Sesin Yapay Zekâda İşlenmesi – Ankara BAM 20. HD 2026/1119
Tanınmış bir sanatçı, telefonuna düşen bir uygulama reklamında kendi sesini duyar. Uygulama, sesini yapay zekâ ile işlemiş ve kullanıcılara ücret karşılığında diledikleri cümleleri bu sesle söyletme imkânı sunmaktadır. Sanatçı, sesinin kişisel veri olarak hukuka aykırı işlendiğini ileri sürerek hem saldırının durdurulmasını hem de tazminat ister. Ne var ki dava, daha esasına girilmeden bir mahkemeden ötekine gönderilir: Asliye hukuk mahkemesi görevsizlik verir, fikri ve sınai haklar mahkemesi de dosyayı geri çevirir. Sorulan soru basittir ama yanıtı uygulamada sık tartışılır: Sesin izinsiz kullanıldığı iddiasıyla açılan bir davaya hangi mahkeme bakar?
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, 22.05.2026 tarihli ve E.2026/1078, K.2026/1119 sayılı kararıyla, davacının talepleri Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’na dayanmadığı için fikri ve sınai haklar mahkemesinin görevsizlik kararında isabetsizlik bulunmadığını belirtmiş ve istinaf başvurusunu oy birliğiyle esastan reddetmiştir. Karar, HMK m.362/1-c uyarınca kesindir.
🎙️ Bir reklamda duyulan ses
Davacı, ülke çapında tanınan bir senarist, oyuncu ve komedyendir. Dava dilekçesine göre davacı, kendi sesinin kullanıldığı bir uygulama reklamına rastlamış; reklamı yapılan mobil uygulamada sesinin yapay zekâ aracılığıyla işlendiğini ve yayıldığını fark etmiştir.
Davacı vekilinin anlatımıyla uygulamanın işleyişi şöyledir: Davacıya ait çok büyük miktarda ses verisi kaydedilmiş, depolanmış, sınıflandırılmış, aktarılmış, kopyalanmış ve değiştirilmiştir. Bu verilerle eğitilen yapay zekâ teknolojisi sayesinde kullanıcılar, ücret ödeyerek diledikleri cümleleri davacının sesiyle söyletebilmektedir. Davacıya göre bu yapı, kişisel verilerinin hukuka aykırı biçimde işlenmesine ve yayılmasına dayanmakta; verilerin yapay zekâ aracılığıyla ticari kazanç kapısına dönüştürülmesi KVKK başta olmak üzere ilgili mevzuata aykırıdır.
Davacı iki ayrı dava açmıştır:
- Asıl dava: Uygulama aracılığıyla kişilik hakkına yönelen saldırıya ve kişisel verilerin umuma arzına son verilmesi, gelecekte doğabilecek zararların önlenmesi ve kararın uygulanmak üzere uygulamanın yer sağlayıcısı olan şirkete bildirilmesi.
- Birleşen dava: KVKK m.3/1-d, m.3/1-e, m.5 ve m.14/3, TMK m.23-25, TBK m.58, 4982 sayılı Kanun m.4 ve Anayasa m.20/3’e dayanılarak şimdilik 10.000,00 TL maddi ve 50.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren yasal faiziyle tahsili.
🛡️ Uygulama sahibinin üç savunması
Davalı vekili davayı üç noktadan karşılamıştır:
- Konusuz kalma: Dava konusu ses kayıtları uygulamadan ve kullanıcıların cihaz hafızalarından kalıcı olarak silinmiştir; önleme ve son verme talepleri konusuz kalmıştır.
- Alenileştirme: KVKK m.5/2-d uyarınca ilgili kişinin kendisi tarafından alenileştirilmiş kişisel verileri açık rıza aranmaksızın işlenebilir; somut olayda da bu durum söz konusudur.
- Sesin davacıya ait olmaması: Uygulamada insan sesi değil, bilgisayar programıyla değiştirilmiş ses kullanılmıştır; bu nedenle kişisel bir hak ihlalinden söz edilemez.
Bu savunmaların hiçbiri henüz esastan değerlendirilmemiştir. Dosyanın bugüne kadarki serüveni, tamamen görev meselesi etrafında dönmüştür.
🔁 İki mahkeme, iki görevsizlik
Davacının istinaf dilekçesindeki anlatıma göre dava önce asliye hukuk mahkemesinde açılmıştır. Ankara 38. Asliye Hukuk Mahkemesi 13.10.2025 tarihli ve 2025/2 E., 2025/413 K. sayılı kararıyla görevsizlik kararı vermiş; bu karar istinaf edilmeden kesinleşmiştir.
Dosya bu kez Ankara 3. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde görülmüştür. Mahkeme 19.02.2026 tarihli ve 2025/550 E., 2026/58 K. sayılı kararıyla o da görevsizlik kararı vermiş ve davayı usulden reddetmiştir. Gerekçe şöyledir:
- FSEK m.84’ün kapsamına, sesin yapay zekâya izinsiz yüklenmesi girmez; çünkü sesi kullanıldığı iddia edilen kişi davacının kendisidir, davacı “sesi tespit eden” konumunda değildir.
- FSEK m.86’da sesle ilgili bir düzenleme bulunmamaktadır.
- Dava dilekçesinde de talepler kişilik hakkının ihlaline ve böylece TMK hükümlerine dayandırılmıştır.
- Uyuşmazlıkta TMK hükümleri uygulanacağından Ankara 38. Asliye Hukuk Mahkemesi görevlidir.
Davacı vekili, iki görevsizlik kararıyla bir görev uyuşmazlığı doğduğunu, bu nedenle istinaf yoluna başvurmak zorunda kaldığını belirterek görevli mahkemenin tespitini istemiştir.
🏛️ Bölge adliye mahkemesi: FSEK’e dayalı talep yok
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi davayı; 6698 sayılı KVKK’ya, 4982 sayılı Kanun’a, TMK’ya ve TBK’ya dayalı tazminat istemi olarak nitelendirmiştir. İnceleme, HMK m.355 uyarınca istinaf sebepleriyle sınırlı olarak ve kamu düzeni gözetilerek yapılmıştır.
Daire şu tespitlere dayanmıştır: Davacı, hem asıl davadaki tespit ve önleme taleplerini hem de birleşen davadaki maddi ve manevi tazminat talebini Anayasa’ya, KVKK’ya, TMK’ya, TBK’ya ve 4982 sayılı Kanun’a dayandırmıştır. Davacının asıl ya da birleşen davada 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’na dayalı bir talebi bulunmamaktadır. Kişisel verilerin izinsiz kullanıldığı iddiasına dayanan bu davada FSEK’in uygulanmasını gerektiren bir husus yoktur; bu gerekçeyle görevsizlik kararı verilmesinde isabetsizlik bulunmamaktadır.
Sonuç olarak davacı vekilinin istinaf başvurusu HMK m.353/1-b.1 uyarınca esastan reddedilmiştir. 732,00 TL maktu istinaf karar harcı peşin yatırıldığından ayrıca harç alınmamış, duruşma açılmadığından vekâlet ücretine hükmedilmemiştir. Karar 22.05.2026 tarihinde dosya üzerinden, oy birliğiyle ve HMK m.362/1-c uyarınca kesin olarak verilmiştir. Bu hüküm, bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresindeki ilk derece mahkemelerinin görev ve yetkisine ilişkin kararlarını temyiz yolunun dışında tutar.
🧩 Ses, bağlantılı hak ve kişisel veri ayrımı
Kararın arka planında, sesin hukuken hangi kurumla korunduğu sorusu yatmaktadır. Dosyadan okunabilen ayrım şudur:
- FSEK’teki bağlantılı haklar: İlk derece mahkemesine göre FSEK m.84, sesi tespit eden (kayıt altına alan) kişinin haklarına ilişkindir. Sesi taklit edildiği iddia edilen kişi, yalnız bu sıfatla o hükmün koruması altına girmez.
- FSEK m.86: Mahkeme, bu maddede sesle ilgili ayrı bir düzenleme bulunmadığını tespit etmiştir.
- Kişisel veri ve kişilik hakkı: Davacı sesini KVKK m.3 anlamında kişisel veri saymış; korumayı Anayasa m.20/3, KVKK, TMK m.23-25 ve TBK m.58 üzerinden kurmuştur. Bu kurgu, uyuşmazlığı genel hükümlere ve dolayısıyla asliye hukuk mahkemesine yöneltmiştir.
Bölge adliye mahkemesi, sesin bir fikri hak konusu olup olamayacağı hakkında genel bir ilke koymamıştır. Belirleyici olan, davacının kendi talebini hangi hukuki sebebe dayandırdığıdır. Talep FSEK’e dayanmadığı sürece, yapay zekâ ve ses gibi teknik ögeler içermesi, davayı fikri ve sınai haklar mahkemesinin görev alanına taşımamıştır.
Uygulama sahibinin KVKK m.5/2-d’deki alenileştirme savunması da ayrıca dikkat çekicidir. Bu hükme göre ilgili kişinin kendisi tarafından alenileştirilmiş kişisel veriler, açık rıza aranmaksızın işlenebilir. Tanınmış bir kişinin kamuya açık ses kayıtlarının, yapay zekâ modelini eğitmek ve ücretli bir hizmete dönüştürmek için kullanılmasının bu kapsama girip girmediği, görev meselesi çözüldükten sonra esas yargılamada tartışılacak sorulardan biridir.
🔍 Kararın görev tartışmasına katkısı
Yapay zekâ ile ses ve görüntü üretimi yaygınlaştıkça, kişilik hakkı, kişisel veri ve fikri hak taleplerinin aynı dava dilekçesinde iç içe geçmesi beklenen bir durumdur. Karar bu noktada şu gözlemleri sunmaktadır:
- Görevli mahkeme, iddianın teknik içeriğine göre değil, ileri sürülen talep ve dayanılan hukuki sebebe göre belirlenmiştir.
- Asliye hukuk mahkemesinin görevsizlik kararının istinaf edilmeden kesinleşmesi, dosyanın ikinci bir mahkemede de usulden reddedilmesine ve aylarca esasa girilememesine yol açmıştır.
- Bölge adliye mahkemesinin görev konusundaki kararı kesin olduğundan, uyuşmazlık temyiz aşamasına taşınamamıştır.
- Silme savunması, alenileştirme iddiası ve sesin davacıya ait olup olmadığı soruları, henüz hiçbir mahkemede esastan incelenmemiştir.
Kişisel verinin rızasız kullanımına ilişkin başka iki örnek için sosyal medyada fotoğraf paylaşımı ve murisin malvarlığı sorgusunda kişisel veri kararlarına bakılabilir. Bu dosyanın ayırt edici yönü, verinin bir fotoğraf ya da kayıt değil, yapay zekâyla yeniden üretilen bir ses olması ve tartışmanın henüz görev aşamasında bulunmasıdır.
💬 Merak edilenler
Sesin yapay zekâ ile kullanılması kişisel veri ihlali sayılır mı?
Fikri ve sınai haklar mahkemesi neden görevsiz bulundu?
Bu kararı temyiz etmek mümkün müydü?
Asliye hukuk mahkemesinin görevsizlik kararı neden önemli oldu?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında yer almaktadır; kişisel veriler ve kişilik hakkına ilişkin diğer değerlendirmeler Emsal Kararlar sayfasından izlenebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesinin Bedesten (mevzuat.adalet.gov.tr) üzerinden yayımlanan kararından derlenmiştir. Karar yalnız görev meselesine ilişkindir; sesin kişisel veri niteliği, alenileştirme savunması ve tazminat talepleri hakkında bir değerlendirme içermez. Benzer görünen bir uyuşmazlıkta sonuç; talebin dayandırıldığı hukuki sebebe, kullanılan teknolojiye, verinin kaynağına ve ilgili kişinin rızasına göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
