ZMSS Limitini Aşan Hasar ve İMMS – Hakem K. 2025/617052

Zorunlu trafik sigortasının araç başına maddi zarar limiti, pahalı bir aracın ağır hasarı karşısında kolayca yetersiz kalabilir. Böyle bir kazada zarar gören, limitin üzerinde kalan kısmı kimden isteyecektir? Kusurlu aracın sahibi, kasko poliçesine “ihtiyari mali mesuliyet” (İMMS) teminatı ekletmişse, cevap çoğu zaman bu teminattadır. Sigorta Tahkim Komisyonu bünyesindeki bir hakem heyeti, zorunlu trafik sigortası limiti önceki bir tahkim dosyasında tüketilen bir hasarın bakiyesini İMMS teminatından tahsil ettirmiştir.

Sigorta Tahkim Komisyonu hakem heyeti, 15.03.2026 tarihli ve K-2025/617052 sayılı kararıyla, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) limitlerini aşan 534.703,29 TL hasar bedelinin, kusurlu aracın Genişletilmiş Kasko poliçesindeki İhtiyari Mali Mesuliyet teminatından ödenmesine oybirliğiyle karar vermiş; faiz türünü ise hususi araç nedeniyle yasal faiz olarak belirlemiştir.

🚗 Kaza ve iki aşamalı tahkim süreci

Olay, 07/03/2025 tarihinde iki aracın çarpışmasıyla meydana gelen bir trafik kazasıdır. Polis tarafından düzenlenen kaza tespit tutanağında, sigortalı araç sürücüsü Karayolları Trafik Kanunu m.56/1-a uyarınca kusurlu bulunmuştur. Kusurlu aracın hem zorunlu trafik sigortası hem de 16/09/2024 – 16/09/2025 vadeli Genişletilmiş Kasko Sigorta poliçesi bulunmaktadır; kasko poliçesi İhtiyari Mali Mesuliyet teminatını da içermektedir.

Zarar gören araç sahibi tazminatı iki ayrı aşamada istemiştir:

1. İlk aşama – ZMSS sigortacısına karşı tahkim: Bu dosyada alınan bilirkişi raporu araçtaki hasarı 555.703,29 TL olarak hesaplamıştır. Ancak poliçe limitinin kaza tarihi itibarıyla 600.000 TL olduğu, sigorta kuruluşunun poliçe kapsamında hak sahiplerine toplam 558.000 TL ödeme yaptığı ve bağlantılı değer kaybı başvurusunda hüküm altına alınan 21.000 TL’nin de düşülmesiyle bakiye limitin 21.000 TL kaldığı tespit edilmiştir. Başvuru kısmen kabul edilmiş, 21.000 TL’nin 08.07.2025 tarihinden itibaren yasal faiziyle ödenmesine, fazlaya ilişkin 129.000 TL talebin reddine karar verilmiştir. Bu karar itiraz üzerine İtiraz Hakem Heyetince onaylanmıştır.
2. İkinci aşama – İMMS teminatı için tahkim: Başvuran, limitin karşılamadığı 534.703,29 TL’yi kasko poliçesindeki İMMS teminatına dayanarak, temerrüt tarihinden itibaren avans faiziyle birlikte talep etmiştir. İncelenen karar bu ikinci başvuruya ilişkindir.

Uyuşmazlık, raportör raporu doğrultusunda bir hakem heyetine tevdi edilmiştir. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.30/15 uyarınca uyuşmazlık konusu miktarın on beş bin Türk lirası ve üzerinde olduğu durumlarda heyet oluşturulması zorunludur. Heyet, dosyanın muhteviyatını dikkate alarak duruşma yapılmasına ve yeni bir bilirkişi atanmasına gerek görmemiş; aynı taraflar arasındaki önceki dosyada alınan bilirkişi raporunu 17/02/2026 tarihli ara kararla taraflara tebliğ ettirmiştir. Başvuran vekili talepleri doğrultusunda karar verilmesini istemiş, sigorta şirketi vekili ise rapora karşı beyanda bulunmamıştır.

🛡️ Sigorta şirketinin yedi savunması

Sigorta şirketi vekili cevap dilekçesinde başvurunun reddini istemiş ve şu savunmaları sıralamıştır:

• İMMS kapsamında sorumluluk doğması için önce ZMSS teminat limitlerinin tüketilmesi gerektiği,
• Tazminatın ZMSS Genel Şartlarına göre gerçek zarar esas alınarak hesaplanması ve zararın delillerle ispatı gerektiği,
• Onarımın anlaşmalı servis esasına göre değerlendirilip yaklaşık %20 servis iskontosu uygulanması gerektiği, orijinal parça bedelinin ödenmesinin zorunlu olmadığı,
• KDV talep edilebilmesi için ödendiğinin belgeyle ispat edilmesi gerektiği,
• Değer kaybının genel şartlara göre hesaplanması ve önceki hasar kayıtlarının araştırılması gerektiği,
• Kusur oranının bilirkişi incelemesiyle belirlenmesi ve faizin temerrüt tarihinden itibaren yasal faiz olarak uygulanması gerektiği,
• Vekâlet ücretinin Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin beşte biri oranında belirlenmesi gerektiği.

Sigorta şirketi ayrıca zamanaşımı itirazını da talep sonucuna eklemiştir. Kararın gerekçesinde zamanaşımı itirazına ilişkin ayrı bir değerlendirme yer almamaktadır; heyet dava şartlarında eksiklik bulunmadığını belirterek esasa geçmiştir.

🧩 İMMS teminatı neyi karşılar?

Kararın merkezinde, İMMS teminatının ZMSS ile ilişkisi yer almaktadır. Heyet, Motorlu Kara Taşıtları İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının kapsam maddesine dayanmıştır. Bu hükme göre sigortacı, poliçede gösterilen aracın kullanılmasından doğan ve Karayolları Trafik Kanunu ile genel hükümlere göre aracın işletenine düşen hukuki sorumluluğu, poliçe teminatı kapsamında olmak şartıyla Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası hadlerinin üzerinde kalan kısım için ve poliçede yazılı hadlere kadar temin eder.

Sigorta şirketinin “önce ZMSS limiti tüketilmelidir” savunması bu açıdan aslında İMMS’nin işleyişini doğrulayan bir savunmadır. Somut olayda limitin tükendiği, önceki tahkim dosyasında verilen ve İtiraz Hakem Heyetince onaylanan kararla ortaya konmuştur. Heyet, sigorta şirketinin sorumluluğunun sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında ve poliçe limitiyle sınırlı olduğunu, kaza tarihi itibarıyla İMMS limitinin 10.000.000 TL olduğunu tespit etmiştir.

Kararda poliçenin İMMS özel klozuna da yer verilmiştir. Bu kloz, manevi tazminat talepleri için teminat limitinin azami %10’una kadar ve kişi başı bedeni zarar tutarının %50’si ile sınırlı bir teminat öngörmektedir. Ancak somut uyuşmazlık yalnızca araç hasarına ilişkin olduğundan, bu sınırlama sonucu etkilememiştir.

İMMS poliçelerinde teminatın kapsamına ilişkin farklı bir uyuşmazlık için İMSS’de araç mahrumiyeti başlıklı yazıya bakılabilir.

🔢 Rakamlar nasıl birleşti?

Kararın hesap mantığı, iki tahkim dosyasındaki rakamlar yan yana konulduğunda netleşmektedir:

555.703,29 TL’lik hasardan ZMSS dosyasında hükmedilen 21.000 TL düşüldüğünde kalan tutar 534.703,29 TL’dir; bu tutar, başvuranın talebiyle de örtüşmektedir. Sigorta şirketinin servis iskontosu, orijinal parça ve belgelenmemiş KDV gibi hesaplamaya yönelik savunmalarına kararda ayrıca değinilmemiş; heyet, önceki dosyadaki bilirkişi raporuna karşı bir beyan sunulmadığını belirterek bu rapordaki hasar tespitini esas almıştır.

📅 Faiz türü ve temerrüt tarihi

Başvuran avans faizi talep etmiştir. Heyet bu talebi kabul etmemiş ve şu gerekçeye dayanmıştır: Olay haksız fiilden kaynaklanmaktadır ve 2918 sayılı Kanun’un atfıyla Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiillere ilişkin hükümleri uygulanır. Haksız fiilden doğan davalarda ticari faiz işletilebilmesi için olayın zarar veren açısından ticari iş niteliğinde olması gerekir.

Heyet bu yaklaşımı desteklemek için Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 27.12.2017 tarihli, 2015/6405 Esas ve 2017/12232 Karar sayılı ilamına atıf yapmıştır. Anılan kararda, zarara neden olan araç hususi otomobil olup ticari araç olmadığından yasal faize hükmedilmesi gerekirken avans faizine hükmedilmesi doğru bulunmamıştır. Somut olayda da kusurlu aracın kullanım tarzı hususidir; bu nedenle yasal faiz işletilmiştir.

Temerrüt tarihi bakımından heyet, Türk Ticaret Kanunu m.1427’ye dayanmıştır. Bu hükme göre sigorta tazminatı, rizikonun gerçekleşmesi ve belgelerin verilmesinden sonra sigortacının araştırmaları bitince ve her hâlde ihbardan kırk beş gün sonra muaccel olur; borç muaccel olunca sigortacı ihtara gerek kalmaksızın temerrüde düşer. Heyet, sigorta şirketine 04.11.2025 tarihinde başvurulduğunu belirterek temerrüdün 19.11.2025 tarihinde oluştuğunu kabul etmiş ve faizi bu tarihten başlatmıştır.

📌 Kararın uygulamadaki yeri

Karar, trafik kazasından doğan maddi zararın birden fazla teminat katmanından nasıl karşılanabileceğine dair somut bir örnek sunmaktadır. Öne çıkan noktalar şöyle özetlenebilir:

Karar oybirliğiyle verilmiş olup bildirim tarihinden itibaren on gün içinde Sigorta Tahkim Komisyonu nezdinde itiraz yolu açık bırakılmıştır. 5684 sayılı Kanun m.30/12’ye göre kırk bin Türk lirasının üzerindeki uyuşmazlıklarda itiraz üzerine verilen kararlar için temyiz yolu da öngörülmüştür. Trafik sigortasında değer kaybı hesabına ilişkin başka bir hakem kararı için trafik sigortasında reel değer kaybı yazısı da incelenebilir.

❓ Soru ve cevaplarla karar

Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. Ulaşım bilgileri iletişim sayfasında, serinin diğer yazıları Emsal Kararlar arşivinde yer almaktadır.