Nafaka Ödenmemesi Şikâyet Dilekçesi Örneği (İİK 344)
Mahkeme kararıyla bağlanan nafaka bir süre düzenli ödendikten sonra kesildiğinde, alacaklının elindeki ilk yol icra takibidir. Takibe rağmen ödeme yapılmıyorsa İcra ve İflas Kanunu’nun 344. maddesi devreye girer: Nafakaya ilişkin kararın gereğini yerine getirmeyen borçlu hakkında, alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilebilir. Bu yaptırım bir ceza değil, ödemeye zorlama aracıdır; borç ödendiğinde borçlu tahliye edilir. Şikâyet ise sıkı şartlara ve kısa bir süreye bağlıdır. Bu yazıda şikâyetin hangi mahkemeye yapıldığı, Yargıtay’ın aradığı şartlar, süre hesabı ve nafaka ödenmemesi şikâyet dilekçesi örneği yer alıyor.
🏛️ Şikâyet Hangi Mahkemeye Yapılır?
İİK’nın on altıncı babında yer alan fiillerden dolayı disiplin veya tazyik hapsine icra mahkemesi karar verir; bu işler diğer mahkemelerdeki ceza davalarıyla birleştirilemez (İİK m.346). Uygulamada bu dosyalar icra mahkemesinin ceza işlerine bakan dairesinde, yani icra ceza mahkemesinde görülür. Yetkili mahkeme, nafaka için icra takibinin yapıldığı yerdeki icra mahkemesidir (m.348). Takip İstanbul Anadolu’daki bir icra dairesinde yapılmışsa şikâyet de İstanbul Anadolu icra ceza mahkemesine yöneltilir.
Şikâyet dilekçeyle veya sözlü beyanla yapılabilir; mahkeme duruşma günü belirleyip borçluyu çağırır (m.349). Cumhuriyet savcısı duruşmada hazır bulundurulmaz (m.350). Takibin nasıl başlatıldığı ve icra emrinin içeriği için ilamlı icra takibi ve nafaka alacağının icrası ve ceza yazılarımıza bakılabilir.
⚖️ Tazyik Hapsi İçin Aranan Şartlar
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 12.09.2023 tarihli ve E.2023/5916, K.2023/4872 sayılı kararında, Ceza Genel Kurulu’nun yerleşik görüşüne dayanarak İİK m.344’teki suçun oluşması için şu şartların birlikte aranacağını belirtmiştir:
| Şart | Dilekçede nasıl gösterilir? |
|---|---|
| Nafakanın mahkeme kararına dayanması | Kararın mahkemesi, esas ve karar numarası, nafakanın türü ve aylık tutarı |
| Aylık nafaka için icra takibi başlatılmış olması | İcra dairesi ve dosya numarası; takipte işleyecek aylık nafakanın da istendiği |
| İcra emrinin borçluya tebliğ edilmiş olması | Tebliğ tarihi (tebligat parçası eklenir) |
| Tebliğ ile şikâyet arasında en az bir aylık işlemiş cari nafaka borcu | Ödenmeyen aylar tek tek, vade tarihleriyle |
| Nafakanın kaldırılması veya azaltılması davası bulunmaması (ya da sonuçlanmış olması) | Bilinen bir dava yoksa bu husus açıklanır |
| Şikâyetin süresinde yapılması | Öğrenme ve fiil tarihleri (m.347) |
Aynı kararda, icra takibinde yalnızca geçmiş döneme ait birikmiş nafakanın istendiği ve işleyecek aylık nafaka talebinin bulunmadığı bir dosyada suçun unsurlarının oluşmadığı kabul edilmiştir: Geçmiş dönem nafaka borçları adi alacak niteliğindedir. Bu nedenle şikâyetin dayanağı olan takipte cari (işleyen) aylık nafakanın da talep edilmiş olması belirleyicidir. Konunun genel anlatımı tazyik hapsi ve nafaka ödenmezse ne olur yazılarımızdadır.
⏳ Şikâyet Süresi ve Hangi Aylar İstenebilir?
Şikâyet hakkı, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl geçmekle düşer (İİK m.347). Aylık nafakada her ayın ödenmemesi ayrı bir fiil olarak değerlendirildiğinden, dilekçede şikâyete konu ayların vade tarihleriyle birlikte açıkça sayılması, süre içinde kalan ayların denetlenmesini kolaylaştırır. Uygulamada şikâyet dilekçesinde sayılmayan ayların hükme esas alınmaması da bu ayrımın önemini gösterir.
- Kısmi ödeme: Ay içinde yapılan eksik ödemeler, çizelgede ödenen ve kalan tutar olarak ayrıca gösterilir.
- Ödeme yapılması: Takibi şikâyete bağlı bu suçlarda şikâyetçi feragat eder veya borcun ödendiği sabit olursa dava ve bütün sonuçlarıyla ceza düşer (m.354/1).
- Uygulama süresi: Tazyik hapsine ilişkin karar, kesinleştiği tarihten itibaren iki yıl geçtikten sonra yerine getirilmez (m.354/3).
- Parasal sınır: Asgari ücretin altındaki takiplerde disiplin ve tazyik hapsinin uygulanmayacağına ilişkin kural, nafaka alacaklarına ilişkin takipleri kapsamaz (m.354/4).
- İtiraz: Tazyik hapsine ilişkin karara karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir; itiraz üzerine verilen karar kesindir (m.353/1).
📄 Nafaka Ödenmemesi Şikâyet Dilekçesi Örneği
Köşeli parantez içindeki alanlar dosyaya göre doldurulur; vekil bilgileri büromuza aittir. Örnek, kesinleşmiş boşanma kararıyla hükmedilen iştirak nafakası için başlatılan ilamlı takipte icra emri tebliğ edilmiş, buna rağmen birkaç ayın nafakası ödenmemiş bir dosyaya göre kurulmuştur; ödenmeyen aylar dilekçe içinde bir çizelgede gösterilmiştir.
Büromuzun hazırladığı şikâyet dilekçeleri; nafaka ilamı, icra takip dosyası, tebligat evrakı ve ödeme kayıtları birlikte incelenerek, şikâyete konu aylar ve süreler dosyadaki belgelere göre tek tek hesaplanacak biçimde yazılır. Bu nedenle dosyanız için hazırlanacak dilekçe, buradaki örnekten çok daha kapsamlı ve ayrıntılı olacaktır. Dosyanıza özel dilekçe ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
İSTANBUL ANADOLU ( ) İCRA CEZA MAHKEMESİ’NE
ŞİKÂYETÇİ (ALACAKLI): [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [ ], [Adres] — [müşterek çocuk / çocuklar adına veli sıfatıyla]
VEKİLİ: Av. Veli Savun, İstanbul Barosu Sicil No: 75235
Ekşioğlu, Alya Life Residence, Fikirtepe Mah. Barış Sk. No:1 K:3 D:50, Kadıköy / İstanbul
Tel: 0216 504 60 34 – E-posta: [email protected]
ŞİKÂYET OLUNAN (BORÇLU): [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [ ], [Adres]
İCRA DOSYASI: İstanbul Anadolu [ ] İcra Dairesi, [Esas No]
SUÇ: Nafakaya ilişkin karara uymamak (İİK m.344)
KONU: Ödenmeyen aylık nafaka nedeniyle borçlu hakkında İİK m.344 uyarınca tazyik hapsine karar verilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. [Mahkeme adı]’nın [tarih] tarihli, [E. / K.] sayılı kararıyla müşterek çocuk [çocuğun adı] yararına aylık [ ] TL iştirak nafakasına hükmedilmiş; karar [kesinleşme tarihi] tarihinde kesinleşmiştir. Nafakanın her ayın [ ]’inde ödenmesi gerekmektedir.
2. Müvekkil tarafından, birikmiş nafakanın yanı sıra işleyecek aylık nafakanın tahsili için de yukarıda anılan icra dosyasıyla ilamlı takip başlatılmış; icra emri borçluya [tebliğ tarihi] tarihinde tebliğ edilmiştir.
3. İcra emrinin tebliğinden sonra borçlu, aşağıdaki aylara ait cari nafakayı ödememiştir:
| Ay / yıl | Vade tarihi | Aylık nafaka | Ödenen | Ödenmeyen |
|---|---|---|---|---|
| [ ] | [ ] | [ ] TL | [ ] TL | [ ] TL |
| [ ] | [ ] | [ ] TL | [ ] TL | [ ] TL |
| [ ] | [ ] | [ ] TL | [ ] TL | [ ] TL |
4. Şikâyete konu aylar, ödememenin öğrenildiği tarihten itibaren üç aylık ve fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıllık süre içindedir (İİK m.347). Müvekkilin bilgisi dahilinde, borçlu tarafından açılmış ve sonuçlanmamış bir nafakanın kaldırılması veya azaltılması davası bulunmamaktadır.
5. Nafaka kararının gereğini yerine getirmeyen borçlu hakkında alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir (İİK m.344/1). Suçun oluşması için aranan nafakanın mahkeme kararına dayanması, cari nafaka için takip yapılması, icra emrinin tebliği ve tebliğden sonra en az bir aylık nafakanın ödenmemesi şartları somut olayda gerçekleşmiştir (Yargıtay 12. HD, 12.09.2023, E.2023/5916 K.2023/4872).
HUKUKİ NEDENLER: 2004 sayılı İİK m.344, 346, 347, 348, 349, 354; 4721 sayılı TMK ve ilgili mevzuat.
DELİLLER: Nafaka kararı ve kesinleşme şerhi, İstanbul Anadolu [ ] İcra Dairesi [Esas No] sayılı dosya, icra emri ve tebliğ mazbatası, icra dosyası hesap ve ödeme dökümü, [banka hesap hareketleri], her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle;
1. Borçlunun duruşmaya çağrılarak, yukarıdaki çizelgede gösterilen aylara ait nafakayı ödememesi nedeniyle İİK m.344 uyarınca üç aya kadar tazyik hapsine karar verilmesine,
2. Kararda, ödenmesi hâlinde düşme sonucunu doğuracak ayların ve tutarların ayrı ayrı gösterilmesine,
3. Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin borçluya yükletilmesine karar verilmesini vekâleten saygıyla arz ve talep ederim. [Tarih]
EKLER: 1- Nafaka kararı ve kesinleşme şerhi, 2- İcra emri ve tebliğ mazbatası, 3- İcra dosyası ödeme dökümü, 4- Vekâletname
Şikâyetçi Vekili
Av. Veli Savun
İstanbul Barosu – 75235
🧭 Dilekçedeki Bölümler Neden Önemli?
Mahkeme ve icra dosyası. Yetkili icra mahkemesi takibin yapıldığı yerdeki mahkeme olduğundan, icra dosyasının dilekçenin başında gösterilmesi yetkinin denetimini ve dosyanın celbini kolaylaştırır.
Nafaka kararının künyesi. Nafakanın türü (tedbir, iştirak, yoksulluk), aylık tutarı ve ödeme günü, hangi ayın ne zaman muaccel olduğunu gösterir. Nafakanın türlerine ilişkin dilekçe örnekleri için iştirak nafakası ve tedbir nafakası yazılarımıza bakılabilir.
Cari nafaka vurgusu. Takipte işleyecek aylık nafakanın istendiğinin belirtilmesi, şikâyetin yalnızca adi alacak niteliğindeki geçmiş dönem borcuna dayanmadığını ortaya koyar.
Ay ay çizelge. Ödenmeyen ayların vade, ödenen ve kalan tutarlarıyla sıralanması; süre denetimini, kısmi ödemelerin değerlendirilmesini ve ödeme hâlinde hangi ay için düşme kararı verileceğinin belirlenmesini sağlar.
Kaldırma veya azaltma davası. Borçlunun böyle bir dava açmış olması, tazyik hapsinin uygulanmasının o davanın sonuna bırakılmasına yol açabilir (m.344/2). Karşı tarafın açabileceği dava için nafakanın kaldırılması ve tutarın güncellenmesi için nafaka artırım davası dilekçe örneklerimiz incelenebilir.
📎 Dilekçeye Eklenecek Belgeler
- Nafaka kararı ve kesinleşme şerhi (tedbir nafakasında karar örneği).
- İcra takip talebi ve icra emri.
- İcra emrinin tebliğ mazbatası veya e-tebligat kaydı.
- İcra dosyasının ödeme ve hesap dökümü.
- Varsa borçlunun doğrudan yaptığı ödemelere ilişkin banka hesap hareketleri.
- Vekâletname.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Nafaka ödenmezse doğrudan şikâyet yapılabilir mi?
Hayır. Yargıtay uygulamasına göre önce nafaka için icra takibi başlatılmış ve icra emri borçluya tebliğ edilmiş olmalıdır; tebliğden sonra en az bir aylık cari nafakanın ödenmemesi gerekir. Takipte yalnızca geçmiş dönem nafakasının istendiği dosyalarda suçun unsurları oluşmamaktadır.
Borçlu ödeme yaparsa ne olur?
Tazyik hapsinin uygulanmasına başlandıktan sonra kararın gereği yerine getirilirse borçlu tahliye edilir (İİK m.344/1). Borcun ödendiğinin sabit olması veya şikâyetçinin feragati hâlinde dava ve bütün sonuçlarıyla ceza düşer (m.354/1).
Şikâyetçinin duruşmaya katılması zorunlu mu?
Taraflar belirlenen gün ve saatte mahkemede hazır bulunmak veya vekil göndermekle yükümlüdür. Şikâyetçi gelmez ve vekil de göndermezse şikâyet hakkı düşer (İİK m.349).
Tazyik hapsi kararına karşı hangi yola gidilir?
Tazyik hapsine ilişkin karara karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir; itirazı, kanunda belirtilen sıraya göre başka bir icra mahkemesi dairesi veya asliye ceza mahkemesi inceler ve verilen karar kesindir (İİK m.353/1). Dosyanıza ilişkin değerlendirme için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu dilekçe örneği genel bilgilendirme amacı taşır; her dosyada nafakanın türü, icra takibinin içeriği, tebliğ tarihi, ödenmeyen aylar ve süreler farklıdır ve metin buna göre düzenlenir. Örnek kullanılarak yapılan başvurulardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
