Trafik kazasında aracı hasar gören kişinin zararı çoğu zaman tamir faturasıyla bitmez. Araç günlerce, bazen haftalarca serviste kalır; bu sürede işe gidip gelmek, ticari faaliyeti sürdürmek veya kiralık araç tutmak gerekir. Bu kaybın karşı tarafın zorunlu trafik sigortasından istenemeyeceği artık kanun metninde açıktır. Tartışma, kusurlu aracın ayrıca İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası (İMSS) ile sigortalı olduğu dosyalarda yoğunlaşır: İsteğe bağlı olarak yaptırılan ve genel hükümlere göre sorumluluğu da kapsadığı ileri sürülen bu teminat, araç mahrumiyetini karşılar mı?
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 20.04.2026 tarihli ve E.2025/3559, K.2026/4465 sayılı kararıyla, araç mahrumiyeti gibi dolaylı zararların ZMSS ve İMSS teminatı dışında kaldığı gerekçesiyle başvuruyu reddeden İtiraz Hakem Heyeti kararını oy çokluğuyla onamıştır. Karara yazılan karşı oy ise İMSS Genel Şartlarının “umumi hükümlere göre” doğan sorumluluğu da kapsadığını ve bu zararın İMSS limitinden karşılanması gerektiğini savunmaktadır.
🔧 Serviste geçen günler için 10 TL’lik başvuru
Davacının aracı, davalı sigorta şirketince İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası ile teminat altına alınan bir aracın karıştığı 26.06.2023 tarihli trafik kazasında hasar görmüştür. Davacı vekili, aracın serviste kaldığı tarihler için doğan araç mahrumiyeti bedelinin poliçe limiti içinde kaldığını ileri sürmüş; fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak şimdilik 10,00 TL ikame araç bedelinin temerrüt tarihinden itibaren avans faiziyle tahsilini talep etmiştir.
Davalı sigorta şirketi şu savunmaları ileri sürmüştür:
- Talebin zamanaşımına uğradığı ve başvurunun usulüne uygun olmadığı,
- Araç mahrumiyeti bedelinin zorunlu trafik sigortası kapsamında bulunmadığı ve bu zarardan sigorta şirketinin sorumlu olmadığı,
- Davacının aynı kaza nedeniyle ayrı bir dosyada 125.000,00 TL değer kaybı başvurusu yaptığı, usul ekonomisi gereği dosyaların birleştirilmesi gerektiği,
- Vekâlet ücretinin 1/5 oranında uygulanması gerektiği.
Uyuşmazlık, sigorta tahkim sistemi içinde çözülmüş; dosya önce Uyuşmazlık Hakem Heyetinde, sonra İtiraz Hakem Heyetinde incelenmiş ve İtiraz Hakem Heyeti kararı davacı tarafından temyiz edilmiştir.
📋 Hakem heyetlerinin gerekçesi
Uyuşmazlık Hakem Heyeti, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 85/1 ve 92/c maddelerini birlikte değerlendirmiştir. Heyete göre aracın tamir süresince kullanılamamasına bağlı araç mahrumiyeti gibi dolaylı zararlar, ZMSS ve İMSS poliçesi teminatı kapsamında değildir; başvuru bu gerekçeyle reddedilmiştir.
KTK 85/1, motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne, yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa işletenin sorumluluğunu düzenler. KTK 92/c ise işletenin bu Kanun uyarınca sorumlu tutulmadığı şeye gelen zararlara ilişkin talepleri zorunlu mali sorumluluk sigortası dışında bırakır. Ayrıca 7327 sayılı Kanun’la 2021 yılında eklenen KTK 92/k bendi, “gelir kaybı, kâr kaybı, iş durması ve kira mahrumiyeti gibi dolaylı zararları” açıkça ZMSS kapsamı dışında saymaktadır. Heyetin gerekçesinde bu bent anılmamış olsa da, kaza tarihinde yürürlükte olan kanun metni ZMSS bakımından aynı yöne işaret etmektedir.
Davacının itirazı üzerine İtiraz Hakem Heyeti de itirazı reddetmiştir. Davacı temyizde, sigortalı araç sürücüsünün kusuruyla kazaya sebep olduğunu, İMSS teminatı veren sigortacının da limit dâhilinde sorumlu olduğunu ve kazanç kaybının İMSS limiti kapsamında bulunduğunu ileri sürmüştür.
🏛️ Dairenin çoğunluk görüşü
Daire uyuşmazlığı, İMSS ile teminat altına alındığı belirtilen aracın karıştığı kaza nedeniyle davacının aracında meydana gelen hasardan doğan araç mahrumiyeti bedeli talebi olarak tanımlamıştır.
Çoğunluk, ayrıntılı bir gerekçe yazmamış; temyiz edilen kararın tarafların iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılama ve ispat kurallarına ve kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olduğunu, temyiz nedenlerinin bozmayı gerektirmediğini belirtmiştir. Böylece hakem heyetinin “dolaylı zarar ZMSS/İMSS teminatı dışındadır” gerekçesi sonuç itibarıyla benimsenmiştir.
Davacı vekilinin tüm temyiz itirazları reddedilerek İtiraz Hakem Heyeti kararı onanmış, temyiz harcı davacıya yükletilmiştir. Karar 20.04.2026 tarihinde bir üyenin karşı oyu ve oy çokluğuyla verilmiştir.
🗣️ Karşı oy: “umumi hükümler” ifadesi
Karşı oy, kararın en öğretici bölümüdür. Muhalif üye, Motorlu Kara Taşıtları İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının teminat kapsamını belirleyen 1. maddesini aktarır. Buna göre sigortacı, poliçede gösterilen aracın kullanılmasından doğan ve “Karayolları Trafik Kanunu ve umumi hükümlere göre aracın işletenine terettüp eden hukuki sorumluluğu”, zorunlu mali sorumluluk sigortası hadlerinin üzerinde kalan kısmı için poliçede yazılı hadlere kadar temin eder.
Karşı oydaki akıl yürütme şu adımlardan oluşur:
- Somut poliçenin “artan mali sorumluluk sigortası” bölümü, Genel Şartların 1. maddesini aynen tekrar etmektedir.
- İşletenin KTK’dan doğan sorumluluğunun yanında, genel hükümlerden, yani Borçlar Kanunu’ndan doğan bir sorumluluğu da vardır.
- Araç mahrumiyeti zararı, işletenin KTK uyarınca sorumlu olduğu bir kalem değildir; bu nedenle ZMSS sigortacısı bundan sorumlu değildir.
- Ancak İMSS, işletenin yalnız KTK kapsamındaki değil genel hükümlere göre olan sorumluluğunun da sigortalanabildiği bir sigortadır ve somut sözleşmede bu sorumluluk teminata alınmıştır.
- Sonuç olarak zararın kapsamı belirlenip karar verilmek üzere hakem heyeti kararı bozulmalıdır.
Karşı oy, ZMSS bakımından çoğunlukla aynı noktadadır; ayrılık yalnızca İMSS’nin kapsamına ilişkindir. Muhalefetin dayanağı kanun değil, poliçenin ve genel şartların lafzıdır.
🧱 ZMSS ve İMSS: iki katmanlı teminat
Uyuşmazlığın daha iyi anlaşılması için iki sigortanın ilişkisini kısaca hatırlamak yararlıdır:
| Konu | ZMSS (trafik sigortası) | İMSS |
|---|---|---|
| Niteliği | KTK 91 uyarınca zorunlu | İsteğe bağlı, çoğu zaman kasko poliçesine ek teminat |
| Devreye girişi | İlk katman | ZMSS limitlerinin üzerinde kalan kısım için |
| Dolaylı zarar | KTK 92/k ile açıkça kapsam dışı | Bu kararda çoğunluk kapsam dışı saymış; karşı oy kapsamda görmüştür |
Çoğunluğun sonucuna göre, araç mahrumiyeti zararı ZMSS’den karşılanamadığı gibi, ZMSS’nin üzerinde kalan zararı karşılamak üzere kurgulanan İMSS’den de istenememiştir. Karşı oya göre ise İMSS, ZMSS’nin kapsamı dışında kalan ve genel hükümlerden doğan bu zararı da limit içinde karşılamalıdır.
🔁 Dairenin önceki çizgisiyle uyum
Çoğunluk görüşü, aynı Dairenin yakın tarihli başka bir kararında aktarılan yaklaşımla da örtüşmektedir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 19.11.2025 tarihli, E.2024/2224, K.2025/15472 sayılı kararında, kapatılan 17. Hukuk Dairesinin önceki bozma kararına yer verilmiş; bu bozmada davalının İMSS sigortacısı olduğu ve poliçe şartları gereğince ikame araç bedelinin davalının sorumluluğunda bulunmadığı belirtilmiştir. Mahkeme bozmaya uymuş, Daire de 2025 tarihli kararla hükmü onamıştır.
İMSS poliçesinin kapsamına ilişkin benzer bir tartışma, değer kaybı kalemi bakımından serideki değer kaybı İMM dışında mı yazısında; trafik sigortasında değer kaybının hesabı ise reel değer kaybı yöntemi yazısında incelenmiştir.
📌 Kararın uygulamadaki anlamı
Karar, araç mahrumiyeti talebinin sigorta şirketine yöneltildiği dosyalarda önemli bir sinyal vermektedir: Daire çoğunluğu, İMSS’yi bu zarar kalemi bakımından ZMSS’den farklı değerlendirmemiştir. Bununla birlikte kararın birkaç sınırı bulunmaktadır:
- Kararda, araç mahrumiyetinden kazaya sebep olan işletenin veya sürücünün genel hükümlere göre sorumluluğu tartışılmamıştır; uyuşmazlık yalnızca sigortacıya yöneltilen talebe ilişkindir.
- Çoğunluk gerekçesi kısa olduğundan, sonucun her İMSS poliçesine aynı şekilde uygulanıp uygulanmayacağı poliçedeki özel şartlara göre değişebilir.
- Oy çokluğuyla verilen ve ayrıntılı bir karşı oy içeren karar, konunun Daire içinde de tartışmalı olduğunu göstermektedir.
- Zamanaşımı, başvuru usulü ve dosyaların birleştirilmesi savunmaları kararda ayrıca ele alınmamış; ret, teminat kapsamı gerekçesiyle sonuçlanmıştır.
🙋 Merak edilenler
Araç mahrumiyeti bedeli trafik sigortasından istenebilir mi?
KTK 92/k, gelir kaybı, kâr kaybı, iş durması ve kira mahrumiyeti gibi dolaylı zararları zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamı dışında saymaktadır. Bu kararda hem çoğunluk hem de karşı oy, araç mahrumiyeti zararından ZMSS sigortacısının sorumlu olmadığı noktasında birleşmiştir.
Çoğunluk ile karşı oy arasındaki fark nedir?
Çoğunluk, dolaylı zararın İMSS teminatı dışında kaldığına ilişkin hakem heyeti gerekçesini yerinde bulmuştur. Karşı oy ise İMSS Genel Şartlarının 1. maddesindeki “Karayolları Trafik Kanunu ve umumi hükümlere göre” ifadesinden hareketle, işletenin Borçlar Kanunu’ndan doğan sorumluluğunun da teminat altında olduğunu ve zararın kapsamı belirlenerek karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.
Kararda araç mahrumiyetinin miktarı belirlendi mi?
Hayır. Talep, fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak 10,00 TL üzerinden yapılmıştır. Başvuru teminat kapsamı gerekçesiyle reddedildiğinden zararın miktarı ve servis süresi hakkında bir hesap yapılmamıştır.
Bu karar zarar görenin kusurlu taraftan talepte bulunmasını engeller mi?
Kararın konusu, yalnızca İMSS sigortacısına yöneltilen başvurudur. Karşı oyda araç mahrumiyetinin işletenin genel hükümlere göre sorumlu olduğu bir zarar kalemi olduğu belirtilmiş; çoğunluk ise işletenin veya sürücünün kişisel sorumluluğu hakkında bir değerlendirme yapmamıştır.
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim sayfası üzerinden ulaşım bilgilerine, Emsal Kararlar arşivinden serinin diğer yazılarına erişilebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; özet, Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin Karar Arama sisteminde yayımlanan oy çokluğuyla onama kararı ve karşı oy gerekçesinden derlenmiştir. Karşılaştırma tablosu genel bir çerçeve sunar; poliçedeki özel şartlar, teminat limitleri, kaza tarihi ve talep edilen zarar kalemi farklı olan dosyalarda sonuç değişebilir. Yazı kullanılarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
