtay CGK 2025/549 ve HAGB Açıklanan Uyuşturucu Hükmünde Temyiz – Yargıtay CGK 2026/187 yazılarına bakılabilir.
❓ Merak edilenler
Erteleme kararı cezaevindeki kişiye nasıl tebliğ edilmelidir?
Kişi denetimli serbestlik müdürlüğüne başvurmuşsa tebliğ eksikliği önemini yitirir mi?
Bu eksiklik kesinleşmiş bir mahkûmiyette nasıl ileri sürülür?
Uyuşmazlığın giderilmesi kararı başka mahkemeleri bağlar mı?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim · Emsal Kararlar
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 10. Ceza Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan uyuşmazlığın giderilmesi kararından derlenmiştir. Karar, ceza infaz kurumunda bulunan şüphelilere TCK m.191 kapsamında verilen erteleme kararlarının tebliğine ilişkindir. Başka bir dosyada sonuç; tebliğin yapıldığı tarihe, tebliğ belgesinin içeriğine, şüphelinin o tarihteki durumuna ve dosyanın aşamasına göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
