Okuyucularımızın sorularını Av. Veli Savun yanıtlıyorSorularınızı Av. Veli Savun yanıtlıyorSoru sorun →
Emsal KararlarVergi Hukuku

Dondurma Dolabına Reklam Ücreti – Danıştay 8. D 2026/645

Bakkalın önündeki dondurma dolabı ya da kafenin şemsiyesi üzerindeki marka logosu, belediye açısından iki ayrı gelir kalemine konu olabilir mi: bir yanda ilan ve reklam vergisi, diğer yanda ilan ve reklam asma tahsis ücreti. Bir dondurma üreticisi adına yaklaşık 9,5 milyon TL’lik ücret ihbarnamesi düzenlenmesiyle başlayan uyuşmazlıkta Danıştay, vergi ile ücret arasındaki sınırı net bir ölçütle çizmiştir: Belediye, kendisinden istenmemiş ve fiilen sunmadığı bir hizmet için “ücret” adıyla ayrı bir bedel tahakkuk ettiremez.

Danıştay 8. Dairesi, 09.02.2026 tarihli ve E.2025/4157, K.2026/645 sayılı kararıyla, büyükşehir belediyesinin dondurma dolapları ve şemsiyeler için düzenlediği ilan ve reklam asma tahsis ücreti ihbarnamelerini iptal eden ilk derece kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin bölge idare mahkemesi kararını, gerekçesini değiştirerek onamıştır. Karar kesin olarak ve oybirliğiyle verilmiştir.

Kısa özet: Bir dondurma üreticisi, mülkiyeti kendisinde kalmak üzere satış yapan esnafa dondurma dolabı ve şemsiye vermiş, ayrıca bunlar için işgal harcı ile ilan ve reklam vergisi tahakkuku yapılmasını belediyeden talep etmiştir. Büyükşehir belediyesi, 1100 dolap ve 360 şemsiye için iki yoklama fişi düzenleyerek 2023/1-12 dönemi için 3.019.500,00 TL ve 6.501.600,00 TL tutarlı ilan ve reklam asma tahsis ücreti ihbarnameleri çıkarmıştır. İdare mahkemesi, yoklama fişlerinin dolap ve şemsiyelerin yerini göstermediği gerekçesiyle ihbarnameleri iptal etmiş, istinaf başvurusu reddedilmiştir. Danıştay ise 2464 sayılı Kanun’un 97. maddesi uyarınca ücret alınabilmesi için ilgilinin talep ettiği ve belediyenin ifa ettiği bir hizmet bulunması gerektiğini, somut olayda böyle bir hizmet olmadığını belirterek kararı bu gerekçeyle onamıştır.

🍦 1100 dolap, 360 şemsiye ve iki yoklama fişi

Karar metnine göre davacı, dondurma ürünlerinin satışını yapan esnafa, mülkiyeti kendisinde kalmak kaydıyla belli sayıda dondurma dolabı ve şemsiye vermiştir. Şirket, 23.10.2023 tarihli dilekçesiyle bu dolap ve şemsiyeler için belli gün sayısı üzerinden işgal harcı ile ilan ve reklam vergisi tahakkuku yapılmasını talep etmiştir.

Bu başvurudan önce büyükşehir belediyesi görevlileri iki yoklama fişi düzenlemiştir. Birinci fiş 1100 adet dondurma dolabının, ikinci fiş ise 360 adet şemsiyenin büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki yerlerde bulunduğunu belirtmektedir. Bu fişlere dayanılarak 2023/1-12 dönemi için “ışıksız reklam, geçici reklam” konulu iki ihbarname düzenlenmiştir:

  • 3.019.500,00 TL tutarlı ilan ve reklam asma tahsis ücreti ihbarnamesi,
  • 6.501.600,00 TL tutarlı ilan ve reklam asma tahsis ücreti ihbarnamesi.

Şirket, ihbarnamelerin tebliği üzerine iptal davası açmıştır.

🗣️ Belediye ne dedi, şirket ne savundu?

Temyiz eden belediye, dolap ve şemsiyelerin davacının isteği üzerine izin verilerek ilgili yerlere konulduğunu, bu nedenle her biri için ayrı yoklama fişi düzenlenmesine gerek olmadığını savunmuştur. Belediyeye göre davacı, daha önce bu dolap ve şemsiyeler için işgal harcı ve ilan-reklam vergisi tahakkuku talep etmiş, ilan ve reklam vergileri ödenegelmiştir; ücret de yalnızca belediyenin yetki alanındaki yerler için istenmiştir.

Davacı şirket ise şu noktaların altını çizmiştir:

  • Dolap ve şemsiyelerin konulacağı yerleri kendisi belirlemediğinden ücretin muhatabı olamayacağını,
  • Belediye Gelirleri Kanunu Genel Tebliği’ne göre asma ve tahsis ücreti için mükellefin bu hizmeti talep etmesi ve belediyenin asma, tahsis ve bakım hizmeti vermiş olması gerektiğini,
  • Somut olayda ne böyle bir talebin ne de belediyenin sunduğu bir hizmetin bulunduğunu,
  • Yoklama fişleri tebliğ edilmediğinden dolap ve şemsiyelerin belediyenin yetki alanında olup olmadığının dahi belirlenemediğini.

📜 Vergi mi, ücret mi? Kanuni çerçeve

Danıştay kararında uyuşmazlığa uygulanan hükümler şöyle sıralanmıştır:

  • 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu m.12: Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde yapılan her türlü ilan ve reklam, ilan ve reklam vergisine tabidir.
  • 2464 sayılı Kanun m.13: Verginin mükellefi, ilan ve reklamı kendi adına yapan veya yaptıran gerçek veya tüzel kişilerdir.
  • 2464 sayılı Kanun m.97: Belediyeler, bu Kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkilidir.
  • 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu m.7/1-g: Büyükşehir yetki alanındaki meydan, bulvar, cadde ve ana yollarda ilan ve reklam asılacak yerleri ve bunların şekil ve ebadını belirleme görevi büyükşehir belediyesine aittir.
  • 5216 sayılı Kanun m.23/1-e: Bu alanlar ile bu alanlara cephesi bulunan binalar üzerindeki her türlü ilan ve reklamın vergileri ile asma, tahsis ve bakım ücretleri büyükşehir belediyesinin gelirleri arasındadır.

Görüldüğü üzere kanun, ilan ve reklam faaliyetinin kendisini vergiye bağlarken, “asma, tahsis ve bakım” için ayrı bir ücret alınabilmesine de imkân tanımaktadır. Kararın sorusu, bu ücretin hangi koşulda doğduğudur.

⚖️ Danıştay’ın gerekçesi: talep ve ifa şartı

8. Daire, değerlendirmesine ücretin tanımıyla başlamıştır: Ücret, yapılan bir iş veya hizmet karşılığında ödenen bedeldir. Daireye göre 97. madde uyarınca bir hizmetin ücrete konu edilebilmesi iki koşula bağlıdır:

  1. Hizmetin harç veya katılma payına konu edilmemiş olması,
  2. Hizmetten yararlanacak kişilerin bu hizmetin yapılmasını bizzat belediyeden talep etmiş olması.

Daire bu yorumu Anayasa Mahkemesinin E.2009/42, K.2011/26 sayılı kararına dayandırmıştır. Ayrıca 2464 sayılı Kanun’da ücret karşılığı yapılacak işlerin tek tek sayılmadığını, bu konuda belediye meclislerine geniş takdir yetkisi tanındığını, ancak meclislerin Anayasa ve kanunların çizdiği sınırlar içinde kalmak zorunda olduğunu hatırlatmış; bu noktada Anayasa Mahkemesinin B. No: 2015/10008 sayılı bireysel başvuru kararına (§ 60) atıf yapmıştır.

Somut olaya gelince Daire, asma tahsis ve bakım ücretinin 97. madde çerçevesinde belirlenebileceğini kabul etmekle birlikte, ücret tahakkuku için ilgililerin isteğine bağlı bir hizmetin bulunması ve belediyenin bu hizmeti ifa etmiş olması gerektiğini vurgulamıştır. Dosyada davacının istediği ayrı bir hizmet ve belediyenin ifa ettiği bir hizmet bulunmadığından, “ücret adı altında ayrı bir bedel istenilmesinde yasal isabet” görülmemiştir.

Bu nedenle ihbarnameleri iptal eden ilk derece kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin bölge idare mahkemesi kararı neticesi itibarıyla hukuka uygun bulunmuş ve “yukarıda belirtilen gerekçeyle” onanmıştır. Danıştay Tetkik Hâkimi de temyiz isteminin reddi ile kararın onanması yönünde görüş bildirmiştir.

📎 Karar metni: Kararın tam metni Bedesten (mevzuat.adalet.gov.tr) üzerinden alınmıştır; taraf adları kaynakta anonimdir.

🔀 İki farklı gerekçe, aynı sonuç

Kararı ilginç kılan, ilk derece mahkemesi ile Danıştay’ın aynı sonuca farklı yollardan ulaşmasıdır:

  • İdare mahkemesi bir ispat ve tespit sorunu görmüştür. 5216 sayılı Kanun’a göre büyükşehir belediyesi yalnızca belirli alanlardaki ilan ve reklamlardan vergi ve ücret alabildiğinden, dolap ve şemsiyelerin tam olarak nerede bulunduğunun (ana arter, ana arter üzerindeki özel mülk, ana arter dışı vb.) tereddüde yer vermeyecek biçimde belirlenmesi gerekiyordu. Yoklama fişleri yalnızca “yetki alanında bulunduğu” ifadesiyle yetinmiş, mahkemenin sorusuna rağmen konumlara dair somut bilgi sunulamamıştı.
  • Danıştay ise meseleyi ücretin hukuki niteliği üzerinden çözmüştür. Konum ne olursa olsun, talep edilen ve belediyece ifa edilen bir asma-tahsis hizmeti yoksa 97. maddeye dayalı ücret doğmamaktadır.

Danıştay’ın gerekçesi daha geniş bir etkiye sahiptir: İdare mahkemesinin yaklaşımı, yoklama fişleri ayrıntılı düzenlenseydi farklı bir sonuca kapı aralayabilirdi. Daire’nin gerekçesinde ise yoklama fişinin ayrıntı düzeyi belirleyici değildir; belirleyici olan hizmet ilişkisinin varlığıdır. Davacının daha önce işgal harcı ve ilan-reklam vergisi tahakkuku talep etmiş olması da, kararda asma tahsis hizmetine yönelik bir talep olarak değerlendirilmemiştir.

📌 Kararın uygulamaya yansıması

Kararın satır aralarından çıkan tespitler şöyle özetlenebilir:

  • Vergi ile ücret ayrı kurumlardır. İlan ve reklamın varlığı vergiyi doğurur; ancak aynı reklam için ayrıca ücret istenebilmesi, belediyenin karşılığında bir hizmet sunmasına bağlıdır.
  • Ücretin muhatabı hizmeti isteyendir. 97. madde “ilgililerin isteğine bağlı” hizmetlerden söz ettiğinden, talep unsuru yoksa ücret ilişkisi de kurulamaz.
  • Meclis tarifesi tek başına yetmez. Belediye meclislerinin ücret tarifelerinde geniş takdir yetkisi bulunsa da bu yetki kanunun çizdiği sınır içinde kullanılmalıdır.
  • Tutarın büyüklüğü sonucu değiştirmez. Yaklaşık 9,5 milyon TL’lik iki ihbarname, hizmet unsuru bulunmadığı için hukuka aykırı bulunmuştur.

Belediyelerin tahakkuk işlemlerinde kanuni dayanak ve işlemin sebep unsuru, idari yargının sıkça denetlediği konulardandır. Belediyenin imar mevzuatına dayanan bir yaptırımında cezaların şahsiliği ilkesinin nasıl uygulandığı için serideki satın alınan dairede imar cezası kararı, ruhsat işlemlerinde haklı beklenti ilkesi için ise ruhsat iptali ve haklı beklenti kararı incelenebilir.

❔ Sorular ve cevaplar

Bu karar ilan ve reklam vergisinin alınamayacağı anlamına mı geliyor?

Hayır. Uyuşmazlık yalnızca ilan ve reklam asma tahsis ücretine ilişkin ihbarnamelerle sınırlıdır. Danıştay, belediye sınırları içinde reklam vermenin 2464 sayılı Kanun’a göre ilan ve reklam vergisine tabi olduğunu açıkça kabul etmiş; ücret için ise ayrıca hizmet talebi ve ifası şartı aramıştır.

Şirketin işgal harcı ve vergi tahakkuku istemesi “hizmet talebi” sayılmadı mı?

Belediye temyiz dilekçesinde bu talebe dayanmıştır. Ancak Danıştay, dosyada davacı tarafından istenilen ayrı bir hizmet ve belediyece ifa edilen bir hizmet bulunmadığı sonucuna ulaşmış; dolayısıyla vergi ve harç tahakkuku talebini asma, tahsis ve bakım hizmetine yönelik bir talep olarak değerlendirmemiştir.

Yoklama fişlerinin eksikliği kararda hiç önemli değil mi?

İlk derece mahkemesinin iptal gerekçesi tam olarak yoklama fişlerinin dolap ve şemsiyelerin konumunu göstermemesiydi. Danıştay sonucu doğru bulmakla birlikte kararı kendi gerekçesiyle, yani hizmet talebi ve ifası bulunmaması gerekçesiyle onamıştır. Bu nedenle kararın asıl dayanağı ücretin niteliğine ilişkin değerlendirmedir.

Karara karşı başka bir kanun yolu var mı?

Karar metninde onama kararının “kesin olarak” ve oybirliğiyle verildiği belirtilmiştir. Dosyanın, kararın taraflara tebliği ve bir örneğinin bölge idare mahkemesine gönderilmesi için ilk derece mahkemesine iadesine hükmedilmiştir.

Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. Ulaşım bilgilerine iletişim sayfasından, serideki diğer kararlara Emsal Kararlar bölümünden ulaşılabilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; özet, Bedesten (mevzuat.adalet.gov.tr) üzerinden yayımlanan Danıştay kararından derlenmiştir. Karar, belirli bir dönemde belirli dolap ve şemsiyeler için düzenlenen ilan ve reklam asma tahsis ücreti ihbarnamelerine ilişkindir; ilan ve reklam vergisinin kendisine dair bir uyuşmazlığı çözmemektedir. Belediye ücretlerinin hukuka uygunluğu; ilgili meclis tarifesine, hizmetin niteliğine, talep ve ifa unsurlarının varlığına ve ilan-reklamın bulunduğu yere göre her dosyada farklı sonuç doğurabilir. Yazı kullanılarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.

Avukat Veli Savun

İstanbul Barosu'na kayıtlı avukat (sicil no 75235) ve arabulucu (sicil no 50392). Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2013 mezunu. Savun Hukuk & Danışmanlık'ın kurucu avukatı. Çalışma alanları: forex ve kripto para dolandırıcılığından doğan ceza ve alacak davaları, bilişim, icra ve aile hukuku.

İlgili Makaleler

Av. Veli Savun

Soru & Cevap · İstanbul Barosu 75235

Belediye dolabınıza ya da şemsiyenize ücret mi çıkardı?

Sorunuzu yazın, Av. Veli Savun bu sayfada yanıtlasın. Adınızı yazmanız gerekmez.

Örnek sorular — birine dokunun, kendi durumunuza göre düzenleyin:

Kişisel verileriniz hakkında

Savun Hukuk & Danışmanlık, soru ve yorumunuzu sitede yayımlamak ve yanıtlamak; "beni arasın" seçeneğini işaretlerseniz telefon numaranızı yalnız sizi aramak için işler (6698 s. KVKK m.5/2-c ve f). Rumuzunuz ve metniniz yayımlanır; telefonunuz, IP adresiniz ve metnin temizlenmeden önceki hali yayımlanmaz. Telefon kaydı talebiniz sonuçlandıktan sonra en geç 12 ay içinde silinir. Haklarınız (m.11) için büromuza başvurabilirsiniz.

Yanıtlar genel bilgilendirme niteliğindedir; avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz ve somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez. Tüm soru ve cevaplar →

Başa dön tuşu
WhatsApp'tan yazın
🌐 English — international victims of online investment fraud